Een jong kind staat in winterkleding bij een koud uitslaande thermometer. Daarnaast brandt een felle zon, ligt een man in een zwembad te zonnen en zien we een Instagram-achtige thermometer die het allermeest aan geeft.

Ook de kou wordt warmer

Een terugblik op alle hittegolven van de afgelopen 117 jaar

Samenvatting

  1. De hittegolf van de afgelopen week kan je niet zijn ontgaan. Maar voor de hoeveelste keer in je leven was je daar getuige van? Check het in onze interactieve grafiek hieronder.
  2. In de afgelopen 117 jaar is er een toename aan hittegolven en een afname aan koudegolven.
  3. De hitterecords worden in rap tempo gebroken, het record staat sinds vorige week op 40,7°C.  En niet alleen in de zomer zijn er hittepieken, alle jaargetijden hebben hogere temperaturen. De koudste dagen zijn ook steeds warmer.
  4. De gemiddelde jaartemperatuur stijgt ook. Doordat het overal warmer wordt, krijgen we steeds warmere wind, zelfst uit gebieden als Rusland en de Noordpool.
Een jong kind staat in winterkleding bij een koud uitslaande thermometer. Daarnaast brandt een felle zon, ligt een man in een zwembad te zonnen en zien we een Instagram-achtige thermometer die het allermeest aan geeft.

Twee dagen achter elkaar de hoogste temperatuur ooit gemeten: door de hittegolf van dit jaar was het voor het eerst in Nederland warmer dan 40°C. Hoe is het zover gekomen? We kijken naar trends in hitte- en koudegolven van de afgelopen 117 jaar; terug tot 1901, sindsdien is temperatuurdata beschikbaar van meetstation De Bilt. 

Misschien weet je intuïtief wel dat de afgelopen jaren de winters iets milder en zomers iets heter zijn. Je was er zelf bij. Maar wat zeggen de cijfers?

Sinds 1901 kent Nederland meer koudegolven (33) dan hittegolven (27). Maar dat is aan het veranderen. In de afgelopen 30 jaar hadden we liefst vijftien hittegolven en slechts drie koudegolven: in 2012, 1997 en 1991.

Volgens het KNMI is de toename aan hittegolven een direct gevolg van de stijgende CO2-concentraties. De toename gaat zelfs sneller dan aanvankelijk is voorspeld. “We weten nog niet waardoor dit komt”, schrijft het KNMI op haar website.

De hittegolf van dit jaar heeft alle records gebroken, maar extremen waren er ook al 40 jaar geleden. De langste hittegolf komt uit 1975, deze duurde tweeënhalve week. De hoogste temperatuur was toen ‘slechts’ 33 graden. De langste reeks tropische dagen stamt van een jaar later: in 1976 was het in 17 dagen tien keer 30 graden en meer, met een maximum van 34,9°C.

Hitterecords

De hoogste temperatuur in Nederland ooit gemeten was dus onlangs 40,7°C in Gilze-Rijen. Maar niet alleen op onze zomerse dagen worden hogere temperaturen gemeten, we ontdekten nog een trend: ook onze koudste dagen worden steeds warmer.

De koudste dagen warmen zelfs sneller op dan andere dagen, schrijft het KNMI. “De luchttemperatuur wordt door allerlei factoren bepaald. De belangrijkste zijn de hoeveelheid zonlicht en de temperatuur van de aangevoerde lucht”, zegt Peter Kuipers Munneke, weerman en onderzoeker aan de Universiteit Utrecht. Winterzon heeft weinig kracht en daarom bepaalt vooral de windrichting dan de temperaturen. Volgens het KNMI hebben we in de winter vaker westenwind, vanuit de zee. Deze is in de winter warmer dan de lucht boven het land. Ook is door algehele opwarming van de aarde de noordenwind niet meer zo koud als vroeger.

Gemiddeld warmer

De gemiddelde jaartemperatuur groeit ook. De 10 koudste jaren in de afgelopen 117 jaar waren allemaal van voor 1963, ook het koudste jaar is gemeten in die periode. Gemiddeld was het toen 7,8°C. Ter vergelijking: vorig jaar was het gemiddeld 3,5 graden warmer.

De warme trend trekt ook door naar de seizoenen. Zo zien we dat in de afgelopen 30 jaar alle jaargetijden warmer zijn geworden. Ook hier speelt de wind een belangrijke rol. Gebieden waar de wind vandaan waait, zoals Scandinavië of Rusland, zijn ook warmer geworden. “Het is daarom bijna ondenkbaar dat we nog koude zomers krijgen zoals voor de jaren '60 van de vorige eeuw”, zegt Jaco van Wezel, woordvoerder en meteoroloog van Weeronline.

Alle grafieken zijn gebaseerd op data van meetstation De Bilt van het KNMI.

Illustratie door Tijmen Snelderwaard

Schrijf je in voor de nieuwsbrief

Blijf op de hoogte