Als Anna (34) 4 jaar geleden de gevangenis in moet, is ze een sportieve jonge vrouw met een druk sociaal leven. 6 maanden later verlaat ze de gevangenis in een rolstoel. De zorg die zij binnen de gevangenismuren nodig had, schoot flink tekort, zal ook de rechter later oordelen. “Ik had een heel leven voor me, dat is nu weg.”
Op het scherm van haar mobiele telefoon laat Anna (echte naam bekend bij de redactie red.) een filmpje zien van een jonge vrouw die op een sportveldje energiek touwtje springt. “Dit ben ik 3 maanden voordat ik in detentie ging. Tegenwoordig moet ik 5 dagen per week naar fysio- of schoktherapie om te voorkomen dat ik nog verder achteruitga”, vertelt ze terwijl ze op haar rollator leunt.
Het leven van Anna neemt een dramatische wending wanneer ze tot een paar maanden gevangenis wordt veroordeeld wegens betrokkenheid bij drugshandel. Ze onderhield het contact met de huurder van de schuur van haar moeder. Maar als Anna erachter komt dat deze gebruikt wordt voor de opslag van drugs, is het volgens haar te gevaarlijk om de politie hiervan op de hoogte te brengen.
Ik had al meerdere medische afspraken buiten de gevangenis staan, maar werd dat weggewuifd.
Met haar gezondheid gaat het dan al minder goed. Ze heeft klachten aan haar baarmoeder en treft regelmatig bloed in haar urine aan. Maar grote zorgen maakt Anna zich dan nog niet: “Ik zat in een intensief behandeltraject en had meerdere medische afspraken staan om erachter te komen wat er precies aan de hand was.”
Medisch dossier niet op orde
Wie de gevangenis ingaat, heeft recht op gelijkwaardige zorg als iedere andere Nederlander. Maar voor Anna blijkt de realiteit anders: “Op het moment dat je de gevangenis ingaat, krijg je een medische intake. Al snel bleek dat ze mijn medisch dossier niet op orde hadden. Toen ik aangaf dat ik al meerdere medische afspraken had staan buiten de gevangenis, werd dat weggewuifd.”
Misschien ben je over een paar weken wel vrij, dan is het zonde van het geld.
Meerdere keren herinnert Anna de bewakers aan de geplande afspraken. Maar pas op de dag van de eerste afspraak, krijgt ze te horen dat de gevangenis eerst wil controleren of ze die afspraken wel echt gepland heeft: “Maar toen was het te laat en waren mijn afspraken al geweest.”
Daarna krijgt Anna, ze zit dan nog in voorarrest, te horen dat ze haar medische afspraken kan inhalen als ze weer op vrije voeten is. “‘Weet je hoe duur het is om jou steeds heen en weer naar het ziekenhuis te brengen? Misschien ben je over een paar weken wel vrij, dan is het zonde van het geld’, zeiden de bewakers en zelfs een inval-arts tegen mij.”
Uren wachten op zorg
Maar ook als duidelijk wordt dat ze langer vast moet blijven zitten, komt de zorg niet op gang. Op een gegeven moment krijgt Anna, mogelijk als gevolg van het uitblijven van de juiste zorg, een aanval waarbij haar zenuwstelsel tijdelijk niet meer werkt: “Ik vroeg de gevangenisbewaarders om hulp. Maar die wilden niet gestoord worden, ze waren voetbal aan het kijken.”
Ik vroeg de gevangenisbewaarders om hulp. Maar die wilden niet gestoord worden, ze waren voetbal aan het kijken.
Pas uren later komt er een arts kijken, die haar meteen doorverwijst naar het ziekenhuis. Daar blijkt Anna neuropathie te hebben – een aandoening die ervoor zorgt dat haar hersenen niet goed verbonden zijn met haar lichaam: “De artsen in het ziekenhuis zeiden dat ik eigenlijk uit detentie moest en intensieve zorg nodig had, waaronder gespecialiseerde bekken- en revalidatiefysiotherapie.”
Dat advies wordt niet opgevolgd. Integendeel, ook na haar ziekenhuisbezoek duurt het weer enkele weken totdat Anna voor het eerst een gespecialiseerde fysiotherapeut ziet: “Daarvoor moest ik naar een externe behandelaar, en er ging weer veel tijd overheen voordat dat geregeld was. Ik werd gewoon totaal niet serieus genomen.”
Als mens behandeld worden
Uiteindelijk wordt bij haar, naast een neurologische stoornis, ook chronische instabiliteit van de bekkenbodem, invaliderende spasmes, blaasproblematiek en endometriose vastgesteld. “Je moet het zo zien dat alles vanaf mijn bekken naar beneden gewoon niet goed meer werkt”, zegt Anna. “Als ik op tijd goede zorg en therapie had gekregen, waren mijn klachten waarschijnlijk veel minder erg geweest. Nu kan ik op een goede dag maximaal honderd meter lopen en ben ik voor alles afhankelijk van mijn man. Op een slechte dag kan ik mijzelf niet eens aankleden.”
Het gaat mij niet om het geld, maar het laat zien dat ik al die tijd gelijk had.
Na haar vrijlating stapt Anna naar de rechter én krijgt ze gelijk: de gevangenis is tekortgeschoten bij het uitvoeren van haar zorgtaak, oordeelt de rechtbank. “Het was heel fijn om die erkenning te krijgen. Het gaat mij niet om het geld, maar het laat zien dat ik al die tijd gelijk had.”
Over de vraag of er ook een causaal verband is tussen de gebrekkige zorg en haar chronische klachten, loopt nog een nieuwe zaak. Tot die tijd hoopt ze met haar verhaal iets te kunnen betekenen voor andere mensen die nog vastzitten en zorg nodig hebben. “Ik had een heel leven voor me, dat is nu weg. Iedereen maakt fouten, maar dat neemt niet weg dat je als mens waardigheid verdient. Iedereen verdient goede zorg, ook in de gevangenis.”
Kijk hieronder de uitzending van Pointer 'Cel uit, rolstoel in', of via NPO Start:
Schrijf je in voor onze nieuwsbrief
Ontvang iedere week onze beste verhalen in je mailbox.
