Sabine werkt al 20 jaar als woonbegeleider in de gehandicaptenzorg en merkt dagelijks het tekort aan personeel en de toenemende administratiedruk. In een noodkreet aan Pointer, beschrijft ze wat ze meemaakt op een werkdag: huilende collega’s, cliënten die de hele ochtend in hun eigen urine liggen en haar machteloze gevoel om de zorg die ze niet kan geven. “Er voltrekt zich een stille ramp.”
Op dit moment werkt Sabine (43) met cliënten met een ernstige meervoudige beperking, zowel geestelijk als lichamelijk. De afgelopen jaren werkte ze op veel locaties door het hele land. In de afgelopen 20 jaar zag Sabine heel veel goede en betrokken collega’s uitvallen met een burn-out. “Ik kan ze niet eens meer tellen. En ondertussen wordt van de mensen die nog overeind staan verwacht dat zij het gat opvullen. Nog een dienst, nog een cliënt, nog wat harder rennen. Tot ook zij omvallen”, schetst ze. Op haar locatie ligt het ziekteverzuim boven de 30 procent. Ze schreef voor ons op wat ze meemaakt tijdens een dienst.
Een dag als woonbegeleider
8.45 uur: Mijn collega begint te huilen. Ze is al de derde collega deze week die het allemaal te veel wordt. “Maar jullie redden het niet als ik naar huis ga”, snikt ze. “We redden het ook niet als je blijft. Dus wat dat betreft maakt het niet uit”, zeg ik. Terwijl ik het zeg, maak ik in mijn hoofd een rekensom. Als zij naar huis gaat, moet ik langer blijven. Alweer. Gisteren ook al. En de dienst die ik vandaag werk was al een extra dienst.
Ergens in mijn hoofd klinkt een gedachte die ik steeds vaker heb: Laat het maar klappen. Dan ziet de organisatie misschien eindelijk hoe hoog de nood is. Maar wat betekent ‘het laten klappen’? Concreet betekent dat vandaag dat een aantal cliënten geen lunch krijgen, ze tussen de middag niet verschoond worden en ze een paar uur alleen, zonder begeleiding op de afdeling zijn.
Ik ben moe, zo ontzettend moe. Niet alleen lichamelijk, maar ook in mijn hoofd. Steeds vaker vraag ik mezelf af: ben ik hier 20 jaar geleden nu de zorg voor ingegaan? Toen ik begon, ging ik nog wel eens met een cliënt winkelen voor nieuwe kleding. Met een groepje cliënten gingen we soms naar een terras. Dat was zorg, tijd hebben voor mensen met aandacht en contact. Tegenwoordig bestaat mijn werk voor een groot deel uit wassen, medicatie toedienen, aankleden en verschonen. En dat snel, snel, snel.
10.15 uur: “Het spijt me. We staan al weken met te weinig mensen en het is één grote chaos op de afdeling.” Ik verontschuldig me aan de telefoon bij een doktersassistente die naar de afdeling belt omdat er nog niet op een mail is gereageerd. “Ik snap het”, zegt ze gelaten. “Jullie doen ook wat jullie kunnen.” En juist die gelatenheid raakt me.
Een paar jaar geleden werd er nog boos gereageerd wanneer ik vertelde dat iets niet was gelukt vanwege personeelstekort. Nu reageren mensen gelaten. Ook familieleden van cliënten. Ze zijn moegestreden. Want wat heeft het voor zin om steeds opnieuw aan de bel te trekken als er toch niemand is om het probleem op te lossen? Die gelatenheid is misschien nog wel zorgwekkender dan boosheid.
11.30 uur: Ik kom bij mijn laatste cliënt van die ochtend. Ze is al vanaf kwart over zeven wakker, toen ik haar snel medicatie had gegeven. Die medicatie kon niet wachten, maar de rest van de ochtendzorg moest wel wachten. Daar was simpelweg geen tijd voor. Als ik haar dekbed wegsla, zie ik dat ze in een grote plas urine ligt. Ik voel de tranen opkomen. Arme vrouw. Dit is niet hoe ik mijn vak wil uitoefenen. Dit is niet de zorg die ik iemand gun, en toch gebeurt het steeds vaker.
15.00 uur: Ik ga naar huis. Eigenlijk was mijn dienst om half één afgelopen. Ik ben kapot, ik heb me de hele dienst rot gerend. Ik heb niet gegeten en alleen snel één glas water gedronken. En ik voel me verdrietig. Twee cliënten heb ik niet kunnen verschonen omdat er simpelweg geen tijd meer was. Mijn collega van de avonddienst zal deze mensen doorweekt van urine aantreffen.
Kiezen tussen onmenselijke opties
Voor Sabine voelt het tijdens deze diensten alsof ze vaak moet kiezen tussen twee onmenselijke opties. “Optie één: ik laat cliënten tekortkomen. Geen eten geven, niet op tijd uit bed halen, of niet op tijd verschonen. Ik heb het dan niet eens over douchen of naar buiten gaan, want dat is al jaren geen dagelijkse optie meer. Optie twee: ik doe in één dienst het werk van twee of soms zelfs drie mensen. Ik ren, ik sla mijn pauze over, ik eet niet, ik drink nauwelijks. Maar daarmee loop ik het risico dat ik de volgende ben die uitvalt met een burn-out. Dat kan toch niet de oplossing zijn?”
“Een stille ramp voltrekt zich in de zorg”, stelt Sabine dan ook. “De cliënten zelf zijn vaak niet mondig genoeg om aan de bel te trekken. De zorgverleners zijn loyaal, betrokken en willen hun cliënten niet laten zitten. En zo ontstaat een situatie waarin iedereen weet dat het misgaat, maar niemand meer weet hoe het opgelost moet worden.”
Met een schuldgevoel naar huis
Volgens de meest recente prognose van ABF Research kampt de gehandicaptenzorg in 2026 met een tekort van bijna 9000 medewerkers. En dit is niet het enige werkveld in de zorg waar tekorten spelen: van de ouderenzorg tot in het ziekenhuis, overal staan vacatures open. En dan komt er ook nog de enorme regeldruk bij, aldus Sabine, waardoor ze minder tijd hebben voor zorg. “Een paar jaar geleden hadden we bijvoorbeeld een geprint papiertje waar we een vinkje op konden zetten als we een cliënt zijn medicijnen hadden gegeven", legt ze uit. "Tegenwoordig moet dat vinkje via de computer, in iemand zijn persoonlijke zorgdossier. “Voordat je bent ingelogd en doordat die vaak vastloopt, ben je regelmatig 20 minuten verder voor 1 vinkje.”
Volgens Sabine ontstaat hierdoor een vicieuze cirkel. “Wie wil er nog werken in een sector waarin je gewetensvol je best doet en je aan het einde van de dag toch met een schuldgevoel naar huis gaat, omdat je niet iedereen hebt kunnen helpen?”
We willen menselijke zorg geven
“Dit is echt een noodkreet van mij, maar ook namens collega’s”, stelt Sabine. “Mijn ervaring is dat dit probleem dagelijkse kost is voor veel instellingen door heel Nederland. Wat ik hier beschrijf is geen incident.” Ze vragen niet om luxe, verduidelijkt ze. “Help ons de cliënten te helpen. Wij vragen niet om rustig achterover te kunnen leunen. Wij vragen om voldoende tijd om iemand naar het toilet te helpen. Om iemand te verschonen voordat diegene urenlang in zijn eigen urine ligt. Om iemand eten te geven. Om iemand uit bed te halen. Om menselijke zorg te kunnen geven. Dat zou de basis van de Nederlandse zorg moeten zijn. Luister naar ons voordat er niemand meer over is om voor onze cliënten te zorgen.”
Is dit verhaal herkenbaar? Deel je ervaring
Schrijf je in voor onze nieuwsbrief
Ontvang iedere week onze beste verhalen in je mailbox.
