Het IOC stelt dat haar beleid is gestoeld op wetenschap, maar passeerde daarvoor haar eigen medische adviescommissie, die over de veiligheid van de sport adviseert. Dat zegt een lid van die commissie tegen Pointer. In plaats daarvan werd een speciale werkgroep in het leven geroepen, waarvan de namen van de deelnemers door het IOC geheim zijn gehouden.

De verplichte wangslijmtest wordt ingevoerd tijdens de Olympische Spelen van 2028.

SRY-gen

In de praktijk betekent dit dat trans vrouwen niet meer kunnen deelnemen aan vrouwencompetities. Volgens het IOC hebben zij een oneerlijk prestatievoordeel. Een test op een bepaald mannelijk gen zou uitsluitsel moeten bieden over de sekse van een sporter. Het gaat om het SRY-gen, dat op het Y-chromosoom zit en de ontwikkeling van de mannelijke geslachtsorganen in gang zet. Die produceren testosteron, die de spiermassa stimuleert. Mannen hebben hier hogere niveaus van dan vrouwen en behouden dat ook na transitie.

Toch is deze methode niet geschikt om te bepalen of een atleet altijd een biologische man of vrouw is. De SRY-gen kan ook aanwezig zijn bij intersekse personen, waarbij zo'n scheidslijn niet duidelijk is. De wangslijmtest zou ook voor intersekse personen kunnen betekenen dat ze worden uitgesloten. Daarnaast geeft de wangslijmtest geen antwoord op de vraag of iemand een oneerlijk sportvoordeel heeft of niet.

Dit blijkt uit nieuw onderzoek van International Federation of Sports Medicine (FIMS), een belangrijk adviesorgaan van het IOC, dat binnenkort wordt gepubliceerd en al in handen is van Pointer. In dat onderzoek wordt geconcludeerd dat de huidige methode alle sporters op één hoop gooit. Of SRY aanwezig is in een lichaam, zegt volgens de onderzoekers niets over een eventueel prestatievoordeel in de sport.

'Ik maak me grote zorgen over het invoeren van de verplichte wangslijmtest", antwoord Yannis Pitsiladis op vragen van Pointer. Pitsiladis is voorzitter van FIMS en tevens lid van de medische commissie van het IOC. "De aanwezigheid van het SRY-gen zegt nog niets over het atletisch voordeel dat iemand heeft. Daar is geen wetenschappelijk bewijs voor. Als je sporters uitsluit van de competitie moet dat bewijs voor zo'n vergaande maatregel wel duidelijk zijn."

‘Vrouwencategorie beschermen’

Eerder dit jaar kondigde IOC-voorzitter Kirsty Coventry de SRY-test aan als methode om vrouwen van mannen te onderscheiden. Coventry zei destijds een 'wetenschappelijke aanpak' te kiezen om de 'vrouwencategorie te beschermen'.

NOC*NSF steunt wangtest niet

De Nederlandse sportkoepel NOC*NSF zegt het besluit van het IOC om de verplichte wangtest in te voeren niet zonder meer te steunen. De sportkoepel heeft nog veel vragen en zorgen over de uitvoering en effecten van het besluit. Volgens NOC*NSF kan er blijvend fysiek prestatievoordeel mogelijk zijn na transitie, maar dat per sport onderzocht moet worden of er daadwerkelijk sprake blijft van gelijke kansen. Dat het IOC de vrouwencompetitie op olympisch niveau wil beschermen tegen mogelijk prestatievoordeel bij transvrouwen, steunt NOC* NSF.

Pointer, zaterdag 5 september om 14:00 bij KRO-NCRV op NPO Radio 1.