Van vroegtijdig stoppen met school en stappen richting het criminele pad, naar afgestudeerd jeugdhulpverlener met haar eigen bedrijf: het is in een notendop het levensverhaal van de 37-jarige Kwen Katuk uit Den Helder.
Zij helpt jongeren die - net als zij vroeger - dreigen de verkeerde kant op te gaan. "Zij zeggen: 'school is niks voor mij'. Dus ik zeg: denk je dat school iets voor mij is, dan? 'Nee', antwoorden ze. En toch heb ik het gedaan. 'O ja', zeggen ze dan."
Kwen Katuk (37) was een moeilijke puber, erkent ze nu. "Ik was heel recalcitrant en deed dingen die niet mochten." Een voorbeeld: "Ik moest het boek opendoen van mijn leraar en mocht niet naar buiten. 'Maar hoezo bepaal jij dat?' dacht ik dan. Provocerend ging ik dan vervolgens achter een glazen deur staan roken, zodat de leraar mij kon zien staan."
Ze groeide als kind op in een lastige thuissituatie, met veel huiselijk geweld. "Zelf kreeg ik geen klappen, maar ik was er wel getuige van." De buurt waar ze in opgroeide, Nieuw Den Helder en de Falgabuurt, was in de jaren 90 heel onveilig, zoals te zien is in deze reportage van Netwerk uit 1997. Mensen durfden er niet meer te komen en de postbode liep onder politiebegeleiding door de wijk. Ook waren er steek- en schietincidenten met zelfs de dood tot gevolg.
'Moest afblijven van naalden'
Die omgeving illustreert haar jeugd, waarin ze werd geconfronteerd met criminaliteit en geweld. "Ik speelde veel buiten met andere kinderen. Maar als kind leerde ik wel al heel jong dat ik niet alles van de grond mocht rapen", vertelt Kwen. "Vooral van naalden moest ik afblijven."
Waar ze op de basisschool een stil meisje was, zette ze zich op de middelbare school tegen alles en iedereen af. Ze startte op het voormalige Etty Hillesum College en eindigde bij welzijnsstichting Triton, die een soort dagbesteding aan jonge schoolverlaters bood.
Het voelde niet alsof ik had gewonnen, toen ik van school werd gestuurd. Het interesseerde me vooral weinig allemaal.
Kwen: "Op school ging ik de strijd aan met iedereen. En toch voelde het niet alsof ik had gewonnen, toen ik van school werd gestuurd. Het interesseerde me vooral weinig allemaal."
Nadat ze van school was gestuurd, hing ze hele dagen rond op straat en deed ze niet anders dan joints roken. De ommekeer kwam daarna bij Triton, vertelt ze, al leek dat aanvankelijk niet zo. "We leerden daar basisvaardigheden, maar kregen ook les in bijvoorbeeld metaal bewerken. Gingen we 9 millimeter kogeltjes maken. Dat was natuurlijk niet de bedoeling."
'Klassenmentor zag mij écht'
"Maar ik had daar ook een klassenmentor die mij écht zag", vervolgt Kwen. "Zij had geduld en vroeg hoe het met me ging, hoe ik me voelde. Zij gaf me het gevoel dat ik het waard was."
Als puber verhuist ze naar Rotterdam. Ze woont eerst bij een familielid en komt later terecht ineen instelling voor jongeren die dreigen te ontsporen. "Ik kon op een Rotterdamse school instromen in havo-4. In Den Helder waren alle ogen op mij gericht, was ik in aanraking geweest met de politie en was er best wel wat aan de hand. In Rotterdam kon ik een nieuwe start maken."
Eenmaal terug in Den Helder volgt ze een mbo-opleiding. "Toen ik daarna hoorde dat school 'niets voor mij zou zijn', schreef ik me ook meteen in bij een hbo-opleiding aan Hogeschool Inholland", zegt Kwen. "En realiseerde ik me dat er misschien toch een plek voor mij is op school. Bovendien wilde ik niet stilstaan: er zit meer in mij dan eruit komt."
Kwen, die inmiddels twee dochters heeft, woont weer in Den Helder. Ze werkt als jeugdhulpverlener bij iHub familiezorg en heeft haar eigen bedrijf, MagicMoves. Met het project MagicMoves zet zij zich in voor de kwetsbare jongeren van nu. Haar 'basis crew', de kleine groep jongeren die ze nauwlettend volgt en coacht, kreeg eind 2024 hoog bezoek in de persoon van koning Willem-Alexander.
"Nog steeds heb ik moeite met autoriteit. Sommige thema's komen dichtbij. Maar uiteindelijk is dit ook mijn kracht geworden." Ze geeft haar 'basis-crew' zelfvertrouwen en bemoedigt ze op zoek te gaan naar hun eigen talenten.
Zo probeert ze ze op het rechte pad te houden. En dat werkt, want: "de meeste jongeren uit mijn groep doen nu een mbo-opleiding", zegt Kwen trots. In deze recente reportage van Pointer vertelt ze meer over haar werk binnen MagicMoves. "Het staat symbool voor de weg die ik zelf ben gegaan", vervolgt ze. "Het is heel crazy om te beseffen dat ik een 'echte' baan heb en daarnaast mijn eigen onderneming."
'Iedereen heeft zijn eigen talent'
Voor Kwen laat het maar weer zien dat je alles kan bereiken, als je het maar wil. "Het hangt er gewoon van af hoe hard je er voor werkt. Iedereen heeft zijn eigen talent. Wat zijn jouw kwaliteiten, vraag ik de jongeren altijd. Voor deze jongeren is het belangrijk dat er een plek is die verbindt, waar ze zichzelf mogen zijn en waar ze gezien en gehoord worden."
Ondanks haar moeilijke jeugd kijkt Kwen positief terug op haar leven tot nu toe. "Elke stap heeft me gemaakt tot wie ik nu ben. En ik ben benieuwd tot waar ik het kan brengen."
Luister hieronder het radiofragment met Kwen over vroegtijdige schoolverlaters:
Pointer pop-up: vroegtijdig schoolverlaters