Onder het platte dak van het donkerbruine bakstenen pand aan de Paardeweide in Breda was op die koude februaridag in 2023 niet veel meer te vinden. Die ochtend had de rechter het faillissement uitgesproken van Avian Thuiszorg, op verzoek van ex-werknemers die nog salaris tegoed hadden.

In het pand van de thuiszorgorganisatie was niemand. Alleen het meubilair stond er nog. En, opmerkelijk genoeg, een tiental vuilniszakken vol papiersnippers, afkomstig van paperassen die duidelijk door de shredder waren gehaald. Alsof iemand de administratie van het thuiszorgbedrijfje had willen vernietigen. Maar wie? En waarom?

Follow the Money en Pointer doken in het faillissement van Avian Thuiszorg, en troffen in het kielzog van bestuurder Khalid el Otmani een spoor aan liquidaties in de zorg aan. Telkens blijft een leeggetrokken boedel achter, waar voor schuldeisers niets meer te halen valt. Banken, verzekeraars, inspecties, gemeenten en andere instellingen krijgen ondertussen maar geen grip op El Otmani.

Een waslijst aan geliquideerde bedrijfjes

Op het moment dat Avian Thuiszorg failliet ging, was het officieel nét in handen van Ilyas Cherrad, een jongeman zonder enige ervaring in de zorg. Wel had Cherrad een waslijst aan geliquideerde bedrijfjes op zijn naam staan. Bijna altijd was hij bij zo’n faillissement nog maar kort officieel directeur-eigenaar van het bedrijf, en in meerdere gevallen was degene van wie hij het bedrijf had overgenomen dezelfde: Khalid el Otmani. Ook bij Avian Thuiszorg was El Otmani de voorganger van Cherrad.

In 2021 werd El Otmani de eigenaar van Avian Thuiszorg, door het luttele bedrag van 1 euro over te maken aan de oprichter van het bedrijf, Vildan Çimen. Zij droeg de aandelen naar eigen zeggen over op voorwaarde dat El Otmani deze op een later moment met een uitstaande lening zou verrekenen.

Voor de overname presteerde het bedrijf financieel redelijk goed. In 2019 en 2020 boekte Çimen volgens de jaarrekeningen telkens een omzet van ongeveer 1,7 miljoen euro, waarvan na aftrek van alle kosten ongeveer 35 duizend euro nettowinst overbleef. Geen vetpot, maar een winstpercentage van rond de 2 procent is in de zorg heel normaal.

Dat veranderde toen El Otmani aan het roer kwam. Nog in 2021 vlogen de personeelslasten omhoog, terwijl de omzet (en dus ook het aantal verzorgde cliënten) juist wat terugliep. Alleen al vanwege deze mismatch zou Avian Thuiszorg in 2021 voor het eerst in haar bestaan rode cijfers schrijven.

Daar kwam nog bij dat er allerlei extra kosten werden opgevoerd. Zo stegen de ‘automatiseringskosten’ naar bijna een ton. El Otmani zou in die tijd een softwarepakket hebben ingevoerd waarmee geleverde zorg achteraf kon worden aangepast en opgehoogd, iets wat in de zorg absoluut verboden is.

Uit de boedel trekken

Na 2021 diende Avian Thuiszorg geen jaarrekeningen meer in bij de Kamer van Koophandel (een economisch delict), waardoor de financiële handel en wandel van het bedrijf moeilijk te volgen zijn. Maar uit het faillissementsverslag blijkt dat El Otmani de onderneming in rap tempo uitkleedde.

In 2022 werd vanaf de rekeningen van het bedrijf ruim 380 duizend euro overgeboekt aan de holding van El Otmani, onder de summiere noemer ‘conform afspraak’. De curatoren kregen niet duidelijk wat die afspraak precies behelsde. Ook bleek dat er bijna zes ton aan facturen was uitgekeerd, veelal aan zorgbedrijven van El Otmani, diens familieleden, of andere personen in zijn netwerk. Op vragen van de curator om onderbouwing voor deze ‘geleverde personeelsdiensten’ door loonstroken of urenstaten, is tot nu toe niet geantwoord.

El Otmani probeerde de financiële waarde die het gebouw aan de Paardeweide vertegenwoordigde, uit de boedel te trekken. Dit pand stond nog altijd op naam van de oorspronkelijk eigenaar, Vildan Çimen. Om het pand te betalen, had zij bijna twee ton geleend van haar eigen bedrijf Avian Thuiszorg. Op die lening loste ze iedere maand een paar honderd euro af.

Avian had een vordering ter waarde van 190 duizend euro, inclusief rente, op de voormalige eigenaar. In juli 2022 startte een procedure tegen Çimen, met als eis de openstaande lening die Avian aan haar had verstrekt. Op dat moment was Khalid el Otmani directeur-eigenaar van Avian, via zijn holding Elo Invest. Om de eis kracht bij te zetten, liet hij beslag leggen op het pand aan de Paardeweide.

Op 22 november 2022 droeg Khalid el Otmani het stokje over aan Ilyas Cherrad. Diezelfde dag sloten Avian en Elo Invest een overeenkomst, waarbij Elo Invest tegen betaling van tienduizend euro de volledige vordering overnam van Avian. Met andere woorden: de huidige bestuurder verkocht die vordering onderhands door aan de vorige bestuurder. Een uiterst aantrekkelijke transactie voor El Otmani, maar zeer nadelig voor het toen al noodlijdende Avian Thuiszorg.

Nadat Avian in het voorjaar van 2023 failliet was gegaan, lukte het de curator om een streep door deze afspraak te zetten wegens ‘Paulianeus handelen’. Dat is een zware aanklacht, die betekent dat de eigenaren in aanloop naar het faillissement bewust bezig waren om alle waarde uit het bedrijf te halen. Een vorm van fraude waar gevangenisstraf op staat.

Andere transacties waardoor Avian uiteindelijk failliet ging, waren niet meer terug te draaien.

‘De grootste zorgzwendelaar van Nederland’

Een vergelijkbare geschiedenis kent Good4Life, dat in december 2023 failliet ging. Deze stichting bood wijkverpleging en thuiszorg, met name in Zuid-Holland en Utrecht, maar ten tijde van het faillissement huurde Good4Life een pand op een anoniem bedrijventerrein in de Achterhoek. Tien maanden na het faillissement stapelde in dat kantoor de ongeopende post zich op. Aan Pointer liet de verhuurder weten al dozen vol bij het oud vuil te hebben gezet.

De naam op het huurcontract in de Achterhoek is D. Ankersmit, een jonge installateur van airconditionings. Hij schreef op het Achterhoekse adres een reeks bedrijfjes in, waaronder thuiszorgbedrijf Good4Life.

Telefonisch bevestigt Ankersmit de laatste bestuurder te zijn van het geliquideerde thuiszorgbedrijf. Hij zegt dat hij de stichting Good4Life tegen betaling (hoeveel wil hij niet zeggen) heeft overgenomen. Die deal zou via via zijn gegaan, maar in opdracht van Khalid el Otmani. "Die moet je maar eens opzoeken, dat is de grootste zorgzwendelaar van Nederland."

Uit het onderzoek van Pointer en Follow the Money blijkt hetzelfde patroon als rond Avian Thuiszorg. In de jaarrekeningen van 2020 en 2021 lijkt met een omzet van respectievelijk 4,4 en 3,2 miljoen euro en een winst van enkele tonnen sprake van een gezonde onderneming. De stichting had op dat moment ruim 1,5 miljoen euro aan liquide middelen op de balans staan, naast vorderingen op derden ter waarde van 2,3 miljoen.

Niet bereikbaar

Nadat de organisatie in 2022 werd overgenomen door El Otmani, stokte de financiële administratie. Jaarverslagen werden niet meer gepubliceerd.

Het was zelfs volstrekt onduidelijk hoeveel klanten de stichting bediende. Toen de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) daar tijdens een telefoongesprek in 2022 naar vroeg, zei de directeur dat Good4Life 128 cliënten had. Vijf dagen later waren dat er 154. Nog eens dertien dagen later waren het er maar 97. Het jaarverslag over 2021 vermeldde weer een veel hoger aantal: 992 cliënten.

Na hun bezoek belden de inspecteurs vier willekeurige mensen die zorg zouden hebben gekregen via Good4Life. Drie van de vier kenden de stichting niet. In november 2022 belden inspecteurs opnieuw zes mensen die thuiszorg van Good4Life zouden hebben gekregen. Vijf van hen wisten nergens van.

Zilveren Kruis concludeerde na een bel-actie dat 44 procent van de cliënten van Good4Life niet bereikbaar was. Sommige verzekerden hadden nog nooit gehoord van Good4Life, hoewel ze volgens de declaraties drie keer per dag verpleging over de vloer kregen.

De inspectie stelde vast dat de gegevens van honderden klanten misten. Grond voor een stevig gesprek, maar met wie? In het handelsregister van de Kamer van Koophandel zag de inspecteur dat Good4Life sinds een week een nieuwe bestuurder had: Ilyas Cherrad.

Als er zorg wordt gedeclareerd die niet wordt geleverd, is dat een vorm van fraude. De stichting kwam onder verscherpt toezicht van de inspectie. Daarop ‘verdwenen’ de meeste cliënten; op het laatst had Good4Life nauwelijks nog omzet. Waar de klanten zijn gebleven, weet niemand.

Katvanger

De Rabobank, huisbankier van Good4life, vertrouwde de gang van zaken niet en blokkeerde de rekening. Dat was het moment dat Ankersmit in beeld kwam, vertelde hij later aan de curator. Uit het faillissementsverslag blijkt dat Ankersmit zichzelf omschreef als ‘katvanger’: iemand die (meestal tegen betaling) de werkelijke bestuurder uit de wind houdt.

Met Ankersmit aan het roer hief de Rabobank de blokkade op. Maar volgens Ankersmit had hij geen toegang tot de bankrekening. Voormalig bestuurder Khalid el Otmani kon er wel bij, zegt Ankersmit.

Toen de rechter in 2025 het faillissement van Good4Life uitsprak, bleken de rekeningen nagenoeg leeg. Op één bankrekening stond nog 2,61 euro, een andere stond 41,49 euro in het rood. Wat er met de miljoenenomzet was gebeurd, kon de curator niet achterhalen. Net zomin als wat er met de miljoenen was gebeurd die in 2021 nog als liquide middelen en vorderingen op de balans stonden.

El Otmani ontkende in 2024 overigens dat hij na november 2022 nog iets te maken had met Good4Life. Tegen Pointer zei hij dat hij door problemen met zijn gezondheid moest stoppen met ‘personeel-intensieve’ organisaties.

De tekst gaat verder onder het kader.

‘Geen bedrijfsmiddelen aangetroffen’

Bij de Amsterdamse stichting Avicenne, waar El Otmani vanaf 2020 aan het roer stond, is een patroon zichtbaar dat te vergelijken is met de gebeurtenissen bij Avian Thuiszorg en Good4Life. In 2021 en 2022 was Avicenne nog een gezonde thuiszorginstelling, met een omzet van meer dan een miljoen euro en een winst van enkele tonnen. Eind 2022 stond er ruim 1,3 miljoen euro op de bankrekening.

Maar na 2022 stopt de financiële administratie. Jaarrekeningen werden niet meer gedeponeerd. De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd vertrouwde het niet en begon een onderzoek. "De inspectie treft een verlaten pand", schreef ze na het eerste bezoek aan Avicenne in november 2022. "In verschillende ruimtes staat meubilair opgestapeld."

Dat kwam omdat het pand verbouwd werd, zei El Otmani bij navraag. De inspectie kon de administratie niet inzien, liet hij ze weten. "De administratie ligt bij medewerkers thuis." Hij wist zeker dat zijn mensen de inspecteurs geen toestemming zouden geven om hun privéwoning te betreden.

In logboek-stijl legde de inspectie vast hoe ze telefoonnummers belde die niet in gebruik waren, afspraken probeerde te maken met Khalid el Otmani en zijn advocaten, aangekondigde en onaangekondigde inspectiebezoeken aflegde en cliënten en medewerkers ondervroeg. Om uiteindelijk op te schrijven: "De inspectie krijgt de indruk dat de bestuurder niet transparant is over de zorg, waardoor hij het toezicht belemmert."

Eind april 2023 was er voor het laatst contact tussen de inspectie en El Otmani. Per 1 mei vertrok Khalid el Otmani als bestuurder, waarna een nieuwe bestuurder werd aangesteld zonder enige ervaring in de zorg.

In juni werd Avicenne door de inspectie onder verscherpt toezicht gesteld. Nog datzelfde jaar werd de stichting ontbonden. In de boedel, waar een jaar eerder nog 1,3 miljoen euro op de bankrekening stond, werden "geen bedrijfsmiddelen aangetroffen", aldus het verslag van de curator, die meende dat er aanleiding was voor verder onderzoek.

Een leertraject

De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd mag geen namen noemen, maar omschrijft faillissementen van dit soort zorgbedrijven als een leertraject. "Uitgaan van vertrouwen zit heel diep bij ons", zegt de programmamanager integere bedrijfsvoering. "Niet voor niets was 'Gezond vertrouwen' heel lang onze slogan. Maar met name door de activiteiten van sommige bedrijven en hun bestuurders zijn we ons meer bewust geworden van ondernemers die de zorg misbruiken voor eigen gewin."

Op advies van de inspectie trok de minister de vergunning om zorg te mogen verlenen van Avicenne en Good4Life in. Andere bedrijven uit het netwerk kunnen wel zorg blijven leveren.

Khalid el Otmani en zijn broers hebben ondertussen de bakens verzet: ze zijn een onderwijsinstelling begonnen: Medivus Opleidingen. Studenten worden daar opgeleid voor een baan in de zorg. Medivus biedt erkende mbo-opleidingen aan en een verkort hbo-traject. Zorgelijk, vindt verzekeraar DSW. "Wij weten niet of die opleiding kwalitatief goed is, of de medewerkers überhaupt een opleiding hebben gevolgd. We kunnen alleen diploma’s verifiëren bij DUO, maar onderzoek naar de opleiding zelf, daar gaan wij niet over. Dat is aan de onderwijsinspectie."