Geweld tussen jongeren begint vaak offline, maar krijgt online een tweede leven. “Het speelt zich af op straat, wordt gefilmd met een mobieltje en daarna online gedeeld en verspreid via sociale media,” legt Kloet uit. “Voor een slachtoffer is dat des te erger. Online gaat je vernedering verder. Iedereen kan het zien.” 

Daders van 13 jaar

Romy Kloet  is nu 1,5 jaar jeugdagent in Rotterdam, stadsdeel Delfshaven. Haar werk speelt zich af in de wijk en op scholen, maar ook steeds vaker achter een beeldscherm. Samen met collega’s monitort ze online kanalen als TikTok, Instagram en Snapchat in de 'Digihaven', een speciale digitale meldkamer. “We halen onze informatie niet alleen van straat, maar ook online. Dat is net zo belangrijk geworden.”

Het voorkomen van geweld begint bij vroeg signaleren, geeft ze aan. Als er een video opduikt, begint voor Kloet en haar collega’s het digitale speurwerk. Ze kijken of ze jongeren of locaties op de beelden herkennen. Pas bijvoorbeeld verscheen er een video waarin een jongen een mes liet zien. “Die herkenden we. Dan gaan we op huisbezoek om een goed gesprek te voeren. We betrekken altijd de ouders, dan zeggen we: dit is wat uw zoon of dochter online doet.” Daarnaast bieden ze ook hulp aan om de ouders digitaal vaardiger te maken.

Wat ook gebeurt is dat online een vechtpartij op straat wordt aangekondigd. “We vingen recent berichten op dat bepaalde groepen het met elkaar wilden gaan uitvechten op straat. Dat hebben we gemonitord. Uiteindelijk hebben we collega’s van andere districten erbij gehaald en we zijn extra aanwezig geweest op straat. Dit om de jeugd te laten zien: ‘wij zijn er’.”

Wat ze als politie online tegenkomen, baart haar zorgen. “De collega’s die vooral digitaal werken, zien gemiddeld zo’n twintig geweldsincidenten per week die worden gefilmd en online gedeeld”, zegt ze. Kloet ziet regelmatig jongeren als verdachte voorbijkomen, al vanaf 13 jaar. “En ook kinderen onder die leeftijd kunnen slachtoffer zijn – of zelfs al dader.” 

Alleen al het dreigen met geweld online kan grote consequenties hebben, ziet Romy. "Dat dreigen kan er al voor zorgen dat kinderen dingen doen die ze nooit uit zichzelf zouden doen. Bijvoorbeeld het maken van naaktbeelden of het plaatsen van zwaar illegaal vuurwerk bij een woning. Die jongeren zijn eigenlijk slachtoffer maar komen dan bij ons in beeld als verdachte.”

Geweld als sollicitatie 

Waarom maken jongeren zulke video’s? Volgens Romy spelen groepsdruk en de behoefte om ergens bij te horen een grote rol. “Zo was er een incident waarbij een jongen graag bij een groep wilde horen. Hij moest eerst een geweldsincident plegen en dat filmen, om te laten zien dat hij daartoe in staat was. Een soort sollicitatie. Dan denken anderen: als hij dit kan, kan hij misschien ook andere dingen.”

De tekst gaat verder onder de video.

In dat geval konden de jeugdagenten op tijd ingrijpen. “We zijn op huisbezoek gegaan en hebben met hem en zijn ouders gesproken. Maar je ziet dat het steeds lastiger wordt om uit zo’n groep te stappen. Soms volgen er represailles. Ik heb meegemaakt dat er een explosief bij een woning werd neergelegd.” 

Romy ziet verschillen tussen jongens en meiden. “Vorig jaar hadden we veel conflicten tussen meiden: ruzies en pesterijen die online doorgingen. Bij jongens zie je vaker dat het overgaat in criminele uitbuiting.”

‘Kinderen durven niet meer naar school’

Eenmaal online is een filmpje nauwelijks nog in te dammen. “We kunnen een verzoek doen bij het online platform om het te verwijderen. Meta, Snapchat en TikTok werken over het algemeen goed mee als iets volgens de Nederlandse wet strafbaar is. Bij een strafrechtelijk onderzoek kunnen we ook een vordering doen bij socialmediakanalen om meer gegevens te krijgen, bijvoorbeeld van een anoniem account.”

Maar volledig verwijderen lukt zelden. “Het kan al ‘overgefilmd’ zijn op SnapChat en op Telegram en WhatsApp rondgaan. Dan gaat het zo snel. Als je zo’n filmpje plaatst, is de kans groot dat het ergens in de digitale wereld blijft bestaan.” Regelmatig zien Romy en haar collega's ook compilaties verschijnen van eerdere incidenten die dan als clickbait worden gebruikt.

De impact van een geweldvideo is groot, benadrukt ze. “Niet alleen voor het slachtoffer. Het raakt een heel gezin. Ouders, broertjes, zusjes. En ook op school kan het enorme gevolgen hebben. Misschien durft iemand niet meer naar school, omdat iedereen dat filmpje heeft gezien.” 

Dubbele accounts en verborgen apps 

Wat Romy in de praktijk vaak tegenkomt: ouders die geen idee hebben wat hun kind online uitspookt. “Sommige jongeren hebben een Instagram-account voor hun ouders en een ander voor hun vrienden. Of er zitten verborgen apps op de telefoon. Ouders denken dat ze alles zien, maar dat is niet zo.”  Wat ze moeilijk vindt, is wanneer ouders tijdens een huisbezoek zeggen: mijn kind doet dat niet. "Maar helaas kijkt het merendeel van de ouders niet mee met hun kinderen online", aldus Romy.

De tekst gaat verder onder de video.

Haar advies is helder: “Ga eens naast je kind zitten en duik samen die telefoon in. Toon interesse in wat ze doen, ook in games. In Roblox kunnen ze bijvoorbeeld met anderen in een zogenoemde kamer zitten. Ze denken dat ze met leeftijdsgenoten spelen, maar er kan ook iemand met verkeerde intenties achter zitten." En ook daar kan gepest, vernederd of een kind kan geronseld worden, is Romy's ervaring. "Ouders denken bij gamen vaak aan jongens, maar deze gevaren liggen ook zeker op de loer voor meisjes.”

‘We moeten er samen bovenop zitten’

Aan jongeren heeft Kloet een duidelijke boodschap: “Krijg je zo’n filmpje toegestuurd? Stuur het niet door. Bespreek het met je ouders, of met je docent. Denk na over wat het betekent voor het slachtoffer.”

En aan ouders: kijk mee. “Sociale media zijn niet meer weg te denken. Het heeft mooie kanten, maar ook een donkere kant. We kunnen het niet negeren. We moeten er samen bovenop zitten, als ouders, politie en scholen."

Bekijk hieronder de volledige YouTube-video over geweldsvideo's: