In opmerkelijk veel gemeenten is de woningnood hoog en staan tegelijkertijd veel winkels leeg. Door lokale regels kunnen ontwikkelaars die winkels niet altijd ombouwen tot woning. Pointer brengt in kaart waar die leegstand het meest bijt. Hoe staat het in jouw gemeente?
Het zijn frustrerende plekken voor woningzoekenden. In 81 gemeenten waar de woningnood hoger is dan gemiddeld, blijkt ook de leegstand hoger dan 5 procent. In 15 van deze gemeenten met een verhitte woningmarkt, staat zelfs meer dan 10 procent van de winkels leeg.
Zie in het kaartje hieronder waar de leegstand en nood hoog zijn. Beweeg met je muis over de kaart om van alle gemeenten de situatie te zien:
Het probleem blijkt vooral groot in de buurt van grote steden, zoals Zeist, Rijswijk, Zaanstad en het Gooi. In deze gemeenten is de woningnood in de afgelopen jaren hard opgelopen, onder andere door huizenzoekers uit grote steden. Zo wijken kopers door de hoge prijzen in Utrecht nu ook uit naar Zeist.
Juist deze middelgrote gemeenten richtten zich in het verleden op meer winkels. Dat gebeurde voordat online winkelen groot werd, en daar zien gemeenten nu de gevolgen van. "Waarschijnlijk hebben we in die tijd misschien iets te veel winkelmeters gebouwd", zegt Gertjan Slob, directeur bij onderzoeksbureau Locatus. "Daar staat nu een deel van leeg."
In de winkelstraten gaat het vaak om 10 procent of meer en ook boven deze winkels is het vaak leeg, soms al tientallen jaren lang.
70.000 woningen boven winkels
Stel dat we lege winkels en vooral lege ruimte boven winkels kunnen ombouwen, dan levert dat tot 70.000 woningen op, becijferde onderzoeksbureau Stec eerder. Dat is een flink deel van de totale woningnood van 400.000 huizen.
Om te kijken in welke gemeenten de leegstand en woningnood elkaar het hardst bijten, vergeleek Pointer de lokale druk op de woningmarkt (in kaart gebracht door ontwikkelaar BPD) met leegstandscijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek.
Daaruit blijkt het probleem vooral te bestaan in kleine en middelgrote gemeenten in het land. Een leegstand van hooguit 5 procent is volgens marktkenners niet problematisch. Maar in sommige gemeenten gaat het om 10 procent of zelfs 20 procent. Ook in grote steden als Eindhoven en Utrecht is de winkelleegstand aan de hoge kant.
Ontwikkelaars kunnen leegstaande winkels soms niet makkelijk omzetten in huizen, bijvoorbeeld vanwege de parkeernorm. Een winkel mag dan pas een woning worden, als een ontwikkelaar ook zorgt voor een parkeerplaats. En dat is vaak moeilijk in een stadscentrum.
Ook willen gemeenten hun winkelstraten aantrekkelijk houden om te winkelen, en daarom mag een winkel ook niet altijd een woning worden. Daarnaast lopen ontwikkelaars aan tegen regels over duurzaamheid, over een monumentale status of tegen de wet betaalbare huur, waardoor ombouwen niet loont.
Een eerdere versie van de kaart vermeldde gemeente Den Bosch met een leegstand van 9%. Dat blijkt niet te kloppen, het gaat om 4%.
Bekijk hieronder de uitzending van Pointer 'Geen parkeerplek, geen huis. Zo blijft er leegstand', of kijk deze via NPO Start:
Schrijf je in voor onze nieuwsbrief
Ontvang iedere week onze beste verhalen in je mailbox.
