“Voor de paling moet je in Moerdijk zijn, daar zijn we echt in gespecialiseerd", vertelt Jaco Koman, eigenaar van Komans vishandel, trots over zijn bedrijf. “De palingen komen hier levend binnen, wij maken ze schoon en roken ze zelf. Die traditie gaat al generaties terug.” De overgrootvader van Jaco startte het bedrijf in 1918. Inmiddels bestaat het uit ruim 40 medewerkers. Sommigen van hen zijn al 50 jaar in dienst, waaronder Piet van Santbergen. “Toen ik hier begon met werken zat Jaco nog in de luiers”, vertelt Piet.

Nu zorgt de onzekerheid over het lot van Moerdijk ervoor dat Jaco’s bedrijf eronder lijdt: “Ik ga geen nieuwe koelinstallaties plaatsen of het pand uitbouwen”, zegt hij. “Wie kan mij garanderen dat we hier over 10 of 20 jaar nog mogen zitten? Als het bedrijf weg moet, dan ga ik die investering niet meer terugkrijgen.”

Grote ambities

Moerdijk grenst sinds de jaren ‘70 aan een groot haven- en industrieterrein. Deze werd pal naast het dorp gebouwd, toen Shell zich er wilde vestigen. Toen waren er al zorgen over de toekomstige leefbaarheid van het dorp: in een aflevering van het actualiteitenprogramma Hier en Nu (NCRV) uit 1969 komt een planoloog aan het woord die waarschuwt dat het dorp op termijn niet meer leefbaar zal zijn.

Hoewel Moerdijk anno 2026 nog steeds bestaat, heeft het voortbestaan van het dorp wel al meerdere keren ter discussie gestaan. Telkens weer komt de roep om het uitbreiden van het haventerrein terug, waarbij Moerdijk in de weg staat van deze plannen.

De meeste recente dreiging voor Moerdijk ontstond in juni 2025. Toen maakten de betrokken overheden - verschillende ministeries, met voorop het ministerie Klimaat en Groene Groei, de provincie Noord-Brabant en de gemeente Moerdijk - kenbaar op zoek te gaan naar 450 hectare grond in de gemeente. Deze grond is nodig voor energieprojecten zoals een elektriciteitsstation, om de drukte op het stroomnet op te lossen en extra ruimte te bieden voor industrie.

Een enorme opgave waarmee of de leefbaarheid van Moerdijk, of het voortbestaan van het dorp, zelf onder druk kwam te staan.

Eind 2025 nam de gemeente Moerdijk een stap naar voren, en besloot dat het verdwijnen van het dorp de beste optie was, met een mediastorm tot gevolg. De provincie en de ministeries stelden hun definitieve besluit vervolgens uit. Tot in mei 2026 verantwoordelijk staatsecretaris Jo-Annes de Bat met een verrassende mededeling kwam: misschien was er toch minder grond nodig. Sindsdien weten Moerdijkers niet meer wanneer ze een besluit kunnen verwachten.

Vrees voor stilstand

Het gebrek aan duidelijkheid baart vishandelaar Jaco zorgen, en die zorgen zijn breder dan zijn eigen bedrijf. Hij vreest stilstand voor het hele dorp. “Geen mens gaat hier nu een huis kopen.” Hij wijt het aan een onbetrouwbare overheid. “Er worden nu plannen gemaakt, maar over 4 jaar is er weer een nieuwe regering die de plannen weer verandert.”

Ook gemeente Moerdijk erkent dit probleem. Zij heeft het Rijk gevraagd om - als wordt besloten Moerdijk te laten voortbestaan - ook een garantie af te geven dat dit voortbestaan niet meer ter discussie komt te staan. Of zo’n garantie juridisch gezien mogelijk is, is nog een vraagteken.

Leegloop

In de tussentijd kunnen Moerdijkers hun huis met koopgarantie aan de gemeente kwijt. In 2026 meldden 26 huishoudens zich bij de gemeente om hun huis te verkopen. De gemeente zet de huizen na aankoop in de verkoop en zorgt voor tijdelijke bewoners via een anti-kraakregeling. Hoewel dit leegloop van het dorp voorkomt, zien bewoners alsnog negatieve gevolgen voor het dorpsleven.

“De mensen die hier nu komen wonen hebben geen band met het dorp”, vertelt Jos Schalk van achter de bar van lokale voetbalvereniging TPO. “En die verbinding zoeken ze ook niet. Daar heb ik alle begrip voor. Ze wonen hier er tenslotte vaak ook maar tijdelijk.”

In het verenigingsleven is dit ook merkbaar. “We zien een terugloop in de vereniging. Er komt minder jeugd binnen”, zegt trainer Henri Tetteroo. Jermain van Run, lid van TPO, beaamt dit: “In 2 jaar tijd zijn we twee jeugdelftallen en twee seniorenelftallen kwijtgeraakt.”

Plannen op losse schroeven

Maar ook voor nieuwe bewoners van Moerdijk staat de toekomst op losse schroeven. 2 jaar geleden kocht Kim de Vries (30) samen met haar partner een huis in Moerdijk. Ze hadden grootse plannen met de woning, maar inmiddels is de verbouwing stopgezet. Om geld te stoppen in een woning die misschien weg moet, dat durft het stel niet. “Maar het liefst had ik het allemaal nu afgemaakt, dat geeft rust.”

Psychisch zit Kim in de knel. Het is voor haar moeilijk om vooruit te denken zonder zekerheid in de toekomst. In eerste instantie wilde ze het liefst weer verhuizen, maar dat gaat niet. “Voor het bedrag waarvoor wij dit huis gekocht hebben, krijgen we op een andere plek niks. Het is gewoon te duur”, vertelt ze. Inmiddels loopt ze bij een coach en een psycholoog. “Ik merk dat ik er een beetje aan kapot ga. 24 uur per dag ben ik er mee bezig.”

Wanneer de Moerdijkers weten wat er met hun dorp gaat gebeuren is onduidelijk. Verantwoordelijk staatsecretaris Klimaat en Groene Groei Jo-Annes de Bat wil geen datum vastleggen waarop het besluit moet vallen.

De aflevering over Moerdijk is vanaf donderdag 24 september 16.00 uur te zien op het Pointer YouTube-kanaal.