Pointer (KRO-NCRV) en EW onderzochten de temperatuur in basisschoolgebouwen. We wilden landelijk in kaart brengen hoe warm het wordt op basisscholen, hoe scholen met hitte omgaan en wat de gevolgen zijn voor leerlingen en personeel. Hoe pakten we dit aan?
Begin september stuurden we per e-mail een vragenlijst naar vrijwel alle 6.096 reguliere basisschoolvestigingen in de lijst van DUO van 1 september, met uitzondering van een paar scholen (die geen of een ongeldig e-mailadres hadden, of net open waren en geen uitspraken konden doen over de hitte van voor de zomer). Meestal ging de e-mail naar het algemene e-mailadres van de school, met het verzoek de vragenlijst intern door te sturen. Leerkrachten, klassenassistenten, directieleden en andere medewerkers konden hem invullen. Een week later stuurden we vrijwel alle scholen een herinnering. We hebben de vragenlijst ook gedeeld in een besloten Facebookgroep voor leerkrachten in het basisonderwijs.
1.254 medewerkers van 656 scholen vulden de vragenlijst in. Dat komt neer op bijna 11 procent van de basisscholen. Naast de volledige ingevulde vragenlijsten telden ook 32 net niet afgemaakte responses mee. Voor alle respondenten is gekeken of zij de vragenlijst niet dubbel hebben ingevuld, door in het geval van meer dan één respondent op een school de antwoorden te controleren op gelijkenis in combinatie met de opgegeven functie, en – waar van toepassing – de groep waaraan iemand lesgeeft.
De deelnemende scholen zijn een vrij goede afspiegeling van alle basisscholen op basis van provincie en denominatie (de levensbeschouwelijke grondslag van de school). Ook komt het gemiddelde bouwjaar van deelnemende scholen ongeveer overeen met het landelijk gemiddelde.
Generaliseerbaarheid
Scholen die meer last hebben van de hitte vulden de vragenlijst mogelijk eerder in. Omdat niet bekend is hoe warm het gemiddeld op alle scholen van Nederland wordt, is het niet mogelijk om te bepalen of deze scholen oververtegenwoordigd zijn in ons onderzoek. We hebben de resultaten voorgelegd aan Nils Kok, hoogleraar Real Estate Finance aan de Universiteit Maastricht, die onderzoek doet naar het binnenklimaat van scholen. Hij zegt er "geen enkele twijfel" bij te hebben dat de resultaten van het onderzoek van Pointer en EW voor heel Nederland gelden. "Er zal vast een selectiebias in zitten. Misschien verschilt het landelijk een paar procent, maar het beeld gaat niet fundamenteel verschillen."
Met zijn team analyseerde Kok 5 jaar lang het binnenklimaat van 270 klaslokalen in Limburg, maar ze keken vooral naar het CO2-gehalte. Ook daaruit blijkt dat het binnenklimaat op veel scholen tekortschiet. Ook de PO-Raad, waaraan we de resultaten eveneens voorlegden, verwacht dat de resultaten op landelijk niveau niet veel zouden afwijken.
Stellingen
We legden respondenten onder meer zes stellingen voor, zoals 'Ik merk dat de leerprestaties van leerlingen achteruitgaan vanwege de hitte op school'. De antwoordopties liepen van 1 (sterk mee oneens) tot 5 (sterk mee eens). Per school namen we het gemiddelde van alle respondenten van die school. Een school telt als 'eens met de stelling' bij een gemiddelde score van 4 of hoger. De stellingen geven weer wat het onderwijspersoneel merkt; we hebben geen leerprestaties gemeten.
Leerkrachten en klassenassistenten vroegen we naar de temperatuur in hun eigen lokaal; directieleden en andere medewerkers naar de temperatuur in het schoolgebouw. Per school gebruikten we het gemiddelde van de lokaaltemperaturen. Alleen als niemand van de school een lokaaltemperatuur had opgegeven, namen we de temperatuur van het gebouw. Antwoorden in woorden, zoals “rond de 30 graden”, zetten we om naar een getal. We vroegen ook of de temperatuur gemeten of geschat was. Op ruim driekwart van de scholen waren alle opgegeven temperaturen gemeten. Rekenen we alleen met gemeten temperaturen, dan veranderen de uitkomsten nauwelijks.
Bouwjaar
Het bouwjaar is opgegeven door de respondenten zelf, waarbij is gevraagd of het jaartal exact of geschat is. Voor het analyseren van de relatie tussen bouwjaar en temperatuur telden we alleen scholen mee waar iemand aangaf het exacte bouwjaar te weten, en waar de jaartallen van alle collega’s hooguit 5 jaar uit elkaar lagen. Gaven meerdere respondenten van één school een exact maar verschillend bouwjaar, dan namen we de mediaan. De gemiddelde leeftijd van de gebouwen is berekend over alle scholen met een opgegeven bouwjaar.
De citaten in het artikel komen uit de open antwoorden en zijn zo weergegeven dat respondent en school niet herleidbaar zijn.
Deel jouw tip
Schrijf je in voor onze nieuwsbrief
Ontvang iedere week onze beste verhalen in je mailbox.
