Terwijl haar studiegenoten zich verheugen op de naderende zomervakantie, ziet Lauren (20) daar juist als een berg tegenop. Sinds een paar jaar kampt de studente uit Nijmegen met de eetstoornis anorexia. Ze wacht al maanden op een behandelplek in een eetstoorniskliniek. Ondertussen is ze bang dat als het straks zomer wordt en de structuur van haar studie verdwijnt, de eetstoornis steeds meer grip op haar krijgt.

We vinden het verhaal van Lauren in onze inbox. Ze schrijft dat ze 3 jaar geleden, met tóen nog een beginnende eetstoornis, vol herkenning naar onze uitzending over de falende anorexiazorg kijkt. “Het was zo’n confronterende ervaring om de aflevering nu opnieuw te zien. Ondertussen heb ik heftige anorexia. En wat me vooral zo raakt als ik ernaar kijk, is dat ondanks de beloftes die worden gedaan over het harde werk aan het falende systeem, ik weinig veranderingen merk. Niet alleen zijn de wachttijden nog steeds bizar hoog, maar lijkt er ook weinig specialisatie of expertise te zijn.”

Deel je ervaring met ons

We zijn op zoek naar meer ervaringsverhalen over de anorexiazorg. Worstel jij zelf met een eetstoornis of ken je iemand voor wie dat geldt? Of ben je behandelaar in de ggz? Deel dan je ervaring met ons, want wij willen graag van jou horen wat jij van de huidige anorexiazorg vindt.

Code zwart voor anorexiapatiënten

De tip van Lauren zorgt ervoor dat wij die beloftes van het vorige kabinet er weer eens bij pakken. In onze door Lauren aangehaalde uitzending uit 2021 kaartten wij al aan dat de anorexiazorg haperde. We lieten toen zien dat de lange wachtlijsten en het gebrek aan afstemming tussen de verschillende behandelplekken ervoor zorgde dat sommige anorexiapatiënten in rap tempo achteruitgingen. Door de politiek werden die problemen erkend. Toenmalig staatssecretaris voor Volksgezondheid Paul Blokhuis had het zelfs over ‘code zwart in de anorexiazorg’.

Toen Kamerlid voor GroenLinks Lisa Westerveld naar aanleiding van onze uitzending Kamervragen stelde, beloofde Blokhuis verbetering. Een ‘ketenaanpak’ moest zorgen voor een betere herkenning en behandeling van anorexia. Dat zou moeten leiden tot minder ernstig zieke patiënten én lagere maatschappelijke kosten. Maar: zien anorexiapatiënten daar op moment in de praktijk wat van terug?

Angstklachten én anorexia

Als Lauren 14 is, maakt ze voor het eerst kennis met de ggz. Ze is somber en angstig en wordt daarvoor behandeld door een jeugdpsychiater. Ook dan is eten (en niet eten) iets waar ze al veel, en op een ongezonde manier, mee bezig is. Op haar 17e wordt, terwijl die behandeling nog loopt, voor haar behandelaren duidelijk dat Lauren een eetstoornis heeft. Toch kan ze er niet voor behandeld worden. “Ik was daar binnengekomen met een andere diagnose, namelijk angst- en stemmingsklachten. De behandeling die ik al kreeg kon niet op een andere diagnose worden toegespitst.”

Lauren wordt voor haar eetprobleem doorverwezen naar een diëtist. Maar die heeft geen enkele ervaring met eetstoornissen. Laurens gewicht is inmiddels ‘stabiel, maar heel laag’. Ze gaat op kamers in Nijmegen en de vrienden die ze daar maakt, helpen haar. Ze doen boodschappen met Lauren en zorgen ervoor dat ze in de supermarkt niet uren bezig is met calorieën tellen op verpakkingen. Ook zorgen ze ervoor dat er altijd iemand samen met haar eet.

Losgelaten door de ggz

Maar de eetstoornis blijft en Lauren heeft toch intensieve behandeling nodig. Na 15 weken wachten kan ze daar eindelijk aan beginnen. En de behandeling slaat aan. Na 8 weken intensieve zorg gaat het veel beter met Lauren. “Ik kwam er super gemotiveerd en aangesterkt uit. Met veel vertrouwen in de toekomst.” Maar dat gevoel is helaas van korte duur. Lauren heeft meer behandeling nodig dan die 8 weken. Maar omdat ze inmiddels 18 is geworden, kan ze niet meer in de jeugd-ggz terecht.

In plaats daarvan wordt ze doorverwezen naar de ggz voor volwassenen. En dus komt ze wéér op een wachtlijst terecht. Tijdens het wachten wordt ze, zegt ze zelf, te veel losgelaten. “Ik had één keer in de week een online gesprek met mijn oude behandelaar. Maar dat was voor mij veel te weinig. Ik raakte weer in de greep van mijn hoofd. Voortdurend dat stemmetje: Zou ik weer in mijn kleinste kleren kunnen gaan passen? Zou het me lukken om verborgen te houden dat ik weer niet aan het eten ben?”

Over anorexia nervosa

In Nederland zijn ongeveer 200.000 patiënten met een eetstoornis. Een relatief kleine groep, ongeveer 7.000 patiënten (waarvan 95 procent vrouw is), heeft anorexia nervosa. Toch is dit de eetstoornis waar we het meest over horen. Anorexia nervosa is vanwege het destructieve karakter nog altijd de meest dodelijke ziekte binnen de psychiatrie. Ongeveer 5 tot 10 procent van de patiënten overlijdt aan de eetstoornis zelf of suïcide als gevolg hiervan. Het gros van de anorexiapatiënten herstelt, al is de gemiddelde ziekteduur 6 tot7 jaar. Bij 1 op de 4 personen wordt de anorexia chronisch. 

Denk jij aan zelfdoding of maak je je zorgen om iemand? Neem anoniem contact op met 113 Zelfmoordpreventie via 113 of 0800-113 of de chat via 113.nl.

Niet te helpen

Als Lauren eindelijk aan de beurt is voor de behandeling, blijkt de methode die de eetstoorniskliniek hanteert, niet bij haar te passen. Zo moet ze bij de weegmomenten kijken naar haar gewicht, terwijl ze van haar eerdere behandeling gewend was om ‘blind’ gewogen te worden. “Dat lijkt misschien een klein verschil, maar ik kon niet goed met dit soort veranderingen omgaan.” Het loopt spaak en Lauren gaat op zoek naar een andere behandelplek. Na opnieuw 4 maanden wachten kan ze daar terecht.

In eerste instantie lijkt de behandeling daar succesvol. Maar na 2 maanden krijgt Lauren van haar behandelaar te horen dat ze niet zeker weten of het lukt om haar binnen een jaar – en dat is wel het doel van deze behandeling – van haar eerstoornis af te helpen. “Ik kreeg te horen dat ze twijfelden of ik aan dat jaar wel genoeg zou hebben, omdat ik naast de eetstoornis ook last had van de angstklachten die ik van jongs af aan al heb.” Gedesillusioneerd stopt Lauren met de behandeling. “Wéér dat stemmetje. Ze kunnen je niet helpen. Jij bent gewoon niet te helpen.”

Meer gewacht dan behandeld

Inmiddels staat Lauren – niet verrassend – weer op een wachtlijst, voor een gespecialiseerde eetstoorniskliniek. Over een week of 15 is ze aan de beurt. En bij de intake heeft ze al te horen gekregen dat ze haar daar niet kunnen helpen als ze onder haar huidige gewicht komt. “Ik merk aan mezelf dat het heel complex is wat ik heb. Het kan niet in een maandje worden opgelost en dus heb ik er ook begrip voor dat het voor zorginstellingen niet makkelijk is. Maar wat me toch wel kwaad maakt is dat ik in de afgelopen jaren meer heb moeten wachten dan dat ik behandeld ben. En dat ik tijdens die wachttijd behoorlijk aan mijn lot wordt overgelaten.”

Door Laurens lage gewicht is ze moe en verzwakt, en slaapt ze overdag anderhalf uur. Daarom twijfelt ze over de voorgenomen vakantie met vrienden naar Italië. “Dan moeten mijn vrienden toch de hele tijd checken hoe het met mij gaat, terwijl ze zelf ook vakantie moeten vieren. Ik twijfel of ik die verantwoordelijkheid voor mijn gezondheid zo bij hen kan neerleggen.”

Dossier Druk!

De mentale gezondheid van tieners en jongvolwassenen in ons land verslechtert. Daarom volgt én onderzoekt KRO-NCRV in het dossier Druk! hoe we samen de mentale last voor deze honderdduizenden jonge Nederlanders kunnen verlichten. We bieden hoop, maar kijken niet weg waar het fout gaat.

Vragen hoe iemand zich écht voelt helpt, maar hoe voer je dat gesprek zonder oordeel of (dwingend) advies te geven? In de week van 17 juni staat KRO-NCRV’s Druk! daarom in het teken van hoe je beter kunt luisteren als ouder, vriend(in) of goede kennis. Op kro-ncrv.nl/druk vind je de Checkers-tool, een gereedschapskist met instrumenten om dit moeilijke gesprek te voeren. Naast aandacht voor dit maatschappelijke probleem in de journalistieke programma’s, zendt KRO-NCRV in deze week meerdere programma’s uit op YouTube en TikTok.

Wil je op de hoogte blijven van dit onderzoek?

Elke week sturen we je onderzoeksverhalen, tips van de redactie, en verhalen die je nog van ons kan verwachten.

Makers

Samen komen we verder

Ons onderzoek begint bij jou. Heb jij een tip of ervaring die je met ons wil delen? Laat het ons weten!

Heb jij een tip of ervaring die je met ons wil delen? Laat het ons weten!

Documentatie uploaden
CAPTCHA
Deze vraag is om te controleren dat u een mens bent, om geautomatiseerde invoer (spam) te voorkomen.

Bedankt, je tip is verstuurd

Wat gebeurt er nu met mijn tip?

Bedankt dat je de tijd hebt genomen om het tipformulier in te vullen. Je tip is verstuurd naar de redacteur van het onderzoek. Wij publiceren niets met naam en toenaam zonder contact met je op te nemen. Soms krijgen we zoveel tips binnen dat het ons helaas niet lukt om iedereen een persoonlijke reactie te sturen. We vragen je begrip hiervoor. 

Benieuwd naar de impact van eerdere tips?

Van kamervragen tot petities en maatschappelijk debat: samen met jou pakken we systemisch falen en onrecht aan. Benieuwd naar de impact van eerdere onderzoeken en ingezonden tips? Bekijk dan nu ons track record.