Op het bedrijventerrein Nieuw-Overvecht in Utrecht geldt een vergunningsplicht voor auto-ondernemers. Volgens de gemeente is het de enige mogelijkheid om tegen te gaan dat autobedrijven als dekmantel voor criminele activiteiten worden gebruikt. Pointer sprak met verschillende boze garagehouders uit de buurt: "Werken wordt mij onmogelijk gemaakt."
Hamza* werkt op het bedrijventerrein Nieuw-Overvecht in Utrecht. Daar heeft hij al ruim 30 jaar een autozaak, waar hij tweedehands auto’s verkoopt. Totdat hij een brief op de mat krijgt: zijn vergunning is geweigerd. Hij is een van de ondernemers werkzaam op het bedrijventerrein Nieuw-Overvecht die een vergunningsplicht moet aanvragen om zijn autobedrijf te kunnen runnen.
Vergunningsplicht
In 2019 kondigt de gemeente Utrecht een vergunningsplicht aan voor ondernemers die op het bedrijventerrein Nieuw-Overvecht auto’s repareren, verhuren, of verkopen. Volgens de gemeente is er een beeld van diverse misstanden op het bedrijventerrein ontstaan, zoals 'met verf besmeurde bankbiljetten', 'het ontbreken van huurcontracten van auto’s’, en ‘het aantreffen van gestolen auto-onderdelen'.
Door deze vergunningsplicht in te voeren kan de gemeente de financiële stromen van ondernemers checken, mogelijke verdenkingen uit het verleden traceren, en regelmatig controleren of alles binnen het bedrijf netjes verloopt, en zo mogelijk criminele ondernemers van het bedrijventerrein weren.
Rechtszaak
Hamza is een van die ondernemers die in 2019 een vergunning moet aanvragen. Hij komt alleen niet door de controle heen, omdat hij zijn vergunning volgens de gemeente zou kunnen gebruiken om criminele activiteiten mee te ondernemen. De gemeente voert hier verschillende redenen aan die volgens hen risicovol zouden zijn voor criminele activiteiten.
Als hij hoort dat hij geen vergunning krijgt, spant hij een rechtszaak aan. "Er wordt met een vergrootglas naar je verleden gekeken. Alles wordt als reden aangegrepen om je zaak te sluiten."
Alles wordt als reden aangegrepen om je zaak te sluiten.
De rechter is het uiteindelijk met hem eens, en laat weten in de uitspraak dat de burgemeester onvoldoende heeft uitgelegd waarom minder zware maatregelen niet zouden volstaan. Daarom zijn de gevolgen voor Hamza, zeer ingrijpend, en is de weigering niet evenredig en onvoldoende gemotiveerd.
Hamza: "Ik heb de zaak gewonnen, maar dat kostte me wel bakken aan proces- en advocaatkosten. Ik verkeer nog steeds in de financiële problemen."
Wegpesten
Verschillende auto-ondernemers op het bedrijventerrein die wél een vergunning krijgen, zijn ook niet tevreden, vertellen ze aan Pointer. "Het voelt als pesten. Het lijkt alsof ze de autobedrijven hier weg willen hebben", zegt een van hen.
Zo duurt het bij sommigen maanden tot meer dan een jaar voordat de keuring rond is. "Elke keer moet ik nieuwe informatie aanleveren, of dan komt er weer een andere ambtenaar en moet ik alles binnen een paar dagen aanleveren", vertelt een andere ondernemer. "Vervolgens duurt het dan weer maanden voordat we een reactie krijgen."
Onaangekondigde controles
Twee keer per jaar worden er vergunningscontroles gedaan op het bedrijventerrein. Een team van de gemeente komt dan bijvoorbeeld controleren of de vergunninghouder aanwezig is, een verplicht onderdeel van de vergunning.
Bovendien worden er in het kader van de ondermijningsaanpak grotere controles gedaan, vaak door verschillende instanties. Die controles ervaren de garagehouders als intimiderend: "Ze komen soms langs met 10, 15 man. Ze spreken ook klanten aan. Die komen natuurlijk nooit meer terug", zegt een andere garagehouder.
Die controles zijn onaangekondigd: "Dan bellen ze je op, dat ze voor je deur staan. En dan moet je er binnen een halfuur zijn", vertelt een eigenaar van een autobedrijf.
Het zorgt ook voor veel onzekerheid, vertelt een man van een autoherstelbedrijf: "Ik heb er slapeloze nachten van. Wat als mijn bedrijf gesloten wordt? Wat moet ik dan doen?"
Ze komen soms langs met 10, 15 man. Ze spreken ook klanten aan. Die komen natuurlijk nooit meer terug.
Positief effect
Niet alle ondernemers hebben moeite met de vergunningplicht. "Vroeger was hier veel criminaliteit, nu is tenminste het een stuk rustiger. Ja, het is veel werk, maar ik heb er niet zo’n moeite mee."
Volgens de gemeente Utrecht heeft de vergunningsplicht geholpen om criminaliteit te verminderen op het bedrijventerrein. "We zien dat deze maatregelen een positief effect hebben op het weren van malafide ondernemers en op de openbare orde."
Rotte appels
Experts vinden het inzetten van een vergunningsplicht echter een te zwaar middel. "Bij zo’n vergunningsplicht worden geldstromen gecheckt en mensen uitgebreid gecontroleerd. Dat maakt best wel een diepe inbreuk op de privacy", zegt universitair docent straf- en bestuursrecht Benny van der Vorm. "Het is logisch dat je de rotte appels wil weren van het bedrijventerrein, maar de goeden moeten niet onder de kwaden lijden. Nu wordt het leven van de bonafide bedrijven soms onmogelijk gemaakt."
Volgens advocaat Guusje Pannekoek, die verschillende ondernemers, waaronder Hamza bijstaat, zou een vergunningsplicht alleen als laatste redmiddel mogen worden ingezet. "Het weigeren van een vergunning is echt het laatste wat de burgemeester kan en mag doen. Dat is niet wat hier gebeurt. Je kan iemand bijvoorbeeld ook onder verscherpt toezicht stellen. Maar nu wordt een vergunning gelijk geweigerd, waardoor de ondernemer alles kwijt is."
Een zwaar middel
De gemeente Utrecht laat in een reactie weten dat ze begrijpen dat het aanvragen van een vergunning voor ondernemers de nodige inspanning vraagt en dat de maatregel oneerlijk voelt. Een vergunningsplicht is een zwaar middel, maar volgens hen tegelijkertijd nodig om de problematiek op het terrein tegen te gaan. "Het doel is zeker niet om autobedrijven te laten verdwijnen. Maar het doel is wel om de malafide bedrijven er op deze manier uit te filteren en te kunnen weren mochten ze zich hier willen vestigen. Dit zorgt voor een gezonder ondernemersklimaat voor de bonafide bedrijven en het komt ook het imago van het bedrijventerrein ten goede."
Voor nu hoeft Hamza’s bedrijf niet dicht. Maar het hoger beroep hangt hem nog steeds boven het hoofd: "Ik zit met mijn handen in het haar. Ik weet totaal niet hoe mijn leven eruit gaat zien."
*Gefingeerde naam, echte naam bekend bij de redactie
Meer weten over de ondermijningsaanpak van gemeenten? Kijk Pointer op Youtube of bekijk hieronder de tv-uitzending 'Dit is hoe Zaandam glazenwassers aanpakt'.
Schrijf je in voor onze nieuwsbrief
Ontvang iedere week onze beste verhalen in je mailbox.
