Bij 299 schoolvestigingen ligt er een verkooppunt dicht in de buurt, op minder dan 250 meter. Eén op de vijf scholen heeft tenminste één verkooppunt die binnen 5 minuten lopen bereikbaar is. De uitschieters zijn vooral in binnensteden te vinden. Rond privéschool de Nieuwe School in Amsterdam liggen 44 tabaks- en nicotinewinkels binnen 5 minuten fietsen. Bij het Grafisch Lyceum in Rotterdam zijn dat er 22.

In Rotterdam hebben scholieren gemiddeld ruim acht verkooppunten binnen fietsafstand, in Amsterdam en Den Haag zijn dat er zo’n zes.

Roken én vapen

Jongeren vapen én roken vaak allebei: 84,5 procent van de scholieren die in de laatste maand rookte, had ook een vape gebruikt. Andersom had de helft van de vapende scholieren ook sigaretten gerookt. Ondanks dat verkoop van deze producten aan minderjarigen verboden is, koopt een groeiend aandeel scholieren hun sigaretten gewoon zelf: 20 procent in 2023, tegen 16,5 procent in 2019.

En 38 procent van de minderjarige nicotinegebruikers doet dat bij een fysieke winkel, blijkt uit een recent vragenlijstonderzoek van het LUMC (2026). Hoeveel van die winkels liggen in de buurt van een middelbare school?

Tabaks- en nicotinewinkels in kaart

Pointer bracht de verkooppunten in kaart op basis van data van marktonderzoeksbureau Locatus, aangevuld met vestigingslijsten van tabakspeciaalzaken en geautomatiseerde zoekopdrachten via Google maps. Het beeld is zeer waarschijnlijk nog een onderschatting: er is namelijk in Nederland geen vergunning nodig om een tabakszaak te openen, waardoor een compleet overzicht ontbreekt.

Dataverantwoording

We analyseerden 1.912 middelbare schoolvestigingen (DUO, peildatum januari 2026) van zowel openbare- als privéscholen en tijdelijke vestigingen, en 3.843 nicotineverkooppunten. De fiets- en loopafstand is berekend over het wegennetwerk, bij een gemiddelde snelheid van 15 km/u. De 250 meter afstand is hemelsbreed berekend. De gemeentecijfers zijn gewogen naar het leerlingenaantal per schoolvestiging.

Het werkelijke aantal verkooppunten ligt waarschijnlijk hoger. We stelden de dataset samen uit registraties van marktonderzoeksbureau Locatus, verzorgd via artsen van Vapen #jouwkeuze - LUMC. Hierin staan tabak, lectuur en gemakswinkels, tabak speciaalzaken, vape shops en tankstations. Pointer vulde deze aan met vestigingslijsten van tabaksketens Van Vuure, Volado en Spot en geautomatiseerde Google-zoekopdrachten naar Tabac & Gifts ketenformule en controleerde voor Bruna en Read Shop vestigingen die werkelijk tabak verkopen. Omdat er geen vergunning nodig is om tabak te verkopen, bestaat er geen volledige registratie van verkooppunten.

De NVWA bracht in 2024 een eigen Monitor verkooppunten uit. Die cijfers zijn niet direct vergelijkbaar met onze data, omdat de NVWA ook werkt met KvK-inschrijvingen op vestigingsniveau, wat niet alleen fysieke winkels betreft. Wanneer een onderneming zich inschrijft met het uitgangspunt een bepaald product te verkopen, zijn ze niet verplicht dat ook daadwerkelijk te verkopen. Daarnaast beschikt de NVWA over registraties van tabaksspeciaalzaken die zich verplicht moeten aanmelden, hierover had Pointer geen beschikking.

YouTube-aflevering

Meer weten? Pointer dook dieper in de groei van het aantal verkooppunten van tabak en nicotine. Hoe kan het dat ondanks strengere regelgeving, nog op veel plekken vapes en tabak te koop is? Bekijk hieronder onze YouTube-video of via ons YouTube-kanaal.