“De Amerikaanse politiek was een goudmijn”, tweet Wanner Aarts midden 2024. Aarts, internationaal bekend in de faceless YouTube-wereld, behoort dan tot een anonieme Nederlandse delegatie die met video’s over de Amerikaanse verkiezingen in 2023 grof geld verdiende. “Iedereen was onzin aan het uploaden, maar ze verdienden serieus goed geld. Een paar mensen zaten op 100.000 euro per maand”, vertelt Noah Morris, een ander Nederlands faceless fenomeen, hierover in een podcast.

Zelf maakte Morris onder andere video’s over de peilingen, zoals hij vertelt in een video op zijn eigen kanaal. De inhoud van deze kanalen is door YouTube verwijderd, en dus niet meer terug te vinden. Wel vindt Pointer een titel van een van zijn oude video’s: “Kamala Harris goes PARABOLIC In SHOCKING FINAL Election Day Polls.” Om een beetje een idee te geven.

‘Trump + SCANDAL = $$$’

Aarts en Morris filosoferen online uitgebreid over de lucratieve kansen van politieke faceless kanalen. Zo zegt Aarts in deze podcast uit 2025 er dagelijks zo’n twee- tot drieduizend euro per dag mee te verdienen. “Op het moment dat de Amerikaanse verkiezingen beginnen, kan je denken: laat ik een kanaal beginnen over de polls, over pro-Donald Trump, over pro-Kamala Harris. Waarom zou je één vlak van de politiek bespelen, als je ze alle twee kan bespelen?”

Op X deelt Aarts hoe je politieke schandalen kan omzetten in dollartekens, mits je weet hoe je binnen de richtlijnen van YouTube moet bewegen. Hij laat Pointer weten dat zijn kanalen “positieve televisiecontent over Trump” bevatten en sinds augustus 2023 geen politieke content te publiceren. Morris beschrijft zijn content in een reactie aan Pointer als “politiek commentaar en satire”.

Nederlandse inmenging in Canadees referendum

Dan naar april 2026. Drie Nederlanders raken in opspraak vanwege honderden video’s die aansturen op de onafhankelijkheid van de Canadese provincie Alberta, waar op dat moment een belangrijk referendum speelt. “Deze video’s bereikten 40 miljoen mensen en bevatten een hoop misinformatie”, vertelt CBC-journalist Eric Szeto, die het nieuws bracht.

Hij is in shock wanneer hij de makers van deze kanalen ontdekt. “Ik dacht: zijn het Russen? Zijn het Amerikanen? Ik had nooit gedacht dat er Nederlanders achter zouden zitten.”

Via acteurs, die zijn ingehuurd om het gezicht van deze kanalen te zijn, komt Szeto uit bij drie Nederlanders, die één gemeenschappelijke deler hebben: ze hebben een cursus gevolgd bij Faceless Education. Met dit bedrijf leert eigenaar Niels van der Linde (of een van zijn coaches) je voor een paar duizend euro hoe je een succesvol YouTube-kanaal opricht, terwijl jouw identiteit onbekend blijft.

Een wekenlang onderzoek naar Nederlandse faceless makers brengt Pointer naar een netwerk van freelancers uit lagelonenlanden, een oneindige berg misleidende AI-troep en dollartekens. Heel veel dollartekens.

Anoniem geld verdienen

Alhoewel makers veelal ontraceerbaar zijn, lukt het ons een aantal YouTube-kanalen te koppelen aan Nederlanders. Een Nederlandstalig kanaal met video’s over pensioenen, waarbij de door AI-gegenereerde Patrick Maas je bijvoorbeeld alles vertelt over de AOW, verwijst door naar een website waar je e-books kan kopen. Een bundel door AI-gegenereerde boeken kost, afgeprijsd, 179 euro. Dit exacte kanaal bestaat ook in het Duits en in het Engels, onder de namen Klaus Hoffman en Gerald Whitlock. In de kleine letters staat bedrijfsinformatie die naar de identiteit van de Nederlandse maker leidt.

De rol van AI wordt op de kanalen amper genoemd. Gerald Whitlock zou 40 jaar in de pensioenbranche hebben gewerkt, en nu vrijwilligerswerk doen. Hij zou dit boek hebben geschreven omdat hij telkens dezelfde verhalen hoorde van mensen die door gebrek aan pensioenkennis geld misliepen. Wat hij daarbij niet zegt: Gerald Whitlock bestaat niet. Het verdienmodel van AI-e-books levert makers soms tienduizenden euro’s op.

Lovende neprecensies

Een kanaal van een andere Nederlander, een cursist van Faceless Education, richt zich op het besparen van energiekosten. De video’s bevatten onjuiste claims, bijvoorbeeld over goedkope apparatuur om je energiehuishouden mee te regelen. Dat geeft de maker ook ruimschoots toe, wanneer Pointer deze confronteert. “Ik maak gebruik van clickbait. De oplossingen die ik benoem in de video’s leveren niet voldoende energie op om daadwerkelijk in je huis toe te passen.”

Ook hier worden e-books verkocht, die ook nog eens gepaard gaan met een hoop lovende neprecensies. Op de landingspagina van het YouTube-kanaal is een Amerikaan te zien, die het gezicht van het kanaal pretendeert te zijn. Wat de kijker niet weet, is dat dit een acteur is, ingehuurd door de Nederlandse maker, om het kanaal een gevoel van authenticiteit te geven.

Je kanaal laten knallen

De content die ze maken is vooral gericht op het verdienen van zoveel mogelijk geld via advertenties. En dus zoeken makers onderwerpen die een groot publiek hebben. Om de aandacht van de kijker te trekken, spelen makers in op primaire emoties zoals angst en woede. Dit leidt tot het overdrijven van informatie, of in sommige gevallen zelfs tot het verspreiden van misinformatie. Zo ontdekt Pointer bijvoorbeeld ook Nederlandse kanalen die waarschuwen voor kanker in kip, water en zeep.

Makers creëren deze video’s niet alleen. Ze werken samen met een internationaal team aan freelancers, die ze vinden via het netwerk van de cursus, of via marktplaatsen als Fiverr en Upwork.

Daar vind je grafisch ontwerpers en scriptschrijvers uit lagelonenlanden, zoals Pakistan, Nigeria en de Filipijnen, die vaak voor een tientje per uur in te huren zijn. Met een beetje geluk gaan je video’s viral en kunnen je advertentie-inkomsten oplopen tot wel honderdduizenden euro’s.

Aanpak van faceless misleiding en misinformatie

Hoewel YouTube actief optreedt tegen het verspreiden van misinformatie en niet-authentieke AI-content, staan er nog altijd talloze kanalen met misinformatie online die gaan over gevoelige onderwerpen als geld, gezondheid en politiek. Op vragen van Pointer hierover reageert YouTube: “Voor spam, oplichting en misleiding is simpelweg geen plaats op YouTube.” Naar aanleiding van Pointer-onderzoek heeft YouTube verschillende kanalen verwijderd of de mogelijkheid tot het verdienen van advertentie-inkomsten uitgezet.

Ook Nederlandse faceless makers die Pointer benaderde, hebben hun misleidende werkwijze aangepast. Zo hebben ze de rol van AI prominenter op hun kanalen vermeld, neprecensies en misleidende teksten op hun websites verwijderd of soms zelfs hun e-books offline gehaald. Ook zijn de drie pensioenkanalen inmiddels offline.

Op vragen van Pointer laat Niels van der Linde van Faceless Education weten “ondubbelzinnig en principieel afstand te nemen van elke vorm van misinformatie, misleiding of manipulatie”. Op de bevindingen van Pointer, en het feit dat zijn cursisten allerlei aanpassingen hebben doorgevoerd, reageert Van der Linde: “Wanneer een cursist de kanaal-/productpagina’s actualiseert, zien wij dit als een positieve ontwikkeling. Het toont goede intentie en de bereidheid om proactief en transparant te handelen, in plaats van bewuste misleiding of misinformatie.”

De cursusverkoper ziet geen reden om inhoudelijke wijzigingen door te voeren aan zijn opleiding op basis van het onderzoek van Pointer.