18 september 2018

‘Volgens het huidige systeem was hij op zijn achtste al opgegeven’

Bekijk meer artikelen over: Onderwijs en jeugd Bekijk meer artikelen over: Onderwijs

Olivier (12) heeft autisme. Op de basisschool liep hij helemaal vast en rond zijn achtste verjaardag kwam hij thuis te zitten. ‘Hij was in die tijd overspannen. Dat klinkt heftig en was ook heftig’, vertelt zijn moeder Marjolein Groot Koerkamp. De enige oplossing was op dat moment een vrijstelling van de leerplicht. Maar die blijkt moeilijk terug te draaien als Olivier weer naar school kan. We komen in contact met Marjolein tijdens ons onderzoek Onderwijs.

Van groep één tot en met drie zat Olivier op een gewone basisschool en in groep vier ging hij naar een school voor speciaal onderwijs voor autisme. ‘Zijn sociaal-emotionele ontwikkeling liep achter bij zijn cognitieve (verstandelijke, red.) ontwikkeling. Hij begreep dingen wel, maar gevoelsmatig kon hij er niks mee. Dus dan wordt de wereld ook wel heel eng.’ De school voor speciaal onderwijs ligt twintig kilometer van hun huis in Bussum en dat betekende vroeg de deur uit en met een busje vol drukke kinderen naar school. Door die combinatie van een nieuwe school en de drukte ’s morgens in het busje kreeg hij teveel prikkels en ging het van kwaad tot erger. Daarom besloten zijn ouders hem op een dagbehandeling aan te melden en daarvoor was een vrijstelling van de leerplicht nodig. ‘Op het moment dat hij naar de dagbesteding gaat, heb je een ontheffing nodig, dat is de enige mogelijkheid. Niet omdat we het leuk vonden om een leerplichtontheffing aan te vragen. Ik vond onderwijs een belangrijk iets.’

‘Hoofd op hol’

Op een gegeven moment wordt het Olivier allemaal te veel en was hij niet meer te hanteren. 'Hij kon niet tegen alle prikkels. En hij vond veel dingen eng en vroeg daarom constant om aandacht en structuur. Als iets hem niet lukte, werd hij agressief. Toen hij thuis kwam te zitten kon hij niks anders dan naar een beeldscherm kijken. Hij moest op dat moment echt rust hebben, want ik denk dat zijn hoofd op hol was geslagen. We waren begonnen met heftige medicatie om de prikkels eraf te halen.’

Achteraf dringt pas door wat het betekent om een vrijstelling van de leerplicht te moeten aanvragen voor Olivier. ‘Dat is heftig. Op dat moment heb ik me dat niet zo gerealiseerd, maar achteraf wel. Je bent in een crisistoestand want je wilt dat het beter gaat met je kind. Het is vreselijk om te weten dat er meer zit in je kind, maar hij wilde alleen maar televisie kijken. Dat is niet zoals het hoort en zoals je wilt dat het gaat.’

‘Volledig van radar verdwenen’

Na twee jaar dagbesteding wil Olivier weer gaan leren. ‘Hij gaf toen aan: ‘Ik wil weer naar school’. Ik zag ook dat de dagbesteding zijn wereld te klein maakte. Wat aan het begin goed was, was later niet meer goed. De dagbesteding kon niet goed meegroeien daarin.’ Maar eenmaal uit het schoolsysteem, blijkt het niet vanzelfsprekend dat Olivier weer terug kan naar school, omdat hij niet meer staat ingeschreven. ‘Daar heb ik me wel echt over verbaasd. Je zit niet meer in het samenwerkingsverband (overkoepelende organisatie voor scholen in de regio, red.). We zaten dus niet meer in het schoolsysteem en de dagbesteding was huiverig en wilde hem daar houden. Dus je bent volledig van de radar verdwenen en dat bevreemdde me. Want waar begin je dan? Dus ik ben naar de school van mijn dochter gegaan en heb ik daar een gesprek gehad. Zij kenden de situatie en zij hebben contact opgenomen met het samenwerkingsverband. Toen is het balletje gaan rollen en daar ben ik de school dankbaar voor.’

Inmiddels zit Olivier weer op een school en gaat het goed met hem. Hij kon terecht bij Stichting Elan, een nieuwe scholengroep voor speciaal basis- en voortgezet onderwijs in het Gooi. Olivier zit nu in de brugklas HAVO-VWO, in een kleine klas voor kinderen met autisme. Hij heeft geluk gehad dat hij hier terecht kon, want niet in alle regio’s zijn er geschikte scholen voor kinderen als Olivier. ‘Ik wilde op een gegeven moment wel weer wat leren en hier heb ik vrienden’, vertelt Olivier. ‘Ik vind het hier echt veel fijner. We hebben allemaal gemeen dat we een vorm van autisme hebben en we kunnen goed met elkaar overweg. We kennen elkaars zwakke punten. Kinderen denken dat autisme iets heel raars is, en misschien iets heel engs. Ik denk wel anders na dan andere kinderen, dat heeft te maken met mijn hersenen.’

Maatschappij verantwoordelijkheid

Terugkijkend concludeert zijn moeder: ‘Als ik er zelf niet actief achteraan had gezeten dan had hij nog op de dagbesteding gezeten. Vanuit de gemeente heeft niemand aangeklopt in die twee jaar dat hij daar zat. Niemand heeft aangeklopt om te kijken waar hij stond met zijn onderwijs. Ik vind dat de gemeente die een ontheffing afgeeft de vinger aan de pols moet houden en samen met scholen elke keer moet kijken: waar staat zo’n kind in zijn ontwikkeling en wat kan hij wel en wat kan hij niet? Volgens het huidige systeem was hij op zijn achtste al opgegeven. Voor mij niet. Dan had ik een heel ongelukkig kind gehad. Ik denk dat een groot deel van dit soort kinderen die thuiszitten wat in zijn mars heeft en ik vind dat de maatschappij daarvoor verantwoordelijk is.’

Nieuwsbrief

Wil je op de hoogte blijven van dit onderzoek? Abonneer je dan op de nieuwsbrief. Wij sturen je elke twee weken de nieuwste artikelen uit het onderzoek.

Auteurs

M.S.

Marjolein Schut

Redacteur