Tieners die niet meer naar school gaan, rondhangen op straat en in aanraking komen met geweld of criminaliteit. In Schiedam groeit de zorg over een groep jongeren die steeds verder afglijdt. “We mogen ze niet aan hun lot overlaten”, zegt Jaïr Silva Fortes van ChapterNext.
ChapterNext begeleidt jongeren van 12 tot 18 jaar die om verschillende redenen zijn vastgelopen: op school, thuis of door persoonlijke omstandigheden. De organisatie biedt deze tieners structuur, vertrouwen en perspectief vanuit een veilige plek in het centrum van Schiedam.
In een voormalig bankgebouw worden meiden en jongens gescheiden opgevangen. De goednieuwe locatie heeft een aparte ingang en is huiselijk ingericht. In de meidenwoonkamer staat een chillbank met kussen en kleedjes. Op de muur hangt een poster met de tekst Safe Space. Bij de jongens staan een tafeltennistafel en een PlayStation.
Persoonlijke doelen
Elke werkdag starten hier zo'n tien tot veertien jongeren met een gezamenlijk ontbijt. Daarna werken ze aan persoonlijke doelen. In de ochtend ligt de focus op terugkeer naar school, met aandacht voor sociale vaardigheden en leerplezier.
Silva Fortes: “Deze jongeren komen vaak uit instabiele thuissituaties. Ze zijn getraumatiseerd en zitten soms al jaren vast in hun ontwikkeling. Sommigen hebben een diagnose, zijn in aanraking geweest met justitie of accepteren geen gezag. Met een startkwalificatie vergroten ze hun kansen op werk en een stabieler leven.”
Talentontwikkeling
’s Middags staat zelfredzaamheid en talentontwikkeling centraal. De jongeren leren koken of knippen elkaars haar in de kapsalon. Ook is er een nagel- en muziek/podcaststudio. Volgens Silva Fortes is het belangrijk dat jongeren ontdekken waar hun talenten liggen. “Op straat kunnen macht en snel geld aantrekkelijk lijken. Wij proberen te laten zien dat er ook andere mogelijkheden zijn.”
“Het is mooi om te zien dat je soms jongeren hebt waar in het begin niet veel uitkomt, maar die loskomen als je muziek met ze gaat maken en ze teksten laat schrijven”, zegt Silva Fortes. “Dan rapt iemand plots over dingen die zijn moeder heeft gedaan, die niet leuk waren. Als begeleiders kunnen wij daar vervolgens met de jongere over in gesprek gaan.”
Schiedam en Rotterdam hebben al langere tijd te maken met een geweldsgolf onder jongeren. Twee groepen bedreigen elkaar op straat en via sociale media. Ze zijn betrokken bij een reeks overvallen en vecht-, steek- en schietincidenten. Sommige jongeren zijn pas 13 of 14 jaar oud.
De gemeente Schiedam wil het geweld stoppen met een combinatie van preventieve en repressieve maatregelen. Zo krijgen scholen extra geld voor jeugdconsulenten, is in twee wijken preventief fouilleren ingevoerd en worden regionale jeugdhulporganisaties ingezet om jongeren individueel of in groepsverband te begeleiden.
Wie bij ChapterNext aanklopt, moet sterk gemotiveerd zijn om zijn leven te veranderen. Lukt dat niet meteen, dan laten de hulpverleners niet los. “We gaan desnoods naar hun huis om ze uit bed te praten,” zegt Silva Fortes. “Alles draait om verbinding. We staan niet boven, maar naast ze. We luisteren goed naar wat ze zelf willen leren en gaan daar samen mee aan de slag.”
Beperkt budget
Silva Fortes zou graag meer jongeren helpen, maar het gemeentebudget voor jeugdhulp is beperkt. Daardoor zijn er lange wachtlijsten, ook bij zijn organisatie. Juist de zwaarste groep valt daardoor buiten de boot, merkt hij op.
“De gemeente zet vooral in op preventie bij jonge kinderen. Dat is belangrijk, maar de harde kern, jongeren die thuiszitten en soms al delicten hebben gepleegd, die kan bijna nergens terecht. Ondertussen zitten de ouders radeloos thuis.”
'Maatwerk is nodig'
Volgens Silva Fortes is maatwerk nodig. Hij hoopt dat Schiedam creatiever durft te zijn voor deze complexe doelgroep. “In Rotterdam kreeg een jongen een rijbewijs en baan om hem van straat te houden. In Brabant kreeg een vader een auto om zijn zoon naar school te brengen. Dat was goedkoper dan speciaal vervoer. Dat soort oplossingen werkt beter bij deze doelgroep.”
Zijn individuele aanpak is duurder dan groepsbegeleiding, maar naar eigen zeggen wel effectief. Vorig jaar keerde 83 procent van de jongeren weer terug naar school, na een traject bij ChapterNext. “Opgeven is geen optie,” zegt hij. “Ook niet nu het budget ontbreekt. Als we deze jongeren laten vallen, worden de problemen alleen maar groter. En lopen de kosten voor de samenleving verder op. Het systeem klopt gewoon niet. Dat moet op de schop.”
Rijnmond en Pointer Radio deden samen een maand lang onderzoek naar jeugdcriminaliteit in Schiedam. Op zaterdag 7 maart presenteerde zij de resultaten tijdens een live talkshow in bibliotheek De Korenbeurs. Presentator Ghislaine Plag sprak een uur lang met bewoners, wetenschappers en jeugdzorgprofessionals over de kloof tussen beleid, theorie en praktijk. Luister en kijk hier de talkshow op NPO Radio 1 terug.
Hoe bejeugel je jeugdcriminaliteit (hele uitzending)
Schrijf je in voor onze nieuwsbrief
Ontvang iedere week onze beste verhalen in je mailbox.
