Pointer onderzoekt de komende tijd hoe bedrijven slachtoffer van neprecensies kunnen worden. Op talloze online marktplaatsen is het mogelijk om zowel positieve als negatieve reviews te kopen. Bij het Amsterdamse kinderdagverblijf kwamen de negatieve beoordelingen niet van een online webshop, maar de gevolgen zijn net zo erg.

Na de review van Vranken volgden namelijk nog drie zeer negatieve recensies. "Een vreselijk dagverblijf", concludeert Hilde Claas. En Helen Dijkmeijer beweert: "Het is meerdere malen voorgekomen als ik mijn kindje ophaalde, dat ik een kind zag huilen (helemaal overstuur) die werd genegeerd en niet getroost."

11.000 euro aan procedurekosten

De eigenaren van het kinderdagverblijf moeten met verbazing naar deze reviews hebben gekeken, want geen van deze namen stond in hun klantenbestand. Op Barts eerste recensie plaatsen ze dan ook de volgende reactie: "Deze recensent blijkt geen klant te zijn. Het is een verzonnen recensie." Zelfs daarop volgde een bericht van een vierde nepprofiel. "Je onttrekken aan elke vorm van verantwoording. Typisch commentaar van dit bedrijf. Gewaarschuwd mens telt voor twee", zegt de niet-bestaande Jennifer Claes.

Het kinderdagverblijf onderneemt in 2016 actie: ze dwingen via de rechter af dat Google alle gegevens moet geven om de persoon achter Bart, Hilde, Helen en Jennifer te achterhalen. Het blijkt een kennis te zijn die een conflict met de eigenaren heeft. Hij moet 2.702 euro aan loonkosten en 11.000 euro aan procedurekosten betalen.

Hoe bewijs je zoiets?

Negatieve recensies om een bedrijf te ruïneren. Of nepvolgers om populairder over te komen dan je daadwerkelijk bent (en dus klanten te misleiden). Het is verboden in Nederland, maar er wordt nauwelijks op gehandhaafd door de Autoriteit Consument en Markt (ACM). En dat terwijl nep-interactie eenvoudig te regelen is. Maak zelf een reeks nepaccounts aan of koop online een paar vernietigende reviews. Ook nepvolgers, -likes en -abonnees zijn te koop bij zulke webshops.

Toezichthouder ACM zei in juni 2020 voor het eerst de handel in nep-interactie aan te pakken. Sinds mei 2022 is het ook wettelijk verboden: 2 jaar later kondigde de ACM aan om de webshops aan te pakken die zulke diensten aanbieden.

Voor zover bekend is er slechts één keer een sanctie opgelegd. Fitness-influencer Bicep Papa kocht tussen september 2018 en augustus 2020 liefst 98.000 volgers en 27.000 likes. In 2021 kreeg hij van de ACM te horen dat hij daarmee moest stoppen op straffe van een dwangsom van maximaal 100.000 euro. Uiteindelijk kreeg hij een boete van 37.500 euro opgelegd, omdat hij niet volledig meewerkte met de toezichthouder. Zes andere influencers kregen in datzelfde jaar een waarschuwing.

Als de toezichthouder niet ingrijpt, blijft er dus nog een andere optie over: zelf naar de rechter stappen. Voor het Amsterdamse kinderdagverblijf pakte dat dus goed uit, maar het is niet altijd succesvol. Want het is moeilijk om aan te tonen dat een recensie daadwerkelijk nep is.

In 2020 probeerde een computerwinkel hetzelfde als het dagverblijf: via de rechter afdwingen dat Google herleidbare gegevens van de plaatser van een negatieve recensie afgeeft. De eigenaar van de winkel werd online als 'vuile oplichter' bestempeld, maar kon onvoldoende bewijzen dat de recensie nep was.

Het is dus belangrijk om zoveel mogelijk bewijsmateriaal mee te sturen zodra je ons een tip over dit onderwerp stuurt.