‘Alcohol is een harddrug’ en ‘alcohol is slechter voor je dan cocaïne’. Dit claimen verschillende influencers op TikTok. Hier zit een kern van waarheid in, blijkt uit een onderzoek van het RIVM. Toch leggen we in onze Pointer Checkt-aflevering uit waarom je niet zomaar je pilsje moet vervangen door een pilletje.
‘Drie redenen waarom alcohol slechter voor je is dan cocaïne’, ‘Alcohol is gif’ of ‘Drank is harddrugs’. Online beweren veel influencers dat alcohol veel schadelijker voor je is dan sommige drugs. Ze stellen bijvoorbeeld dat het meer schade aanbrengt dan cannabis, xtc of andere harddrugs.
Alcohol versus drugs
In een Nederlands onderzoek van het RIVM uit 2009 worden de risico’s van verschillende soorten drugs op basis van vijf categorieën vergeleken: lichamelijke schade, langetermijnschade, verslaving, sociale schade voor de gebruiker en schade voor de omgeving. Opvallend: alcohol staat in bijna elke categorie hoger dan de harddrugs cocaïne.
En alcohol scoort het hoogst van alle geteste drugs in de kolom ‘schade voor de omgeving’. Denk bijvoorbeeld aan uitgaansgeweld of auto-ongelukken doordat iemand dronken achter het stuur kruipt. Volgens emeritus hoogleraar Psychiatrie en Verslaving Wim van den Brink, die destijds aan het RIVM-onderzoek meeschreef, zijn de onderzoeksresultaten uit 2009 nog steeds accuraat. “In die tijd keken we nog niet naar een aantal drugs die nu van belang zijn, zoals 3MMC, maar verder is de volgorde van alcohol, heroïne, cocaïne en xtc nog steeds van toepassing.”
Ook verslavingsdeskundige Janna Cousijn ziet nog steeds waarde in dit onderzoek. “Het liefst zouden we iedere paar jaar zo’n ranking maken voor middelen en de schade die het heeft voor de persoon en de omgeving. Maar dit onderzoek blijft erg nuttig, omdat er een aantal stoffen in staan die niet veranderen en nog steeds op de markt zijn, waaronder alcohol.”
Hoe gevaarlijk is alcohol voor je gezondheid?
De Wereldgezondheidsorganisatie is in haar advies duidelijk: geen enkele hoeveelheid alcohol is veilig voor je gezondheid. Dat bevestigt ook toxicoloog Marieke Sturkenboom: “Eén glas alcohol per dag is al giftig en schadelijk. Je kunt kanker ontwikkelen, je kunt problemen met je lever krijgen of vergeetachtigheid die niet meer weggaat.”
Niet alleen is het schadelijk, maar het is ook zeer verslavend. “Mensen raken bijvoorbeeld sneller afhankelijk van alcohol dan van xtc,” zegt Cousijn. “Ze krijgen sterke hunkeringen om het middel te gebruiken en verliezen snel de controle over het gebruik. Bij xtc is dit niet het geval, omdat het niet het beloningssysteem van onze hersenen aanspreekt.”
Ook Van den Brink bevestigt dit. “Als je ooit alcohol hebt gebruikt, dan is er 10 procent kans dat je er verslaafd aan raakt. Die verslavingsgevoeligheid zie je ook bij heroïne, crack en cocaïne. Bij xtc zien we eigenlijk helemaal geen verslavingsgedrag.”
Waarom staat alcohol zo hoog op de schadelijst?
“Vooral door de schade die het aan de omgeving brengt, maakt dat alcohol in veel lijstjes hoog scoort. Alcohol wordt namelijk vaak in relatie gebracht met uitgaansgeweld, huiselijk geweld en het verlies van een baan door alcoholisme”, legt Sturkenboom uit. “Dat komt ook omdat alcohol veel geaccepteerder is, bijna iedereen drinkt alcohol.”
“Als alcohol nu op de markt zou komen, zou dat zeker als harddrug worden bestempeld”, zegt Sturkenboom. Maar Cousijn denkt niet dat een ander label voor alcohol iets zal veranderen. "Anders naar alcohol kijken, leidt niet direct tot minder schade", zegt Cousijn. "Als alcohol door ons als maatschappij zo geaccepteerd wordt, zorgt het illegaal maken er niet voor dat mensen het minder gaan gebruiken."
En allemaal overstappen naar een drug die volgens de ranking minder schadelijk is, zoals xtc? “De ranking is gebaseerd op de schade die de drug nu in Nederland veroorzaakt. Maar als iedereen een paar keer per week xtc zou gebruiken, zou dat waarschijnlijk ook meer gezondheidsschade per individu en schade aan de omgeving geven. Ook is er nog veel onbekend over de langetermijngevolgen van xtc ” Zegt Cousijn.
Volgens Sturkenboom valt ook niet te zeggen of een pilletje xtc ‘gezonder’ is dan een pilsje. “Een pilletje kan ook slecht vallen. Er zijn gevallen bekend van mensen die overleden na het nemen van één pilletje.”
Een veiliger alternatief?
De TikTok-video's die claimen dat alcohol schadelijker is dan sommige drugs, kloppen dus grotendeels. Want het staat hoog in wetenschappelijke ranking-lijsten, het is verslavend en het brengt de samenleving schade toe. Tegelijkertijd betekent dit niet dat we allemaal aan de pillen moeten: als iedereen net zoveel pillen zou slikken als we alcohol drinken, zouden die lijsten er heel anders uit zien.
Wel is er één drug die opvallend laag staat in alle categorieën van de ranking-lijsten: cannabis. Zowel Cousijn als Sturkenboom stellen dat wiet minder schadelijk is dan alcohol, mits je het niet rookt en er tenminste geen gevallen van psychoses zijn in de familie. “Dit is omdat de acute schade van cannabis laag ligt, net als de kans op verslaving”, zegt Sturkenboom. “Dus zolang je er thee van zet, is het niet zo’n gek idee.”
Meer weten? Bekijk de aflevering van Pointer Checkt over alcohol hieronder of via het YouTube-kanaal.
Schrijf je in voor onze nieuwsbrief
Ontvang iedere week onze beste verhalen in je mailbox.
