Op zondag 23 februari 2025 is er over en weer de hele dag contact tussen Joni (13) en een klasgenoot. Ze sturen berichtjes via Snapchat en bellen ook nog 9 minuten met elkaar. Vaststaat dat er is besloten om elkaar te treffen. Rond half vijf vertrekt Joni naar Schiedam-Noord. Vlak voor hij zijn woonadres verlaat, stuurt hij: “Kom nu, ga met de fiets.” Het is Joni’s allerlaatste bericht. Nog geen uur later wordt hij doodgestoken door zijn klasgenoot.

Nauwelijks tijd om te rouwen

In het toilet van zijn ouderlijk huis staan onaangebroken verfpotten en op verschillende plekken in de woonkamer is houtwerk te zien dat nog weggewerkt moet worden. De verbouwing van het huis van Anton en Mariëlle Zuidwijk is op pauze komen te staan. Net als de rest van hun leven.

Mariëlle: “We worden wakker, drinken een bak koffie, doen boodschappen, laten de hond uit en gaan langs bij zijn graf. We proberen gewoon bezig te zijn.” Waar hun leven altijd in het teken stond van werken en met de kinderen naar verre landen reizen, leven ze nu van dag tot dag.

‘In de val gelokt’

Het verwerken van het verlies van hun zoon gaat moeizaam. De rechtszaak die liep tegen Joni's klasgenoot eiste veel aandacht en energie op. “Je staat daardoor continu aan en komt eigenlijk niet aan rouwen toe,” blikt Mariëlle terug op het afgelopen jaar.

“Het is hectisch, aangezien je steeds meer informatie krijgt te horen,” zegt Anton. In oktober mochten ze het hele dossier inzien. “Het is niet fijn om te lezen dat je zoon in een val wordt gelokt.” Mariëlle schudt haar hoofd: “Hij is de duivel op zijn pad tegengekomen.”

Een contactverbod

“Joni was een allemansvriend. Hij had niet echt één vaste beste vriend, maar had eigenlijk overal vrienden en vriendinnen zitten. Dan pakte hij zijn fiets en zat hij weer in Maassluis, Hoek van Holland of Vlaardingen. Ja, hij zat overal eigenlijk,” vertelt Mariëlle met een glimlach.

Het was voor zijn ouders dan ook geen verrassing dat Joni snel nieuwe mensen leerde kennen in de brugklas op het Geuzencollege in Vlaardingen.

Toch was er één klasgenoot bij wie hun ouderlijke alarmbellen afgingen. In januari werd Joni samen met hem meegenomen naar het politiebureau, verdacht van een poging tot beroving. Uiteindelijk wordt duidelijk dat Joni hiermee niks te maken heeft.

Zijn klasgenoot blijkt daarentegen van school te zijn gestuurd en is voor meerdere incidenten bij de politie in beeld. Wanneer Anton zijn zoon Joni op het politiebureau ophaalt, maakt hij het hem heel duidelijk: geen contact meer opnemen met deze jongen en hem direct van Snapchat verwijderen.

Het fatale moment

Ondanks dit contactverbod blijkt op zondag 23 februari 2025 dat Joni en zijn klasgenoot toch weer hebben afgesproken. 40 minuten na Joni’s vertrek richting Schiedam-Noord worden de twee jongens lachend gespot op camera’s in de wijk Sveaparken. Anton: “Als je die beelden ziet wil je zo graag schreeuwen dat hij zich om moet draaien en weg moet wezen.”

De tieners gaan het bos in. Dit is de plek waar het weerzien van de jongens gruwelijk uit de hand loopt. Wat er daar precies gebeurt, is nooit volledig vast komen te staan. Toch is de uitkomst ondubbelzinnig. Joni wordt twee keer door zijn klasgenoot gestoken: in zijn bovenarm en in zijn rug. Hierna laat de jongen hem aan zijn lot over en rent hij het bos uit.

Zwaargewond weet Joni het bos te verlaten en aan te bellen bij een nabijgelegen woning. Hij vertelt de politie nog wie hem heeft gestoken. Vervolgens verliest hij zijn bewustzijn en wordt hij overgebracht naar het Erasmus Medisch Centrum in Rotterdam. Om iets voor acht uur ‘s avonds bezwijkt Joni, in het bijzijn van zijn familie, aan zijn verwondingen.

Geen sprake van zelfverdediging

Joni's klasgenoot wordt diezelfde avond nog aangehouden. Bij zijn aanhouding ontkent hij elke betrokkenheid. Een dag later bekent hij alsnog, maar houdt hij vol dat hij handelde uit zelfverdediging. In de rechtszaal herhaalt zijn advocaat dit verhaal: er zou ruzie zijn ontstaan over vapes, waarna Joni hem zou hebben aangevallen met een mes.

De rechter gaat hier niet in mee. Het feit dat Joni twee keer is gestoken en de aard van zijn verwondingen weerleggen de lezing van zelfverdediging. Op 18 november wordt de jongen schuldig bevonden aan doodslag en twee pogingen tot beroving. Begin december ziet hij af van hoger beroep, waarmee het vonnis onherroepelijk is.

Hij krijgt de maximale straf van een jaar jeugddetentie. Daarnaast legt de rechter een PIJ-maatregel op, beter bekend als jeugd-tbs. Die maatregel duurt in eerste instantie 3 jaar, maar kan worden verlengd tot maximaal 7 jaar. Mocht na die 7 jaar de kans op herhaling nog altijd te groot zijn, dan kan de rechter de maatregel omzetten in tbs voor volwassenen

Meermaals slachtoffer

De dood van Joni veroorzaakt een schokgolf door Schiedam en ver daarbuiten. Vooral de jonge leeftijd van de dader en het slachtoffer maakt grote indruk. Maar voor de familie Zuidwijk begon het leed al eerder. Joni's dood was namelijk niet het eerste geweld dat hij meemaakte. Anton herinnert zich het startpunt nog goed: “De ellende begon toen hij naar de middelbare school ging.”

In de weken voor zijn dood was de 13-jarige Schiedammer meerdere keren slachtoffer van een gewelddadige beroving. “In september werd Joni zijn fiets afgepakt en in februari zijn telefoon," vertelt vader Anton. Het zijn deze incidenten die in de weken voor Joni’s dood alle aandacht opeisen.

De daders, allemaal minderjarig, komen uit Vlaardingen, de plek van Joni’s school. Uit angst voor represailles na hun aangifte besluiten Anton en Mariëlle hun zoon voorlopig thuis te houden. Ze regelen dat hij na de voorjaarsvakantie naar een andere school gaat.

Waarom juist Joni meerdere keren slachtoffer werd, is moeilijk te zeggen. Een mogelijke verklaring is volgens zijn ouders jaloezie. “Hij had altijd leuke kleding aan, had een mooie fiets en kon mooie verhalen vertellen over reizen.” Anton en Mariëlle geloven dat dit hem tot doelwit maakte. “Joni had gewoon een fijn leven.”

Buiten het zicht

Terugkijkend beseffen Anton en Mariëlle dat ze, ondanks de aangiftes en de aanstaande schoolwissel, niet op alles grip hadden. “In die weken zijn we die ene klasgenoot een beetje uit het oog verloren. Wij waren meer met ons hoofd bij de groep waar de aangifte tegen liep.” Bovendien had Joni al weken niks meer over zijn klasgenoot gezegd. “Al 6 weken hadden we daar niks meer over gehoord, dus dachten we: die jongen is uit beeld. Maar dat bleek uiteindelijk niet het geval.”

Na Joni’s dood werd duidelijk dat de twee via Snapchat toch weer contact hadden. “Waarschijnlijk waren ze met één tik op de knop weer verbonden met elkaar.” Hier waren ze als ouders niet van op de hoogte. "Helemaal door de opkomst van sociale media is het niet meer mogelijk om kinderen 24 uur per dag in het oog te houden. Dit gebeurde allemaal buiten ons zicht, eigenlijk buiten het zicht van iedereen."

Een dure waarschuwing

De familie Zuidwijk is blij dat burgemeester Harald Bergmann van Schiedam een actieplan heeft opgesteld tegen jeugdcriminaliteit, naar aanleiding van het overlijden van Joni en andere ernstige geweldsincidenten die begin 2025 plaatsvonden. Jongeren die dreigen af te glijden naar de criminaliteit worden uitgenodigd op het stadhuis voor een gesprek met de burgemeester, politie en jeugdwerk. Daarnaast kan de burgemeester in wijken preventief fouilleren instellen en mensen gebiedsverboden opleggen.

“Wij krijgen Joni niet meer terug, maar we hebben ook nog een dochter, neefjes, nichtjes en vrienden die kinderen hebben. Je wil dat iedereen veilig is. Dit moet gewoon stoppen.” Wat hen is overkomen, gunnen ze geen enkele andere ouder. “Voor ons is dit een bittere pil, maar voor een ander is het een prachtige waarschuwing.”