Een partner die je afluistert, volgt, controleert en soms ook fysiek geweld tegen je gebruikt. Voor vrouwen die te maken hebben met intieme terreur is dit de harde realiteit. Het is vaak lastig ontsnappen uit de grip van zo’n partner. Maar eenmaal gevlucht en gescheiden zijn deze vrouwen meestal niet van hun ex verlost, zeker niet als er kinderen zijn. Advocaat Ingrid Vledder legt uit en geeft tips.
Als familierechtadvocaat staat Vledder al jaren vrouwen bij die in deze benarde positie zitten. Zij schreef er samen met Ariane Hendriks een boek over: Met liefde heeft het niets te maken. Over het herkennen en stoppen van intieme terreur. “Sommige vrouwen hebben 8 jaar na de scheiding nog steeds last van hun ex-partner, omdat hij doorgaat met dwingen en controleren”, zegt Vledder. En dat is ook schadelijk voor de kinderen. “Vaak worden die namelijk door de dwingende ouder ingezet als een pion om de andere ouder te schaden en in zijn greep te houden.”
Wat is intieme terreur?
Intieme terreur is een vorm van ernstig huiselijk geweld waarbij controle en dwang een grote rol spelen. De ene partner (meestal de man) domineert de andere partner bijvoorbeeld via isolatie, manipulatie en (seksueel) geweld. Uit cijfers van het CBS blijkt dat jaarlijks zo’n 200.000 mensen met intieme terreur binnen de huiselijke kring te maken hebben. Intieme terreur binnen een relatie verhoogt het risico op femicide (vrouwenmoord).
De grote focus op samenwerking, mediation en co-ouderschap binnen het familierecht en in de hulpverlening doet slachtoffers van intieme terreur en hun kinderen geen goed, ziet de advocaat. “Zij komen helemaal niet toe aan herstel, omdat ze gedwongen worden om iedere keer maar weer met die pleger om tafel te moeten.”
Bovendien kan het in bepaalde situaties ook gevaarlijk zijn omdat er onjuiste beslissingen worden genomen door rechters en hulpverleners. “Onbewust weliswaar, maar het gebeurt wel.” Zo kent ze voorbeelden waarbij vrouwen met een noodknop rondlopen en die op advies van de politie camera’s hebben opgehangen in hun huis, maar die toch van de rechter in mediation moeten met hun gewelddadige ex. “Het is heel moeilijk te begrijpen dat dit in Nederland zo gaat.”
Geen vechtscheiding
Er moet volgens Vledder veel meer kennis komen bij de betrokken instanties en de rechtspraak over deze ernstige vorm van huiselijk geweld. “Het is geen vechtscheiding waarbij twee mensen vechten en twee schuld hebben. Dat wordt nog te vaak gedacht. Het is een eenzijdige vorm van geweld, met een dader en een slachtoffer.”
Hoewel er wel steeds meer aandacht voor komt, gaat die ontwikkeling volgens Vledder nog niet snel genoeg. Met alle gevolgen van dien. “Heel veel vrouwen en kinderen zitten op dit moment in onveiligheid.”
Tips als je te maken hebt met intieme terreur
Ingrid Vledder geeft 4 tips voor als jij met intieme terreur te maken hebt. En 2 bonustips voor omgeving en instanties.
Maak het geweldspatroon inzichtelijk, documenteer zo goed mogelijk
“Het is belangrijk dat je bewijs verzamelt. Bewaar appjes en e-mails, maak onopgemerkt opnames en stuur die naar iemand die het voor je bewaart. En maak ook foto's van belangrijke papieren zoals bankrekeningen en lijfrentepolissen. Dan heb je ook echt iets in handen als je een juridische procedure gaat starten.”
Neem iemand in vertrouwen
“Bespreek wat er gebeurt ook met iemand die je vertrouwt. Dat kan een goede collega of vriendin zijn. Maar ook je huisarts, de kraamhulp of het consultatiebureau kan een luisterend oor zijn. Vertel hen het hele verhaal.”
Wees niet naïef in gesprekken met hulpverleners
“Wanneer je met hulpverleners te maken hebt die jouw verhaal niet serieus nemen, ga er dan vanuit dat ze jouw situatie zien als een vechtscheiding totdat het tegendeel bewezen is. Als ze beginnen over communicatieproblemen en het niet verwerken van de relatie, zeg dan zakelijk dat jij denkt dat er iets heel anders aan de hand is.”
Leg afspraken met je ex (en het niet nakomen daarvan) ook op papier vast
“Als er gezamenlijke afspraken worden gemaakt waar je ex en jij je aan moeten houden, noteer die dan heel precies. Mail ze ook, met je ex in ’cc, naar de hulpverlener, zodat je ex je daar later niet mee kan manipuleren. Houdt je ex zich vervolgens niet aan die afspraken? Rapporteer daar dan heel feitelijk over, zonder verwijten of beschuldigingen. Doel is om de hulpverlening zo snel mogelijk te laten inzien wie de boel saboteert.'
Tips voor omgeving en hulpverleners
Vraag bij een vermoeden van intieme terreur niet: ‘Waarom ga je niet bij hem weg?’
“Dat is gewoon geen goede vraag, omdat die vrouw op een gegeven moment gewoon niet meer weg kan. Vaak heeft hij haar geld en paspoort afgepakt, monitort hij haar continu en heeft hij haar volledig geïsoleerd. Ze kan in veel gevallen geen kant op. Ze is bang voor wat hij zou kunnen doen met haar of haar kinderen. Er is echt onvoldoende aandacht in de maatschappij voor het feit dat deze vrouwen soms gewoon helemaal klem zitten in dit eenzijdige geweld. Vraag haar wat zij nodig heeft.”
Zeg dit niet: ‘Kijk naar de toekomst’
“Professionals zouden een aantal dingen niet meer moeten zeggen tegen vrouwen als er een vermoeden is van intieme terreur. Het getuigt van gebrek aan kennis en is schadelijk. Bijvoorbeeld: ‘Ooit hebben jullie elkaar leuk gevonden, we moeten een streep onder het verleden zetten en moeder moet zorgen dat de kinderen een positief beeld van vader hebben’.”
Tips komen uit: Met liefde heeft het niets te maken.
Meer weten over de impact van intieme terreur? Kijk dan de uitzending 'Geterroriseerd door ex, kind de dupe' van Pointer hieronder of via NPO Start:
Schrijf je in voor onze nieuwsbrief
Ontvang iedere week onze beste verhalen in je mailbox.
