De asielcrisis wordt niet veroorzaakt door de grote stroom aan vluchtelingen die naar Nederland komt, beweert Fredric Geijtenbeek van de ChristenUnie in Groningen. Het probleem is vooral het gebrek aan opvanglocaties, zegt hij. Maar volgens het Centraal Orgaan Opvang Asielzoekers (COA) ligt dat net iets anders.

Dit blijkt uit onderzoek van het AD, Nieuwscheckers en Pointer.

Bron van de bewering

Tijdens een debat van de christelijke televisiezender Family7 is Geijtenbeek er duidelijk over (vanaf 5:15 min). “Laten we niet doen alsof er een ontzettend grote stroom aan vluchtelingen naar Nederland komt. Dat is gewoon niet zo. De afgelopen jaren is dat nauwelijks gegroeid”, zegt hij tegen Elrie Bakker-Derks, de lijsttrekker van JA21 in Gelderland. “We hebben gewoon een probleem dat we alle plekken voor die mensen hebben wegbezuinigd. Het probleem zit niet in de aanvoer, in het aantal mensen dat hier onze hulp komt zoeken. Het probleem zit ‘m erin dat wij geen ruimte meer voor die mensen willen maken.”

Feiten

Over die aanvoer kunnen we kort zijn. Die fluctueert en wordt met name door brandhaarden aangejaagd. Zo was er in 2015 een piek in het aantal asielzoekers dat naar Nederland kwam. In dat jaar vragen 29.700 mensen met de Syrische nationaliteit asiel aan in Nederland vanwege de oorlog in dat land. In totaal 43.095 mensen doen in dat jaar een eerste asielaanvraag. Een jaar later is dat ‘slechts’ 19.370. De aantallen blijven vervolgens relatief laag tot een dieptepunt in 2020 als er, mede door covid, ‘slechts’ 13.720 eerste asielaanvragen worden gedaan. Daarna gaat het hard omhoog; in 2022 doen ruim 35.000 asielzoekers een eerste asielverzoek, het grootste aantal sinds 2015. Een blik op deze tabel laat meteen zien dat de afgelopen jaren het aantal asielzoekers dus juist wél weer is gegroeid. Er is dus wel degelijk een flinke toename in het aantal asielzoekers de afgelopen jaren, in tegenstelling tot wat Geijtenbeek beweert.

Asielschip

Nee, asielzoekers leiden geen luxe leven op cruiseschepen

Leiden asielzoekers echt een luxe leven op cruiseschepen? Of valt dat toch tegen?

Heeft hij over het gebrek aan opvanglocaties wel een punt? Zeker. Want het aantal opvanglocaties fluctueert net als de toestroom van asielzoekers. Komen er minder asielzoekers, dan schaalt het COA af. Komen er meer, dan schaalt het COA op. “We worden betaald per asielzoeker”, zegt woordvoerder Inge Freriksen van het COA. “Dus zijn er veel, dan krijg je meer geld. Zijn er minder, dan krijg je minder geld.”

En die situatie blijkt onhoudbaar, meent het COA. In 2016 had het 113 opvanglocaties. Een jaar later maar 67. En nu weer 181. Het vinden van nieuwe locaties is steeds lastiger. Lokaal is er steeds meer verzet. Gemeenten willen vaak niet. Personeel dat na de afschaling is weggestuurd, is moeilijk terug te krijgen. “Voordat je een nieuwe locatie geregeld hebt, moet je met gemeenten in gesprek. Die hebben ook hun procedures met de gemeenteraad en bewoners. Je moet kijken of alle voorzieningen kloppen, het pand moet ook geschikt zijn. Er moet onderwijs zijn, zorg. We hebben de noodopvang daarom ook echt nodig, waardoor we delen van evenementenhallen afhuren of hotels”, vertelt Freriksen.

Het COA wil daarom liever stabiele financiering, zodat het stabiele opvang kan regelen. “Zodat je met een flexibele schil kan op- en afschalen”, zegt Freriksen. Een opvanglocatie kan dan worden ingezet als er weer een brandhaard is en in rustigere periodes bijvoorbeeld worden gebruikt voor de huisvesting van studenten of arbeidsmigranten. “Dat zou de ideale situatie zijn”, concludeert de COA-woordvoerder. Waar is het wachten dan op? “Het is een politiek besluit”, zegt Freriksen.

Oordeel

De uitspraak van Geijtenbeek dat de asielcrisis niet wordt veroorzaakt door de grote stroom aan vluchtelingen, maar door het gebrek aan opvanglocaties, is deels waar. “Het is én én”, zegt Freriksen van het COA. We hebben zowel te maken met een grote toestroom van asielzoekers, als met een gebrek aan opvanglocaties.

Factcheck Marathon

Deze factcheck is uitgevoerd in het kader van de gezamenlijke factcheckmarathon van het AD, Nieuwscheckers en Pointer (KRO-NCRV) in de aanloop naar de Provinciale Statenverkiezingen op 15 maart 2023

Makers

Samen komen we verder

Ons onderzoek begint bij jou. Heb jij een tip of ervaring die je met ons wil delen? Laat het ons weten!

Heb jij een tip of ervaring die je met ons wil delen? Laat het ons weten!

Documentatie uploaden
CAPTCHA
Deze vraag is om te controleren dat u een mens bent, om geautomatiseerde invoer (spam) te voorkomen.

Bedankt, je tip is verstuurd

Wat gebeurt er nu met mijn tip?

Bedankt dat je de tijd hebt genomen om het tipformulier in te vullen. Je tip is verstuurd naar de redacteur van het onderzoek. Wij publiceren niets met naam en toenaam zonder contact met je op te nemen. Soms krijgen we zoveel tips binnen dat het ons helaas niet lukt om iedereen een persoonlijke reactie te sturen. We vragen je begrip hiervoor. 

Benieuwd naar de impact van eerdere tips?

Van kamervragen tot petities en maatschappelijk debat: samen met jou pakken we systemisch falen en onrecht aan. Benieuwd naar de impact van eerdere onderzoeken en ingezonden tips? Bekijk dan nu ons track record.