Het meisje begon de dag met chips en koekjes. Tijdens de rechtszaak bleek dat de moeder de verantwoordelijkheid niet bij zichzelf legde. Ze deelde de zorgen van de Jeugdbescherming over haar dochter niet. De rechter schreef in zijn vonnis dat kinderen die niet de juiste begeleiding krijgen, steeds ongezonder en zwaarder worden. Het meisje had fors overgewicht en haar gebit was er slecht aan toe. Na de uithuisplaatsing moesten er vijf tanden getrokken worden.

Niet meer te spelen

Obesitas zorgt bij kinderen behalve voor lichamelijke klachten, zoals een slechte motoriek, ademhalingsproblemen en slaaptekort, ook voor psychologische klachten. Het meisje dat de dag begon met chips en koekjes, had moeite met bewegen en durfde bijna niet te spelen. Naast haar lichamelijke klachten was ze ook mentaal kwetsbaar. In Nederland zijn er 100.000 kinderen met obesitas.

Overgewicht wegwerken

In 2012 noemde de kinderrechter voor het eerst expliciet overgewicht en de gevolgen daarvan “een ernstige bedreiging in de lichamelijke gezondheid”. In deze zaak werd de ouders OTS opgelegd. De oudste van drie kinderen zat 51 kilo boven het gemiddelde gewicht van een 13-jarige jongen.

Het Hof besloot dat professionele en deskundige hulp om het overgewicht bij de drie kinderen aan te pakken, dringend nodig was. Het gezin kreeg een jeugdbeschermer toegewezen.

In de breedte groeien

Pointer analyseerde 8 uitspraken van de laatste 14 jaar waarin sprake was van ernstig overgewicht of obesitas. In 7 van de 8 beslissingen werd overgewicht als reden voor een OTS of uithuisplaatsing genoemd. In die rechterlijke uitspraken ontbrak het ouders veelal aan inzicht in de ernst van de problematiek. In een zaak uit 2025 bijvoorbeeld verklaart een moeder het overgewicht van haar kind door aan de rechter uit te leggen dat haar zoon in de groei is.

Naast inzicht ontbreekt het volgens de rechters bij ouders ook aan “voortvarendheid in hun handelen.” Ze zijn vaak onvoldoende gemotiveerd om vrijwillig een traject in te gaan om de noodzakelijke veranderingen in het gezin voor elkaar te krijgen. Omdat de kinderen nog zo jong zijn, kan een diëtist, beweging en gezonde voeding veel goed doen. Maar als de wil bij de ouders ontbreekt, beslist de rechter.

Raad voor de Rechtspraak

Het doel van OTS is een: veilige opvoeding en gezonde ontwikkeling van het kind garanderen wanneer vrijwillige hulpverlening niet (voldoende) werkt.
Een OTS duurt maximaal een jaar en kan verlengd worden tot kinderen achttien jaar zijn. De Raad voor de Rechtspraak laat weten dat het aantal zaken waarin overgewicht een rol speelt de laatste jaren niet toeneemt maar wel een reden kan zijn bij het op leggen van OTS of de beslissing tot uithuisplaatsing.

Het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu waarschuwde in 2024 in Volksgezondheid Toekomst Verkenning, dat als we blijven leven zoals we nu doen het aantal Nederlanders met overgewicht stijgt van 50 procent naar 64 procent in 2050. Twee op de drie volwassenen is dan te dik.