Het begon met een tip van oud-chatoperator Regina. Zij werkte 13 jaar lang voor een bedrijf dat klanten op nepdatingsites in de waan laat dat er wél een date mogelijk is. Via online research, undercover gaan bij een chatbedrijf en onszelf voordoen als klant kwamen we uit bij een nepdatingnetwerk van ruim 1.600 sites. Hoe hebben we al die stappen doorlopen?
Ons onderzoek naar nepdatingsites begon in 2018. Toen ontdekten we al grote verzamelingen websites waar klanten niet met de liefde van hun leven chatten, maar met medewerkers van deze websites. De Autoriteit Consument & Markt (ACM) greep toen hard in bij een aantal bedrijven. De toezichthouder deed een reeks invallen en stelde richtlijnen op voor de branche.
4 jaar later onderzochten we of nepdatingsites zich aan die richtlijnen houden. En nee, ook toen hielden deze websites zich niet aan die gedragsregels. De ACM-richtlijn bestaat uit drie onderdelen:
- Klanten mogen niet de indruk krijgen dat een fysieke afspraak mogelijk is;
- Zodra klanten vragen of een profiel nep is, dan moet daar eerlijk antwoord op worden gegeven;
- En zodra een klant kwetsbaar overkomt (dus de aard van de dienst mogelijk niet kan inschatten), dan moet een medewerker zelf aangeven dat het nep is.
Anders gezegd: klanten mogen op geen enkel moment de indruk krijgen dat een fysieke afspraak mogelijk is, of dat ze met een echt bestaand persoon praten. Eind 2025 meldt tipgever Regina zich bij Pointer. Zij heeft 13 jaar lang voor een bedrijf gewerkt dat chatmedewerkers (de zogeheten chatoperators) werft en aan het werk zet bij nepdatingsites. Volgens haar worden klanten nog steeds misleid door deze bedrijven. Voor ons reden genoeg om weer in dit onderwerp te duiken. Kunnen we een groot netwerk aan websites vinden die zich wederom niet aan de ACM-regels houdt?
Hoe vind je deze websites?
Een groep Noorse journalisten van Itavisen publiceerde in 2017 een artikel over een netwerk van nepdatingsites waar Nederlanders bij betrokken waren. Het gaat onder meer over de websites flortekontakt, hemmeligekontakter en modenflortekontakt. Deze drie websites blijken het startpunt te zijn van onze zoektocht.
Je kunt via zogeheten Reverse IP Search (bijvoorbeeld op ViewDNS of HackerTarget) opzoeken welke websites nog meer worden gehost vanaf dezelfde server. Soms levert dat honderden resultaten op: waarschijnlijk staat zo’n website dan op een plek waar willekeurige eigenaren hun website hebben gehost. Maar in enkele gevallen tref je bedrijven die hun websites op op één en dezelfde plek willen beheren. Bij dit netwerk blijkt dat ook het geval te zijn.
In een eerste zoekronde vinden we honderden websites die – bij nader onderzoek – ook allemaal dezelfde drie Nederlandse bv’s op de Over Ons-pagina benoemen. Om niets over het hoofd te zien, hebben we ook gekeken naar de zogeheten Google Analytics-codes. Die heb je nodig om bezoekersstatistieken te kunnen meten. En het voordeel is dat dezelfde website-eigenaar vaak dezelfde codes zal gebruiken voor meerdere websites. Ook hier was dat het geval. Op de website BuiltWith kun je zulke zoekopdrachten uitvoeren.
Aan het einde van deze inventarisatie hebben we 1.623 websites in 32 landen gevonden, waarvan 154 in Nederland. Via een lange zoektocht langs meerdere lege bv’s en kantoorpanden komen we uit bij het overkoepelende bedrijf dat de websites beheert, genaamd Four Fingers Management.
Chatten als klant
Om erachter te komen of deze websites zich aan de ACM-richtlijnen houden, hebben we 10 accounts op 10 verschillende Nederlandse sites aangemaakt. In drie van deze gesprekken hebben we onszelf voorgedaan als iemand met een begeleider, hersenletsel of een psychische beperking. In dat geval zou de chatoperator ons namelijk pro-actief moeten waarschuwen.
Uit de eerste berichten die onze profielen ontvangen, blijkt al dat dit bedrijf zich niet houdt aan de belangrijkste basisregel. We worden door de nepprofielen namelijk uitgenodigd om afspraakjes te maken. Er worden datums, locaties en activiteiten voorgesteld die je alleen maar kunt opvatten als een concrete fysieke afspraak.
Bij geen van de 10 profielen werden we gewaarschuwd dat we met een nepprofiel aan het kletsen waren. Tijdens een chat met de zogenaamde 40-jarige AshNatoR uit Noord-Brabant confronteren we de chatoperator. We weten namelijk dat de profielfoto eigenlijk van de Colombiaanse actrice Carmen Villalobos is. En dat ze nu volgens de ACM-richtlijnen zouden moeten antwoorden dat het allemaal fictief is. Maar zelfs in dat geval krijgen we een ontwijkend antwoord.
Daarnaast doen we een steekproef onder 67 profielfoto’s op diverse sites. Van 52 foto’s kunnen we de oorspronkelijke bron terugvinden via Reverse Image Search. Het gaat voornamelijk om (porno)actrices, maar we treffen ook privéfoto’s en zogeheten wraakporno aan. Deze naaktbeelden zijn zonder toestemming online geplaatst op fora en worden nu gebruikt om klanten op nepdatingsites aan de praat te houden. We hebben van enkele foto’s de eigenaren achterhaald. Zij bevestigen dat deze foto’s zonder hun toestemming worden misbruikt.
Undercover als chatoperator
We zijn ook undercover gegaan als chatoperator bij het bedrijf waar Regina 13 jaar lang heeft gewerkt: Operating4U. Voor zover wij weten staat dat bedrijf los van het netwerk aan nepdatingsites dat we hierboven beschrijven. Alsnog wilden we weten wat dit werk inhoudt, zodat we beter kunnen beschrijven hoe chatoperators te werk gaan.
De misstanden zijn groot genoeg om undercover te gaan. Het gaat hier om misleiding die al jarenlang blijft doorgaan en we zien geen enkele verbetering in de branche. Na het ingrijpen door de ACM in 2018 is er geen nieuwe grootschalige actie ondernomen. Bedrijven verdienen miljoenen aan het misleiden van deze klanten. En de schaamte om hierover te praten is groot.
Daarnaast komen we met ons gebruikelijke open vizier niet verder in dit onderzoek. We kunnen dit bedrijf niet zomaar vertrouwen als we vragen hoe het eraan toegaat. Ze misleiden hoogstwaarschijnlijk hun klanten. Dus we krijgen op geen enkele andere manier inzage in het proces. We willen ook bewijsmateriaal verzamelen om de werkwijze van het bedrijf bloot te leggen. Daarom hebben we zo’n ingrijpende methode ingezet om Operating4U te onderzoeken.
We hebben een script geprogrammeerd waarmee we simuleren dat we een dienst van 18 uur draaiden. We hebben geen enkel bericht daadwerkelijk verzonden. In totaal hebben we 569 berichten van 400 verschillende klanten verzameld. Iets meer dan 50 procent van alle berichten gaat expliciet over seks. En van 30 procent van de klanten weten we zeker dat ze de aard van de chatdienst niet begrijpen. Zij proberen contactgegevens uit te wisselen of een fysieke afspraak te regelen met deze nepprofielen. En dit gaat dus alleen over de klanten die dat hebben laten weten in de chats die wij hebben ingezien: we hebben wel het sterke vermoeden dat dit nog veel hoger ligt.
We hebben alle gebruikersnamen van klanten gepseudonimiseerd, zodat ze niet meer te herleiden zijn. Na afloop van ons onderzoek hebben we een aantal screenshots op een beveiligde harde schijf opgeslagen. De overige persoonsgevoelige gegevens hebben we na publicatie verwijderd.
Kijk hieronder de YouTube-aflevering van Pointer over nepdatingsites, waarin presentator Jos de Groot in de uitzending laat zien hoe het netwerk opereert en het bedrijf confronteert met deze misleidende werkwijze.