Door stikstof vallen eikenbomen in Natura 2000 gebied De Brabantse Wal bij bosjes om. Volgens Mirjam Bikker van De ChristenUnie komt dat door stikstof. De feiten tonen aan dat ze gelijk heeft.

Dat blijkt uit onderzoek van AD, Nieuwscheckers en Pointer.

Bron van de bewering

,,De eiken op de Brabantse Wal, ze vallen bij bosjes om en dat komt door het stikstofprobleem”, zei Mirjam Bikker woensdagavond in Nieuwsuur, in een debat met Caroline van der Plas van de Boer Burger Beweging. Ze voegde eraan toe:”Een boom heeft wortels en als een boom makkelijk voeding kan vinden, en dat is bij een stikstoflaag zo, dan hoeft hij niet te diep te wortelen, waardoor hij als het droog wordt minder water op kan zuigen omdat hij minder diep zit”,

Bikker refereerde aan een Volkskrantartikel met de kop: Boswachter ziet de eiken voor zijn ogen omvallen. ,,Komt het door stikstof, weten we dat?”, reageerde Van der Plas.

De feiten

Duizenden dode eiken telde boswachter Erik de Jonge toen hij twee jaar geleden besloot eens een telling te doen in een bosperceel van zijn Natura 2000-gebied De Brabantse Wal. En hij schrikt zich de laatste jaren elke keer kapot, zegt hij. Sinds droogte de afgelopen 5 jaar heeft huisgehouden op de zandgronden waar eiken op groeien vallen de eiken inderdaad met bosjes om, zegt hij.

En dat komt door verzuring van de bodem, door stikstofdepositie. In zijn natuurgebied zijn sinds de plotse eikensterfte midden jaren ‘90 door zure regen veel onderzoeken opgestart. Er worden bodemmonsters genomen door wetenschappers van onder andere Wageningen University & Research en de Nijmeegse Radbouduniversiteit. De resultaten staan beschreven in talloze publicaties en rapporten, waaronder Doorgaande verzuring van bosbodems, Eikensterfte in Nederland of Tandrot in de bodem.

,,Maar het is een heel complex scheikundig verhaal. Dit is niet simpel”, zegt De Jonge. ,,Je moet bijna een hoger scheikundige zijn om die bodemprocessen te begrijpen.”

In de zuurdere bosbodems lossen mineralen als calcium, magnesium, kalium en natrium op en spoelen weg. Het is voedsel voor bomen zoals de eik. Dat voedsel verdwijnt. ,,Bomen werken ondergronds samen met een netwerk van schimmels en levende organismen om die mineralen en vocht op te nemen. Elke haarwortel is omgeven met een kapseltje van deze mycorrhiza (de samenwerking tussen planten en schimmels, red.). Door verzuring verandert de schimmelhuishouding in de bodem en wordt de werking van het schimmelnetwerk minder. De kapseltjes verdwijnen, het aantal werkzame wortels wordt minder.” Er kan minder vocht worden opgenomen.

Bikker had dus gelijk toen ze zei dat de bomen door de te grote hoeveelheid stikstof in de bodem minder vocht kunnen opzuigen. En door de droogte van de afgelopen jaren zie je dat het ineens heel hard gaat”, zegt De Jonge. Hij ziet de bomen sterven en dan vallen ze om. ,,Dat geldt voor alle zandgronden. In Oost-Brabant is het nog erger.”

Hoeveel die duizenden bomen betekenen op een heel bosgebied is niet in keiharde cijfers te vangen, zegt De Jonge. Hij heeft geen telling gedaan van alle bomen.

Oordeel

Wat Mirjam Bikker in Nieuwsuur zei klopt, al zit het proces waardoor eiken afsterven en omvallen iets gecompliceerder in elkaar.

Bronnen

Debat Nieuwsuur 8 maart 2023 https://www.npostart.nl/nieuwsuur/08-03-2023/VPWON_1343559

Vakblad voor natuur, bos en landschap, september 2017 https://edepot.wur.nl/428537

Tandrot in de bodem, februari 2016 https://www.academia.edu/22924722/Hoeveel_biodiversiteit_kan_de_huidige_minerale_bodem_nog_ondersteunen_Tandrot_in_de_bodem

Doorgaande verzuring van bosbodems https://edepot.wur.nl/428537

Boswachter ziet de eiken voor zijn ogen omvallen https://www.volkskrant.nl/nieuws-achtergrond/boswachter-ziet-eiken-voor-zijn-ogen-sterven-in-door-stikstof-aangetast-natuurgebied~babd8839/

Factcheck-marathon

Deze factcheck is uitgevoerd in het kader van de gezamenlijke factcheckmarathon van het AD, Nieuwscheckers en Pointer (KRO-NCRV) in de aanloop naar de Provinciale Statenverkiezingen op 15 maart 2023.

Makers

Redacteur AD

Samen komen we verder

Ons onderzoek begint bij jou. Heb jij een tip of ervaring die je met ons wil delen? Laat het ons weten!

Heb jij een tip of ervaring die je met ons wil delen? Laat het ons weten!

Documentatie uploaden
CAPTCHA
Deze vraag is om te controleren dat u een mens bent, om geautomatiseerde invoer (spam) te voorkomen.

Bedankt, je tip is verstuurd

Wat gebeurt er nu met mijn tip?

Bedankt dat je de tijd hebt genomen om het tipformulier in te vullen. Je tip is verstuurd naar de redacteur van het onderzoek. Wij publiceren niets met naam en toenaam zonder contact met je op te nemen. Soms krijgen we zoveel tips binnen dat het ons helaas niet lukt om iedereen een persoonlijke reactie te sturen. We vragen je begrip hiervoor. 

Benieuwd naar de impact van eerdere tips?

Van kamervragen tot petities en maatschappelijk debat: samen met jou pakken we systemisch falen en onrecht aan. Benieuwd naar de impact van eerdere onderzoeken en ingezonden tips? Bekijk dan nu ons track record.