Deze gebruikers chatten in werkelijkheid met diverse chatoperators die zich voordoen als een leuke en welwillende vrouw. Hun profielen zijn vindbaar onder termen als ‘rijpe vrouwen’, ‘net oud genoeg’ en ‘onderdanige vrouwen’ en deze bevatten soms expliciete foto’s. Binnen de chats wordt nadrukkelijk ingespeeld op de behoefte van de gebruikers. Ze worden overladen met interesse en prikkelende berichten van de zogenaamde vrouwen. Soms volgen emotionele en persoonlijke gesprekken, vaak gaan de berichten over seks – alles om ze zo lang mogelijk aan het praten te houden.

Relatiewetenschappers Janneke Schokkenbroek en Tila Pronk beantwoorden 4 vragen over de werkwijze van deze chatoperators en waarom mannen zich hiertoe voelen aangetrokken.

1. Wat trekt mannen aan in sites met fictieve profielen?

Volgens Schokkenbroek ligt de aantrekkingskracht van dit soort platforms in een belangrijke menselijke behoefte. “Veel van deze mannen zijn waarschijnlijk op zoek naar verbinding, aandacht en bevestiging. Deze platforms spelen daar heel direct op in, door gebruikers het gevoel te geven dat ze gezien en gewild zijn.”

Dat deze websites sterk inzetten op expliciete en seksuele content, draagt volgens haar verder bij aan die aantrekkingskracht. Waarom dit zo aanspreekt bij sommige mannen kunnen we verklaren via de sexual script theory”, legt ze uit. Deze theorie stelt dat ideeën over relaties en seksualiteit in onze samenleving mede gevormd worden door culturele invloeden, zoals pornografie. “Deze scripts kunnen verwachtingen creëren over beschikbaarheid of rolverdelingen tussen mannen en vrouwen”, zegt Schokkenbroek.

Volgens de relatiewetenschapper spelen deze nepdatingsites in op de scripts waarbij de fantasie van gewillige, beschikbare vrouwen de hoofdrol speelt. Al doet deze theorie volgens Schokkenbroek geen recht aan de ingewikkelde redenen waarom mensen zich tot dit soort platforms aangetrokken voelen. Ze benadrukt dat er nog weinig gericht onderzoek is gedaan naar de redenen waarom mensen gebruikmaken van dit soort specifieke platforms. “We weten simpelweg nog niet goed genoeg waarom mensen hier precies in meegaan.”

Relatiewetenschapper Pronk vult aan dat de wens voor intimiteit per gebruiker erg verschilt. “Ik vraag me af of al die mannen daar per se meteen op zitten te wachten”, zegt ze. “Tuurlijk is het een heel erg fijn en verleidelijk idee dat een vrouw gelijk met jou het bed in wil duiken, vooral als je dat heel lang al niet hebt meegemaakt. Maar ik denk echt dat het voor heel veel van die mannen juist ook echt gaat om de aandacht en een soort emotionele verbinding waar ze naar op zoek zijn."

2. Waarom daten deze mannen niet fysiek?

Door digitalisering begint volgens Schokkenbroek naar schatting 60 procent van de relaties tegenwoordig online. “Meer recente cijfers vertellen ons dat er vandaag de dag überhaupt minder wordt gedatet en dat intimiteit daalt. Sommige experts spreken zelfs van een relatierecessie”, legt ze uit.

Volgens Pronk zijn sommige mensen prima in staat om de weg in de liefde te vinden. “Maar er is een hele grote groep, vooral mannen, die daar helemaal niet succesvol in zijn”, legt ze uit. “Je wordt er eenzaam van en je voelt je afgewezen, ongelukkig en alleen. En dan ga je zoeken naar een alternatief, en op dit soort sites kun je die aandacht wel ontvangen.”

Daarnaast is er een maatschappelijke reden: de verschuiving van de man- vrouwverhouding. “Nog niet zo lang geleden hadden vrouwen mannen echt nodig”, zegt Schokkenbroek. Zo hadden vrouwen tot 1956 een man nodig om een bankrekening te openen en kregen ze pas in 1986 recht op dezelfde sociale zekerheden als mannen, zoals AOW en een werkloosheidsuitkering. “Vrouwen kunnen hun leven nu zelfstandig vormgeven en stellen daardoor ook andere, vaak hogere eisen aan een partner”, zegt Schokkenbroek. “En we zien steeds vaker gebeuren dat potentiële partners niet aan deze eisen voldoen.”

“Vrouwen trekken zich vaker terug van datingapps en kiezen er ook vaker bewust voor om single te blijven”, zegt Schokkenbroek. Dat heeft volgens haar gevolgen voor hoe de datingmarkt eruitziet. “De ‘vijver’ waarin mannen zoeken naar een partner wordt kleiner. Hierdoor wordt de stap naar alternatieve vormen van interactie en intimiteit, zoals dit soort nepdatingsites, voor sommige mannen logischer.”

3. Hebben mannen niet door dat ze met fictieve profielen praten?

Uit het onderzoek van Pointer blijkt dat het voor mannen niet altijd duidelijk is dat ze dat met fictieve profielen chatten. Op de sites staat dit wel vermeld in de voettekst of een pop-up bij het bezoeken van de site, maar in de chats wordt het niet benoemd. Wie een nepprofiel vraagt naar een fysieke date, krijgt een ontwijkend antwoord. En wie vraagt of een profiel echt is, krijgt een antwoord als: “Ja natuurlijk lieverd, anders was ik toch niet hier een date aan het zoeken.”

Maar volgens Schokkenbroek speelt hier meer dan alleen onduidelijkheid. “Als je al een tijdje contact met iemand hebt en daar emotioneel in investeert, ontstaat er ook een behoefte om te geloven dat iemand echt is. Zeker als iemand expliciet bevestigt dat dat zo is, ga je daar makkelijker in mee, zelfs als de kleine lettertjes van de site iets anders beweren.” In dit geval maakt liefde volgens Schokkenbroek dus echt blind.

De mannen die chatten met vrouwen, stoppen daar volgens haar naast tijd bovendien veel geld in. Op de websites die Pointer onderzocht betalen gebruikers ongeveer een euro tot anderhalf per bericht. En mensen vinden het volgens Schokkenbroek moeilijk om tegenover zichzelf toe te geven dat die investeringen voor niets zijn geweest. “Dus mensen blijven hierin vastzitten”, zegt ze.

Schokkenbroek adviseert slachtoffers die willen stoppen om over hun ervaringen te praten met mensen uit hun omgeving. “Zij kunnen je een spiegel voorhouden in de afwegingen die je online maakt."

4. Kan chatten met fictieve profielen (negatieve) gevolgen hebben voor mannen?

Chatten op dit soort sites kan volgens Pronk verslavend zijn. “We weten dat wanneer je overspoeld wordt met aandacht, vooral als je heel erg eenzaam bent, dan wordt het beloningssysteem in ons brein wordt geactiveerd. We maken dan dopamine aan, het gelukshormoon. Je krijgt eindelijk het gevoel van ‘dit is wat ik nodig had, dit is wat ik zocht’ en daar wil je heel ver in gaan om dat te behouden”, vertelt ze. Daarbij schetst ze het voorbeeld van de fruitmachine, waarbij je toch maar steeds aan de hendel blijft trekken, totdat je een keertje winst hebt. En in dit geval een date die er met de nepprofielen nooit gaat plaatsvinden.

“Het maakt de kans kleiner dat ze een gezonde, daadwerkelijke relatie krijgen in het echte leven”, zegt Pronk. Kijkend naar de toekomst wijst Schokkenbroek op groeiende zorgen over hoe digitalisering en eenzaamheid samenhangen met de manier waarop jongeren relaties aangaan. “Cijfers laten zien dat jongeren vandaag de dag minder face-to-face contact ervaren en dat ze minder oefenen met het aangaan van romantische connecties in de offlinewereld”, legt ze daarbij uit.

Meer weten over nepdatingsites in Nederland? Kijk hieronder de YouTube-aflevering van Pointer over nepdatingsites, waarin presentator Jos de Groot in de uitzending laat zien hoe het netwerk opereert en het bedrijf confronteert met deze misleidende werkwijze.