"Ik herinner me dat ik op de eerste dag al zoveel contacten had en dacht: dit gaat te makkelijk, dit kan niet goed zijn. Maar ja, ze zijn zo ontzettend gehaaid. Op een gegeven moment ga je er toch in mee en trap je erin."

Pointer houdt malafide datingwebsites al jarenlang in de gaten in ons onderzoek Online Oplichting. Op deze websites klets je niet met een potentiële levenspartner, maar met mensen die worden betaald om berichten te sturen: de zogeheten chatoperators. Pointer onthulde in 2018 een aantal Nederlandse eigenaren van zulke sites. Daarna deed de Autoriteit Consument & Markt (ACM) invallen bij meerdere datingbedrijven en stelde ze richtlijnen op voor de branche. Het is nog steeds toegestaan om een datingsite met nepprofielen te beheren, zolang je dat maar duidelijk communiceert.

Maar vier jaar later bleek dat geen enkele nepdatingsite zich aan die richtlijnen hield. Klanten worden nog steeds aan de praat gehouden, zelfs als ze expliciet vragen of ze met een nepprofiel kletsen. In de afgelopen jaren druppelden de tips over deze praktijken bij ons binnen. Het probleem is niet opgelost, en lijkt zelfs groter te zijn geworden.

Overladen met complimenten

In de eerste weken van Renés datingavontuur wordt hij overladen met mogelijke matches en goede gesprekken. Hij vermoedt dat er iets niet klopt, maar de aandacht werkt ook verslavend. De gesprekken zijn persoonlijk, warm en herkenbaar. René praat met een aantal profielen over gezamenlijke interesses, zoals muziek, koken en sport. En de complimenten stromen binnen.

"En dat streelt mijn ego", geeft René toe. Maar hij heeft ook serieuze ontmoetingen op deze sites. In één gesprek vertelt een vrouw over haar beste vriendin die op sterven zou liggen. "Ik weet helemaal niet of het klopt. De gesprekken daarover waren best wel zwaar, maar ook wel heel mooi."

Langzaam groeit de twijfel bij René of hij wordt opgelicht, maar het is nooit genoeg om er definitief mee te stoppen. De opdracht voor chatoperators is ook om gebruikers zo lang mogelijk aan het lijntje te houden. Op dit soort nepdatingsites sluit je namelijk geen abonnement af, maar betaal je per verzonden berichtl. Dat maakt elk gesprek automatisch een verdienmodel: hoe langer een gebruiker aan de praat blijft, hoe meer geld de website verdient.

Nepprofielen

Telkens als René aanstuurt op een ontmoeting, worden dezelfde excuses aangehaald: het gaat te snel, ze is er nog niet aan toe, of ze heeft het simpelweg te druk. Die uitleg klinkt aannemelijk en wordt keer op keer herhaald. "In het begin geloof je dat. En dan ben je zo weer 2 weken verder."

"Zolang het contact goed is en het lijkt ergens naartoe te leiden, dan ga je daarmee door", legt hij uit. "Totdat je op gegeven moment denkt: we zijn al zo lang in gesprek en we hebben elkaar nog steeds niet gezien. Er klopt iets niet." Dat vermoeden wordt bevestigd zodra René een kritische blik werpt op een paar profielen waarmee hij kletst.

Met gezichtsherkenningssoftware analyseert hij een paar profielfoto’s. Hij krijgt niet overal resultaten op terug. "Maar bij een aantal kom je terecht op porno- en escortwebsites. Dus ja, dat zijn nepprofielen." Voor hem reden genoeg om contact op te nemen met beheerders van de website. Die wijzen hem op de algemene voorwaarden.

'Nog steeds hoop'

De website waar René deze nepprofielen aantreft, geeft in de algemene voorwaarden inderdaad aan dat ze met 'fictieve profielen' werkt. En er staat ook dat je met echte profielen in contact kunt komen. "Daarom heb ik nog steeds hoop. Dat er in ieder geval eentje tussen zit die misschien wel echt is."

Hoe gebruikers op de website het verschil tussen echt en nep kunnen onderscheiden, blijft onduidelijk. Een nepprofiel zou herkenbaar moeten zijn door een icoontje op de profielfoto. Bij de aangetroffen nepprofielen zien we dat echter nergens terug.

Het frustreert René dat de website nergens duidelijk aangeeft wat echt of nep is. "Als ze dat nu ook werkelijk deden, dan heb ik er verder geen enkel probleem mee. Maar dat doen ze dus niet. En als je ernaar vraagt, krijg je geen antwoord."

Duizenden euro's uitgegeven

In 4 maanden tijd geeft René naar schatting vier- á vijfduizend euro uit aan chatberichten. Maar het kost hem meer dan alleen geld. Tijdens werktijd heeft hij de chatgesprekken open staan, dus zijn aandacht wordt telkens naar dat browservenster getrokken. "Mijn werk heeft er echt onder geleden."

Maar hij voelt zich geen slachtoffer door de situatie. René ziet het vooral als een les voor zichzelf en een waarschuwing voor anderen. "Het wordt allemaal heel mooi voorgespiegeld, maar dit is gewoon keiharde business. Mooie foto’s met mooie verhalen. Maar als iets te mooi lijkt om waar te zijn, dan is het dat ook."

En hij geeft toe: dingen die misschien te mooi lijken om waar te zijn, is precies wat we zoeken. "Dat maakt het ook zo lastig. De verleiding is gewoon heel groot om er in mee te gaan." Dus zolang niet 100 procent duidelijk is dat de overige profielen waar René mee kletst nep zijn, blijft hij nog even op deze sites actief.