Daarnaast gebruikt dit bedrijf foto’s van bestaande personen voor hun nepprofielen. Deze afbeeldingen zijn vaak zonder toestemming gebruikt van onder meer (porno)actrices, sociale media en zelfs wraakpornosites. Dat blijkt uit onderzoek van Pointer (KRO-NCRV). Four Fingers Management beheert, voor zover bekend is bij Pointer, een van de grootste netwerken van nepdatingsites. Het bedrijf is actief in bijna elk Europees land en in delen van Azië, Oceanië en Midden- en Noord-Amerika.

De Autoriteit Consument & Markt moet ingrijpen bij dit bedrijf, zeggen Thuiswinkel.org, de Consumentenbond, stichting Offlimits, de Fraudehelpdesk en Stop Online Shaming. Die laatstgenoemde partij noemt het "volstrekt verwerpelijk" dat consumenten hier slachtoffer van kunnen worden. Stichting Offlimit vindt dat dit bedrijf "vele morele en juridische grenzen" overschrijdt.

De ACM noemt de uitkomsten van ons onderzoek een "zeer zorgelijk signaal", maar kan op dit moment niet bekendmaken of ze een onderzoek gaan instellen naar Four Fingers Management.

Klanten worden misleid

Op dit soort nepdatingsites chatten klanten niet met een echt persoon, maar met een medewerker van het bedrijf. Deze klanten worden zo lang mogelijk aan de praat gehouden, want zij moeten betalen per verzonden bericht. In Nederland zijn meerdere bedrijven actief die zulke nepdatingsites beheren.

De medewerkers van nepdatingsites (de zogeheten chatoperators) krijgen vooraf handleidingen waarin tactieken staan beschreven om klanten aan het lijntje te houden. Pointer heeft in 2018 en 2022 ook onderzoek gedaan naar deze websites.

De ACM deed in 2018 invallen bij meerdere nepdatingbedrijven en legde boetes op. Daarna zijn gedragsregels opgesteld door de toezichthouder: dit soort websites mogen namelijk niet impliceren dat er een fysieke afspraak mogelijk is met de nepprofielen. Ook moeten ze eerlijk vertellen dat klanten met nepprofielen chatten zodra daarnaar wordt gevraagd. Bij kwetsbare klanten moeten de websites zelf pro-actief melden dat het om niet-bestaande personen gaat. En nepdatingsites moeten duidelijk op de websites aangeven dat je een gesprek met een nepprofiel aangaat.

Four Fingers Management en de onderliggende bv’s overtreden deze ACM-richtlijnen structureel. Klanten krijgen in de eerste berichten te horen dat er wél een fysieke afspraak mogelijk is. Daarnaast wordt niet verteld dat ze met nepprofielen chatten, zelfs niet als ze daar specifiek naar vragen.

In ons onderzoek hebben we tien profielen aangemaakt op tien verschillende websites binnen dit netwerk. Bij drie profielen hebben we onszelf voorgedaan als een kwetsbare klant: iemand die een begeleider, hersenletsel of een psychische beperking heeft. Maar zelfs nadat we expliciet vertelden dat we wisten dat het nep was en ze dat volgens de ACM-richtlijnen moeten toegeven, kregen we een ontwijkend antwoord.

De twee eigenaren van de websites reageren via een advocaat dat het bedrijf ernaar streeft om "haar diensten zo goed mogelijk na te leven om onwenselijke misleiding van klanten te voorkomen". Er wordt niet gereageerd op de specifieke beschuldigingen: "Uw stelling dat desondanks sprake zou zijn van misstanden wordt op dit moment nader onderzocht."

Nepprofielen

De nepdatingsites van Four Fingers Management gebruiken foto’s van bestaande personen om hun nepprofielen echt te laten lijken. Deze profielfoto’s zijn afkomstig van (porno)actrices, influencers en modellen, maar ook van wraakpornosites.

We hebben een steekproef gedaan onder 67 foto’s binnen dit netwerk. Daarvan konden we 52 foto’s herleiden tot de oorspronkelijke bron. Deze websites hebben ruim drieduizend profielen online staan met foto’s erbij.

"Voor de gebruikte foto’s worden overeenkomsten afgesloten met de betreffende rechthebbenden", claimen de eigenaren van het bedrijf. Uit gesprekken die Pointer met een rechthebbende heeft gevoerd, blijkt het tegendeel.

Daarnaast zeggen de eigenaren geschrokken te zijn dat er foto’s van onder meer wraakporno en uit privé-archieven afkomstig zijn. Zodra ze weten om welke foto’s het gaat, zeggen ze toe om deze "direct van de websites te verwijderen".

Spoor aan lege bv’s

De ruim 1.600 websites van dit bedrijf zijn onderverdeeld in verschillende bv’s die allemaal in Nederland staan ingeschreven. Deze bv’s vallen onder een managementbedrijf, dat weer wordt beheerd door een ander managementbedrijf, genaamd Four Fingers Management.

Het is echter onduidelijk onder welk bedrijf de websites eigenlijk vallen. Een oud-medewerker van deze websites vertelt aan Pointer dat het bedrijf MediaBlue – dat ook onder een van de managementbedrijven valt – verantwoordelijk is voor de nepdatingsites. Maar de advocaat die namens de eigenaren van MediaBlue reageert op onze bevindingen, ontkent dat en zegt dat de websites juist door een van de andere onderliggende bv’s worden beheerd.

De verschillende bv’s en managementbedrijven zijn ingeschreven op minstens zes adressen in Nederland waar enkel lege bedrijfspanden en virtuele werkplekken te vinden zijn. Op de nepdatingsites staat ook een inschrijving op de Seychellen genoemd: een zogeheten offshorebedrijf. Een deel van het bedrijf staat dan geregistreerd in een ander land dan waar de websites worden gerund. En het adres dat zij daarvoor gebruiken, wordt in de Panama Papers en Pandora Papers gelinkt aan het witwassen van geld.

Daarmee is overigens niet bewezen dat Four Fingers Management daadwerkelijk gebruik maakt van deze constructie, maar er is wél een dwaalspoor van bv’s opgezet en er is een inschrijving op een dubieus adres op de Seychellen.

Over dat laatste zegt de advocaat: "Cliënten zijn niet betrokken bij strafbare feiten en een enkele vermeende inschrijving op een bepaald adres kan een beschuldiging van witwaspraktijken ook niet dragen." Wel hebben ze het adres op de websites inmiddels verwijderd.

In dit netwerk van bedrijven gaat behoorlijk veel geld om: opgeteld gaat het om bijna 8 miljoen euro aan balansen. Dat is echter geen exacte schatting, want mogelijk hebben sommige bv’s bepaalde vorderingen op elkaar dubbel geteld. Het is wel duidelijk dat deze websites een miljoenenomzet genereren.

'Volstrekt verwerpelijk'

We hebben de uitkomsten van ons onderzoek voorgelegd aan Thuiswinkel.org, de Consumentenbond, stichting Offlimits, Stop Online Shaming en de Fraudehelpdesk. Zij vinden allemaal dat de ACM de werkwijze van Four Fingers Management en de onderliggende bv’s moet onderzoeken.

"De praktijken die jullie beschrijven zijn voorbeelden van misleiding, en dat mag niet", zegt Marlene ten Ham, algemeen directeur van Thuiswinkel.org, de belangenvereniging voor online ondernemers.

"Mensen raken financieel en emotioneel gedupeerd en dat is schandalig. Consumenten moeten beschermd worden tegen dit soort praktijken", zegt een woordvoerder van de Consumentenbond.

"Deze vorm van oplichting of misleiding is zeer impactvol, omdat mensen niet alleen geld kwijtraken, maar ook hun vertrouwen", zegt een woordvoerder van de Fraudehelpdesk. "Het gaat bij dit soort sites om heel menselijke behoeftes en het is verschrikkelijk dat daar op zo’n manier misbruik van gemaakt wordt. Schaamte speelt in dit soort situaties ook vaak een grote rol. Voeg daarbij het stuk identiteitsfraude en het wordt duidelijk dat dit een vorm van misleiding is die veel schade veroorzaakt."

"Misleiding is simpelweg niet toegestaan", stelt Charlotte Meindersma, social media jurist en eigenaar van juridisch advieskantoor Charlotte’s Law & Fine Prints. Om die reden moet een website voldoende duidelijk maken dat je niet met echte personen praat en een afspraak niet mogelijk is. "Een andere indruk wekken mag niet. Die teksten over afspreken en ontmoeten zijn dus in de basis niet toegestaan."

Stichting Stop Online Shaming vindt de werkwijze van Four Fingers Managemen "volstrekt verwerpelijk". Voor het gebruik van foto’s voor nepprofielen is toestemming nodig. “En het spreekt voor zich dat dit hier meestal niet gegeven zal zijn”, zegt een woordvoerder. "Vooral in het geval van vrouwen die überhaupt niet hebben gekozen voor publicatie van deze foto’s, is dat buitengewoon kwalijk."

"De makers van deze sites gaan over vele morele en juridische grenzen", stelt Offlimits, het expertisecentrum tegen online misbruik. "Bij deze sites gaat er werkelijk van alles mis en kan er ontzettend veel niet door de beugel." Offlimits vindt dat consumenten beter beschermd moeten worden tegen dit soort nepdatingsites. "Er is sprake van crimineel gedrag, misleiding, oplichting, en tal van andere illegale feiten. Offlimits staat voor een vrij en veilig internet. Dat kunnen we alleen bereiken als misstanden worden aangepakt en instanties ook actie ondernemen wanneer partijen een juridische grens over gaan."

'Zeer zorgelijk signaal'

De ACM vindt de uitkomsten van ons onderzoek een "zeer zorgelijk signaal". "Het moet voor de consument volledig duidelijk zijn welke dienst hij afneemt. Dit geldt des te meer, omdat het bij dit onderwerp vaak gaat om een kwetsbare doelgroep." Daarom is het onvoldoende om enkel in de voettekst van de website te vermelden dat het om nepprofielen gaat. Ook bevestigt de ACM dat tijdens de chats naar waarheid moet worden geantwoord dat het om fictieve profielen gaat.

Over een eventueel onderzoek van de ACM naar Four Fingers Management kan de toezichthouder niets zeggen.

Kijk hieronder de YouTube-aflevering van Pointer over nepdatingsites, waarin presentator Jos de Groot in de uitzending laat zien hoe het netwerk opereert en het bedrijf confronteert met deze misleidende werkwijze.