Door heel Nederland staan winkels leeg, volgens het CBS meer dan 9000. Boven winkels staan ook veel verdiepingen leeg, wat goed kan zijn voor 70.000 woningen, aldus onderzoeksbureau Stec. Tegelijk is er grote woningnood. “Heel problematisch”, zegt rijksbouwmeester Francesco Veenstra in de aflevering van Pointer. “Inzetten van de bestaande gebouwvoorraad zou enorm helpen om op de hele korte termijn meer woningen te realiseren."

De leegstand is vooral schrijnend in gemeenten waar ook de woningnood bovengemiddeld hoog is. Pointer vergeleek de cijfers van de winkelleegstand van het CBS met die van de woningdruk, zoals bijgehouden door ontwikkelaar BPD. In 81 gemeenten waar de woningnood hoger is dan gemiddeld, blijkt ook de winkelleegstand hoger dan volgens marktkenners gezond is (5 procent).

Geen parkeerplek, geen woning

Vaak is regelgeving, zoals de parkeernorm, een oorzaak van hoge leegstand. Gemeenten eisen voor iedere nieuwe woning een minimaal aantal parkeerplaatsen. Is dat er niet, dan komt er geen vergunning. Hoe zit dat in gemeenten met een hoge leegstand én een hoge woningdruk?

Pointer kreeg van onderzoeksbureau Locatus de leegstandcijfers van de 40 gemeenten met de grootste woningdruk. Die cijfers geven, voor al deze gemeenten, de leegstand weer in het grootste plaatselijke winkelcentrum. Pointer benaderde de 15 gemeenten met een leegstand van meer dan 10 procent en inventariseerde het parkeerbeleid. Bij 4 van de onderzochte gemeenten geldt de parkeernorm als een harde voorwaarde bij transformatie van winkel naar woning: De Bilt, Zeist, Arnhem en Hilversum.

De overige 11 gemeenten hanteren eveneens een parkeernorm maar hebben meerdere mogelijkheden om hiervan af te wijken: Zaanstad, Leidschendam-Voorburg, Amersfoort, Gooise Meren, Amstelveen, Ouder-Amstel, Lansingerland, Rijswijk, Oegstgeest, Tilburg en Apeldoorn. In deze gemeenten kan bijvoorbeeld de nabijheid van een OV-station of de inzet van een deelauto als alternatief dienen voor een verplichte parkeerplek voor de deur.

Actief ombouw

De helft van deze 15 gemeenten heeft nauwelijks of geen actief beleid om winkels om te bouwen naar woningen: Leidschendam-Voorburg, Amersfoort, Lansingerland, Ouder-Amstel, Amstelveen, Oegstgeest en Zaanstad.

Andere gemeenten staan wel open voor transformatie maar voeren er geen actief beleid op: Gooise Meren, Arnhem, Zeist en De Bilt. Ontwikkelaars mogen winkels ombouwen maar met beperkingen. Zo moet het centrum vaak primair een winkelgebied blijven.

Slechts 4 gemeenten zeggen actief lege winkels te willen ombouwen: Rijswijk, Apeldoorn, Hilversum en Tilburg. Deze gemeenten hebben transformatiemanagers en werken aan een langjarige strategie om leegstaande panden om te bouwen tot woningen. Opvallend genoeg heeft Hilversum zowel een streng parkeerbeleid als een actief transformatiebeleid.

Aanvulling 19 februari 2026:

Pointer benaderde 15 gemeenten met een hoge winkelleegstand en een bovengemiddelde woondruk. Hiervoor zijn wij uitgegaan van de leegstandcijfers van onderzoeksbureau Locatus. In bovenstaand artikel hebben we dit verduidelijkt. Voor verder onderzoek hebben wij ons gebaseerd op cijfers van het CBS omdat zij de cijfers van alle gemeenten konden overleggen, en deze cijfers openbaar zijn, in tegenstelling tot die van Locatus. Voor 14 van deze 15 gemeenten geldt dat zij, ook volgens de CBS-cijfers, 5 procent of meer winkelleegstand hebben. Behalve voor de gemeente Lansingerland. Deze zit volgens het CBS op 3 procent, terwijl Locatus uitkomt op 10,6 procent.

Bekijk hieronder de uitzending van Pointer 'Geen parkeerplek, geen huis. Zo blijft er leegstand', of kijk deze via NPO Start: