13 maart 2020

Kinderen met autisme: een aantal therapieën werkt, maar voor andere is geen bewijs

Bekijk meer artikelen over: Gezondheid en zorg Bekijk meer artikelen over: Autisme

Autisme is niet te genezen maar er is een reeks behandelingen die op andere manieren kunnen helpen. Bijvoorbeeld om beter om te leren gaan met autisme in het dagelijks leven. Naast goede therapieën is er ook aanbod waar geen of mager bewijs voor is dat het werkt. Misschien ken jij iemand die daar ervaring mee heeft?

De beste resultaten worden behaald met een behandeling die rekening houdt met alle omstandigheden, dus het kind, de stoornis, mogelijke andere aandoeningen, maar ook ouders en gezin, de school en eigenlijk de hele omgeving van het kind. De principes hiervoor zijn ontwikkeld door de Brit Michael Rutter. 

Ook stress in het gezin aanpakken

Kort samengevat zijn dit de principes van Rutter: het denken, de taal en de sociale en emotionele oriëntatie van het kind moeten worden gestimuleerd. Onaangepaste gedragingen moeten worden verminderd. Ander onaangepast gedrag dat niet automatisch met autisme is verbonden, maar wel vaak in combinatie optreedt moeten ook aangepakt worden, zoals hyperactiviteit en boosheid. En de stress in het gezin moet worden aangepakt.

Het meest onderzochte is het behandelprogramma TEACCH. De essentie daarvan is dat alles dus wordt gestructureerd: zowel de ruimte, de tijd als de taken worden duidelijk afgebakend en dat gebeurt zo herkenbaar mogelijk. Dit programma heeft bewezen echt te werken. 

Gedragstherapie effectief

Er zijn ook interventies die zich puur richten op de aanpassing van gedrag. Bijvoorbeeld een-op-eensessies met ouders of leerkrachten. Men probeert dan gewenst gedrag te versterken en ongewenst gedrag te verminderen. Volgens het Kenniscentrum Kinder- en Jeugdpsychiatrie lijkt gedragstherapie het effectiefst, zoals de Apllied Behavioral Analysis en de Pivotal Response Treatment. Beide zijn vooral bedoeld om taal en sociale vaardigheden te versterken.

Veel interventies nauwelijks onderzocht

Toch is over veel therapieën nog weinig echt zeker, zo lezen we op de site van het Nederlands Jeugd Instituut (NJI). “Het is lastig om te zeggen wat werkt in de behandeling van ASS (autismespectrumstoornis, red.). Veel interventies zijn nog nauwelijks onderzocht. En de studies die wel zijn verricht, zijn vaak van onvoldoende kwaliteit om definitieve uitspraken te doen”, zo zegt Erik Mulder, kinder- en jeugdpsychiater bij Accare, een jeugdhulporganisatie. “Meer onderzoek is dan ook hard nodig.”

Er bestaan dus een aantal trainingen die bewezen effectief zijn, voor andere is er mager bewijs. Maar er zijn er ook een hoop waar geen énkel bewijs voor is. Op de website van het NJI staan bijvoorbeeld muziektherapie, auditory integration training (kinderen luisteren dan 10 dagen lang, twee keer per dag een half uur naar elektronisch gefilterde muziek door een koptelefoon), sensorische integratie (beïnvloeding van het zenuwstelsel door gedoseerde zintuigelijke prikkeling). 

Te veel vitamines zijn voor een kind niet goed

En dan zijn er nog biomedische interventies zoals eliminatiediëten en vitaminetherapie, waar ook onvoldoende bewijs voor is en die zelfs gevaarlijk kunnen zijn omdat je ook te veel vitamines kunt innemen. 

Bij een aantal van die therapieën kan het natuurlijk best zo zijn dat ze onvoldoende onderzocht zijn en dat we echt niet weten wat het doet. Anderen zijn wellicht wel onderzocht en bewezen niet-effectief. We willen daar meer over weten en zullen daar verder onderzoek naar doen. 

Kijk hier onze uitzending terug over een homeopathisch alternatief voor vaccineren:

De Monitor
25 min 26 s

De Nederlandse Vereniging Kritisch Prikken (NVKP) en tal van homeopaten zijn niet alleen sceptisch over vaccineren, ze bieden ook een alternatief aan bezorgde ouders: homeopathische profylaxe, een vrijwel oneindige verdunning van de ziekteverwekker of een andere stof. De NVKP schrijft hierover: 'Als u wilt voorkomen dat uw kind de bof, mazelen, kinkhoest of een andere infectieziekte krijgt en u kiest ervoor uw kind niet te laten vaccineren, dan is dit een methode die aantoonbaar net zo'n goede bescherming geeft als vaccinatie en gegarandeerd zonder de schadelijke gevolgen van de vaccins'. De NVKP speelt een belangrijke rol in het vaccinatiedebat, zo blijkt uit onderzoek van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM). De site van de vereniging staat in de top 4 van sites die ouders bezoeken om zich te informeren over vaccinaties. Voor geen enkel homeopathisch product mag in Nederland een medische claim gedaan worden, maar omdat de homeopaten de middelen niet bij naam noemen maar bij de algemene term 'homeopathische profylaxe', lijkt er weinig tegen te doen. De Monitor over homeopathie en vaccinaties: kunnen homeopaten hun claims hardmaken? Kun je inderdaad ziektes voorkomen met homeopathische korrels? Of is dit juist gevaarlijk?