3 september 2020

“We kwamen terug van vakantie en toen zagen we de eerste scheuren. En het gaat gestaag door”

Bekijk meer artikelen over: Wonen en leefomgeving Bekijk meer artikelen over: Heel Holland Zakt

We staan voor een monumentaal pand in het centrum van Zutphen. Een rijksmonument, gebouwd in 1870. Agnes van Schaijk en Michel Schutte wonen hier sinds 2015, met hun vier kinderen. Agnes wijst naar de kozijnen op de derde verdieping. “Kijk, daar zie je dat het kozijn werkt, en daaronder zie je scheurvorming in de muur. En dat is nieuw, dat is sinds 2018.” 

Agnes reageerde op onze oproep voor het onderzoek Heel Holland Zakt om verzakkingen en scheuren te melden. Sinds 2018 is het aantal melding explosief gestegen. Ongeveer 1 miljoen huizen in Nederland dreigen te verzakken door funderingsproblemen. Die zijn grotendeels te wijten aan een te laag grondwaterpeil. Nieuw is dat bij het KCAF, het Kenniscentrum Aanpak Funderingsproblematiek, steeds meer meldingen binnen komen uit het Oosten en het Zuiden. Met name uit de riviergebieden, waar de bodem uit klei bestaat. 

Scheur van boven naar beneden

Agnes en Michel leiden ons rond door hun huis. Meteen in de keuken is te zien dat er langs de muur, in een hoek, een scheur van boven naar beneden loopt. “We weten de oorzaak niet, maar het baart ons grote zorgen,” zegt Agnes. “Tot 2018 was er niets aan de hand. We kwamen terug van vakantie en toen zagen we de eerste scheuren. En het gaat gestaag door. Onze eerste gedachte was dat het te maken heeft met het slaan van een grote damwand aan de IJsselkade, hier vlakbij. Maar volgens de gemeente is dat onmogelijk: ze hebben dat proces nauwgezet gevolgd en onderzoek gedaan naar mogelijke gevolgen voor de huizen die er vlakbij staan. Dat onderzoek zegt dat er geen schade is ontstaan door de damwand.”

Deel jouw ervaring

We krijgen veel reacties van mensen die in het rivierengebied wonen en problemen hebben met verzakkende huizen. Woon jij ook in het oosten of zuiden van het land en zakt je woning door de droogte weg? Laat het ons weten. 

We lopen verder door het huis. In het trapgat is een stuk pleisterwerk weg gebikt, om te kunnen zien hoe diep en ver de scheur loopt. “Dit is een horizontale scheur. Dat is volgens experts foute boel. Daar laten we binnenkort naar kijken.”

Verstoorde waterhuishouding?

De kozijnen in het pand beginnen ook te werken. Je ziet de kieren in het houtwerk zitten. “We hebben het hele pand laten schilderen en de schilders maakten ons erop attent. Dan sta je wel even te kijken. Wat de oorzaak dan wel is? We zouden het niet weten. Mogelijk is de waterhuishouding verstoord, is het grondwaterpeil te laag door de damwand. We zitten precies tussen de Berkel en de IJssel in.”

Steeds meer verzakkende huizen langs de rivieren

Dat zou een oorzaak kunnen zijn. Aan de overkant van de IJssel staat een oude stoomwasserij. We maakten eerder een portret van de eigenaar, Silvester van Veldhoven. Zij pand staat op een terp en dreigt te verzakken. De oorzaak is hier droogte. Ook hier ontstonden de problemen in 2018, een jaar waarin het extreem droog was. Langs de IJssel ligt veel rivierklei en dat gaat krimpen als het droog is, en zwellen als het water weer op peil komt. Daardoor gaan de huizen die op die klei staan bewegen. Ongelijke zettingen heet dat in het vakjargon van funderings-experts. Het aantal meldingen bij het KCAF is het afgelopen jaar dan ook flink gestegen: inmiddels zijn er vanuit 189 van de 355 gemeenten in Nederland meldingen binnen gekomen. Vorig jaar waren dat nog 83 gemeenten.