Als je vragen hebt over je genderidentiteit en online naar antwoorden zoekt, kun je zomaar terechtkomen bij een site met desinformatie. Uit onderzoek van Pointer (KRO-NCRV) blijkt dat 38 van die Nederlandse websites in de lucht worden gehouden door één beheerder. De sites lijken hulp te bieden, maar zijn gemaakt om kritiek te uiten op de medische transitie van trans mensen.
De sites lijken op het eerste oog feitelijke uitleg te verschaffen, maar blijken bij nader inzien de medische route die trans mensen kunnen kiezen af te keuren en te spreken over 'de schade van de genderideologie'. De sites, die volgens de maker AI-gegenereerd zijn, bevatten echter misinformatie.
Misinformatie
Zo wordt er op één van de 38 sites, die sinds mei dit jaar online staan, geclaimd dat 30 procent van de trans mensen spijt zou krijgen van hun transitie, of dat genderdysforie bij 80 procent van de kinderen die hiermee worstelen dat zonder behandeling voorbij zou gaan. Ook beweren de websites dat een medische transitie suïcidale klachten - waar 39% procent van de trans mensen mee worstelt - niet vermindert. De bronnen waarnaar wordt verwezen ondersteunen deze beweringen echter niet. In meerdere gevallen zijn de genoemde cijfers niet terug te vinden in de aangehaalde studies. Christa van Bunderen, endocrinoloog (Radboudumc): "De genoemde cijfers zijn niet terug te vinden in de aangehaalde bronnen."
Bovendien worden ouders op één van de sites geadviseerd vooral niet naar een huisarts te gaan als hun kind twijfelt over diens genderidentiteit: "Die verwijst naar een gendervriendelijke psycholoog of genderpoli, en daar staat het traject grotendeels vast."
Zorg is zorgvuldig
Maar dat traject staat niet vast en hoeft niet medisch te zijn, legt psycholoog Philip Janssen, verbonden aan een genderteam, uit: "Zodra iemand bij de genderpoli komt, komen er eerst gesprekken met de psycholoog en wordt er altijd gekeken vanuit waar de gendervraag verklaard kan worden, hoe duurzaam een wens tot transitie is, of naar wat er nog meer speelt. Als er zorgen zijn dat er iets anders aan de hand is, zoals een depressie, wordt die altijd eerst behandeld. Soms kiezen mensen ook voor een andere weg dan de medische route."
Ook de Gezondheidsraad concludeerde onlangs dat de zorg in Nederland voor trans mensen zorgvuldig geregeld is: "Eventuele behandeling met puberteitsremmers of genderbevestigende hormonen is pas aan de orde na uitgebreide diagnostiek en indicatiestelling."
De onjuistheden, in combinatie met dat de maker zich anoniem houdt, maakt dat we spreken van desinformatie, stelt hoogleraar consumentenpsychologie Bob Fennis: "Als de cijfers die er worden genoemd niet overeenstemmen met de feiten en als een maker zich bewust anoniem houdt, of niet is wie deze zegt te zijn, dan spreken we van desinformatie. Ofwel, doelbewuste misleiding van een lezer met het doel deze te beïnvloeden."
Transgendercheck
Naast foutieve informatie op de websites, wordt er op een aantal websites ook verwezen naar een 'transgendercheck’. De check belooft "direct een eerlijke uitkomst op je scherm, zonder hulpverlener die je een kant op duwt."
Pointer vulde deze check met vijftig vragen ruim tien keer in, met zeer uiteenlopende antwoorden, maar kreeg steeds dezelfde uitkomst: er is niks aan de hand of er zou iets anders aan de hand zijn. "Gendervragen zijn vaak het symptoom van iets anders", "maak er geen probleem van waar er geen is" of "zoek een hobby waar je in opgaat", lazen we in de resultaten.
Hoewel er wel disclaimers worden gegeven dat het niet gaat om een wetenschappelijke test en dat de test nooit zal zeggen dat je aan hormonen moet beginnen, kan de uitkomst mogelijk van grote invloed zijn. Pointer liet de test invullen door twee mensen die zelf trans zijn, waarvan er één zei: "Als ik deze check op 10-jarige leeftijd had gedaan en dit was de uitkomst, dan was ik nog meer in de war geraakt."
Van Bunderen is ook kritisch op het bestaan van de test. "Nee, een medische transitie is niet voor iedereen de oplossing. Maar als je je voorstelt dat kwetsbare jongeren, die worstelen met zichzelf, dit invullen en deze uitkomst krijgen, dan vind ik dat wel zorgelijk. We weten uit onderzoek en uit de praktijk dat trans mensen die geen zorg krijgen, veel vaker last hebben van depressie, angstklachten en suïcidaliteit."
Maker
De maker van de websites en de check noemt zich 'Edward Jansen', maar uit onderzoek van Pointer blijkt dat dat een pseudoniem is (echte naam bekend bij de redactie). Hij laat in een reactie weten te handelen uit frustratie, omdat hij zelf een kind heeft dat transgender is. Hij keert zich tegen de genderzorg in Nederland en is ervan overtuigd dat een medische transitie zijn kind niet gelukkiger zou maken.
Op zijn eigen website vermeldt hij ook dat hij niet gelooft in trans zijn: "Man en vrouw zijn een gegeven, geen sociale constructie. Identiteit volgt uit schepping en bestemming, niet uit gevoel of zelfdefinitie."
Volgens 'Jansen' is zijn Transgendercheck dan ook niet schadelijk. Volgens hem is het schadelijk "dat een kind op de genderpoli altijd te horen krijgt dat het genderdysforie heeft". "Mijn test heeft misschien maar één uitkomst, maar dat is bij een officieel onderzoek precies hetzelfde."
De claim dat artsen zonder onderzoek een diagnose van genderdysforie stellen klopt niet, laten meerdere experts aan Pointer weten. Van Bunderen: "Dat je bij een genderkliniek binnen no-time een diagnose en een operatie kan krijgen, klopt niet. Er gaan maanden aan gesprekken aan vooraf voordat iemand überhaupt mag starten met medicatie. En een operatie krijg je sowieso niet voor je 18e. Als er bij een kind zorgen zijn dat het om een fase zou gaan, of dat het door de omgeving zou komen, wat weleens wordt gesuggereerd, wordt dat allemaal uitgebreid onderzocht samen met een ervaren psycholoog."
Meer weten over dit onderwerp? Kijk vanmiddag om 16:00 uur naar de nieuwe aflevering van Pointer Checkt (KRO-NCRV) over misinformatie over trans personen op het YouTube-kanaal van NPO Start Next.
Wie betrouwbare informatie zoekt over het onderwerp, kan terecht bij de huisarts, transgendernetwerk.nl of transvisie.nl.
Schrijf je in voor onze nieuwsbrief
Ontvang iedere week onze beste verhalen in je mailbox.
