Pointer reconstrueerde hoe Westerse – en specifiek Nederlandse – scheepstechniek en vaartuigen via een Cypriotische brievenbusconstructie bij de Russische defensie terechtkwamen en werden ingezet voor Project Harmony. Dit is een geheim onderwaternetwerk in de Barentszzee dat Russische kernonderzeeërs beschermt en NAVO-schepen kan detecteren.

Voor dit onderzoek gebruikten we tal van onderzoeksmethoden: analyse van gelekte interne e-mails en bedrijfsdocumenten, het controleren en volgen van scheepsregistraties, verkoopsporen, scheepsbewegingen, satellietbeelden en sociale media posts van bemanningsleden. Binnen dit internationale onderzoeksproject ‘Russian Secrets’ werkte Pointer samen met onderzoeksjournalisten van onder andere NDR, Le Monde en The Washington Post.

Door de combinatie van traditionele journalistiek, data-journalistiek en OSINT-graafwerk kon een geheim Russisch militair netwerk blootgelegd worden. Het Russische ministerie van Defensie gebruikt al meer dan 10 jaar lang een netwerk van brievenbusfirma’s om technologie in het Westen te verwerven. Via deze constructies kocht Rusland goederen in uit negen Europese landen, evenals uit de Verenigde Staten, Canada en Japan.

Producten van drie Nederlandse bedrijven zijn betrokken: Maritiem technologiebedrijf Royal IHC, Rederij Groen en Smit Terminals (het huidige Boskalis) hebben samen voor meer dan 8 miljoen dollar geleverd aan een bedrijf op Cyprus dat een Russische dekmantel blijkt.

Loep

Het onderzoek naar Project Harmony staat op de longlist voor de categorie Controlerend van De Loep. Naast onderzoek van Pointer staan ook onderzoeken van onder meer De Volkskrant, Nederlands Dagblad, Investico en NRC op de longlist. Op woensdag 27 mei maakt de jury per categorie drie genomineerden bekend. De winnaars worden op vrijdag 19 juni bekendgemaakt én bekroond tijdens het Feest van de Onderzoeksjournalistiek in Amsterdam.