EMDR is een therapievorm waarbij je emotioneel beladen herinneringen kunt verzachten. Tijdens deze behandeling ga je terug naar die heftige herinnering terwijl je afleidende taken uitvoert. Op deze manier kan de emotionele lading van de herinnering afgaan.

GZ-psycholoog en trainer Linda Ermers vertelt hoe EMDR die verlichting teweegbrengt: “Bij deze behandeling haal je een beladen herinnering terug uit je langetermijngeheugen en breng je deze in je werkgeheugen. En je werkgeheugen kan niet veel dingen tegelijk doen. Als we je werkgeheugen dan een afleidende taak laten uitvoeren, zoals tellen of woorden spellen, ontstaat er een competitie tussen de taak en de herinnering. En het wonderlijke is dat de emotionele lading van die herinnering daardoor verdwijnt.”

Bijwerkingen vermijden

Zijn er dan geen risico’s bij een EMDR-behandeling? Anne Marsman, traumatherapie-onderzoeker, vertelt over de mogelijke bijwerkingen. “Net als medicatie werkt EMDR niet bij iedereen en kan het ook bijwerkingen veroorzaken. Als EMDR niet goed aanslaat, kan de stress en spanning toenemen in plaats van afnemen. Hierdoor kunnen mensen gehertraumatiseerd raken en in zeldzame gevallen zo ontregeld dat ze niet meer kunnen praten of bewegen.”

“Die bijwerkingen komen vooral voor bij een PTSS-behandeling, omdat het trauma vaak uit meerdere herinneringen bestaat die met elkaar verweven zijn. Tijdens het ophalen van een heftige herinnering loop je dan het risico om andere onderdrukte herinneringen meenemen. Zo kan de patiënt tijdens de behandeling een complete herbeleving krijgen van al deze herinneringen. Dat maakt de behandeling veel zwaarder dan die hoort te zijn. Mensen moeten dus niet onderschatten hoe zwaar een behandeling kan zijn, omdat je niet weet welke herinneringen EMDR allemaal bij je losmaakt.”

Ermers adviseert daarom: “Het is belangrijk dat je een bekwame therapeut hebt, die wat meer ervaring in zijn rugzak heeft en weet hoe die kan omgaan met onverwachte situaties tijdens een behandeling. Een goede psycholoog kan snel reageren als er onderdrukte herinneringen naar boven komen en helpt je om te gaan met stress als dat gebeurt. Zo word je niet ontregeld terug naar buiten gestuurd.”

Ook Marsman adviseert patiënten om een goede psycholoog te vinden: “Ik vind dat het als patiënt belangrijk is om vragen te stellen. Je mag ook kritisch zijn naar een therapeut. Wat is jouw visie op mijn klachten? Hoeveel ervaring heb je daarmee? Hoe lang doe jij al wat je doet? Het belangrijkste is dat je iemand vindt waarbij jij je op je gemak voelt.”

Fobieën, angststoornissen en meer?

Door het succes bij PTSS zien veel psychologen er baat bij om EMDR ook bij andere mentale problemen toe te passen, zoals fobieën, angststoornissen. GZ-psycholoog en trainer Ermers is daar ook een voorstander van: “Bij een fobie kun je bijvoorbeeld de eerste schrikreactie behandelen. En het behandelen van een herinnering waarin je fors gepest werd, kan helpen met een beter zelfbeeld. Zo kan EMDR bij allerlei mentale problemen helpen als de oorsprong ligt in een onverwerkte herinnering.”

Marsman: “Een fobie of angstherinnering is vaak minder complex. Ik kan me voorstellen dat EMDR zou kunnen helpen met een angststoornis, als er geen ingewikkelde andere herinneringen omheen hangen. Maar geen enkele behandeling is zonder gevaren.”

Het complete plaatje

Maar als EMDR voor iets anders wordt ingezet dan PTSS, is het volgens Ermers nooit de complete behandeling: “Om een angststoornis te behandelen, moet uiteindelijk altijd de angst geconfronteerd worden. Je zult je vermijding moeten doorbreken, want bij confrontatie merk je dat er niet gebeurt waar jij bang voor bent. EMDR kan wel helpen om die confrontatie minder eng te maken.”

EMDR kan dus helpen om de lading van emotionele herinneringen af te halen, maar het werkt niet altijd. Voor een optimale behandeling is het vooral belangrijk dat jij je tijdens een behandeling op je gemak voelt. Marsman: “Jij kiest uiteindelijk of de psycholoog jou mag helpen, niet andersom."

Wil je meer weten over EMDR? Kijk dan de aflevering van Pointer Checkt op YouTube of hieronder: