Nederland moet de 'gezondste jeugd ter wereld' hebben in 2040, maar in de praktijk gaat het de andere kant op. Pointer hoort graag van ouders: waarom bewegen kinderen volgens jou te weinig?
Jeugdarts Martijn Spoelstra ziet het dagelijks: kinderen op een e-step, scholieren op een fatbike, met een hendeltje zodat je écht niet hoeft te trappen. Niet buitenspelen, vooral thuis op de bank met de i-pad. En veel voorbewerkt eten uit plastic verpakkingen.
“Onze samenleving is ingericht op makkelijk, we komen zo steeds minder in beweging”, zegt hij. “Dat je zelfs je verkeersexamen op een e-bike doet is normaal geworden. Maar wij als jeugdartsen willen duidelijk maken dat dit níet normaal is.”
Beweging
Want al jarenlang, tegen alle doelstellingen in, bewegen kinderen te weinig. Meer dan de helft haalt inmiddels niet de minimale beweging van een uur matig tot intensief bewegen per dag. Zeker in stedelijke wijken: in een flatgebouw is het lastig buitenspelen, een sportclub is te duur. Of ouders geven het verkeerde voorbeeld of nemen verkeerde beslissingen, zoals een fatbike geven en ongelimiteerde schermtijd.
Nu bewegen volwassenen evengoed te weinig, maar bij kinderen zijn de gevolgen groter. Op jonge leeftijd ongezond zijn betekent een grotere kans op een toekomst met veel zorgvraag. En daarom hebben gezondheidsorganisaties een ambitieus doel: de Nederlandse jeugd moet in 2040 de gezondste zijn ter wereld.
Zo lossen we het op
Nobele doelen, maar de kans krimpt dat we dit halen. Moet de overheid ingrijpen? De laatste jaren zette de staat wel enkele stappen. Er kwam extra belasting op frisdrank ('suikertaks') en het huidige kabinet wil belasting doorvoeren op veel meer suikerhoudende producten. Ook kwamen er subsidies om sport te stimuleren, sommige scholen werden zelfs actieve scholen; kinderen krijgen er beweegmomenten tijdens de lessen. En sinds de zomer van 2023 zijn alle basisscholen verplicht minstens 90 minuten gymles te geven per week.
Zeker dat laatste is een goede zet, zegt Spoelstra, die naast jeugdarts ook bestuurslid is van beroepsvereniging AJN Jeugdartsen Nederland. Maar de overheid moet volgens hem meer doen. Weinig bewegen is een chronisch probleem en de staat is verantwoordelijkheid voor gezondheid en veiligheid. “Daarom werd ooit de autogordel verplicht. Verbied dan ook de e-bike onder de 12 jaar. Tot 16 jaar raden wij bij AJN het ook af, want het is al bewezen dat geen e-bike uiteindelijk beter is voor de gezondheid van jongeren. We verliezen het alleen steeds van de lobby.”
Hij hoopt daarom dat ouders ook zelf hun kinderen stimuleren meer te bewegen. “Zodat je leert: bewegen kost geen energie, daarvan kríjg je energie.”
Op school
Dat laatste probeert sportdocent en ‘gymfluencer’ Ewout Pit ook. Hij doceert in Ermelo op een van de grootste middelbare scholen van Nederland. Het is een rijke en weinig stedelijke omgeving, aldus Pit. “Maar ook hier zitten we niet op de goede lijn. Ik zie leerlingen hard achteruit gaan als ze stoppen op een sportclub, bijvoorbeeld omdat ze een baantje krijgen. De samenleving motiveert niet om te bewegen.”
Zijn school doet volgende maand mee met een beweeginitiatief van radio-dj Bram Krikke; een app waarmee leerlingen andere scholen uitdagen om te kijken wie de meeste wandelpunten scoort. Of het werkt is afwachten, maar Pit denkt wel dat pubers gevoelig zullen zijn voor het wedstrijdelement.
En haal die telefoon ook vaker weg, zegt Pit. Op school is de smartphone al verboden. Daar liggen bordspellen klaar voor in de pauze en is er is een speelpleintje klaargemaakt. “We leggen er een bal neer en we zien dat ze dan naar buiten gaan. Want: geen telefoon, dus wat moet je anders? Dat werkt. Je moet de drempels verlagen.”
Tip ons
Schrijf je in voor onze nieuwsbrief
Ontvang iedere week onze beste verhalen in je mailbox.
