Volgens Den Besten zijn er momenteel op veel plekken lange wachtlijsten in de jeugdzorg en belanden gezinnen en kinderen bovendien vaak in een estafetteloop. “Ze gaan van de ene naar de andere hulpverlener en worden van het ene naar het andere loket gestuurd. Het duurt soms heel erg lang voordat zo’n gezin aan het einde van het lijntje bij ons, de jeugdbescherming, uitkomt. Veel te lang om goed en op tijd hulp te kunnen bieden.”

Complexe scheidingen

Het werk van jeugdbeschermers bestaat momenteel voor zo’n 60 à 70 procent uit het begeleiden van kinderen (en hun ouders) die te maken hebben met een complexe scheiding, stelt Den Besten. Bij dit soort scheidingen strijden ouders bijvoorbeeld voortdurend over de omgang met hun kind en kan er een onwenselijke situatie ontstaan voor diens ontwikkeling.

Als vrijwillige hulpverlening niet helpt en er zorgen blijven over het welzijn van een kind kan er een OTS (onder toezichtstelling) worden uitgesproken door een rechter en wordt een gezinsvoogd aangesteld. In een deel van de gezinnen is er sprake van intieme terreur, een ernstige vorm van huiselijk geweld waarbij de ene ouder de andere ouder controleert en manipuleert.

Beproefde methode niet altijd ingezet

Door tijdgebrek is het echter voor jeugdbeschermers niet altijd makkelijk om een goede beoordeling te maken over wat er precies in een gezin aan de hand is, ziet de jeugdzorgbestuurder. Een beproefde methode om patronen van intieme terreur te herkennen, de zogenoemde MASIC, wordt bijvoorbeeld veel minder vaak ingezet dan Den Besten zou willen. “Jeugdbeschermers doen hun stinkende best om goed onderzoek te doen. Bij intieme terreur moet je echter meerdere perspectieven in beeld zien te krijgen. Dus van beide ouders, van kinderen, van het netwerk, van de school, familie. Wij hebben na een beslissing van de rechter maar 6 weken de tijd om onderzoek te doen. Deze methode kost veel meer tijd en capaciteit.”

Blinde vlek

Naast gebrek aan tijd en capaciteit, speelt ook een gebrek aan kennis over intieme terreur een rol. Jessica Terwiel van het Expertisecentrum Dwingende Controle ziet bij professionals die zij traint een blinde vlek als het gaat om het herkennen van intieme terreur. Terwiel: “De scholing van professionals schiet daarin tekort. Er wordt vaak veel te weinig gedaan aan goede mensenkennis, kennis van stoornissen en wat er mis kan zijn met mensen.”

Den Besten erkent dat binnen het hele systeem van de jeugdzorg nog stappen moeten worden gezet op het gebied van de kennis over dwingende controle. “We zijn op allerlei plekken bezig met het scholen en trainen van professionals. Maar als we eerlijk zijn hebben we als jeugdzorg op dat gebied nog echt wat te leren.” Bovendien vraagt zij zich af in hoeverre deze problematiek bij de jeugdbescherming hoort. “In veel gevallen is er problematiek aan de orde waarbij de kinderen niet het probleem zijn, maar er bij ouders iets niet goed gaat.”

Plan voor stelselwijziging

Den Besten denkt echter dat een stelselwijziging nodig is om de hulp op de lange termijn structureel beter en efficiënter te maken. “We wachten al jaren op een stelselverandering, waardoor we snellere en adequate hulp kunnen bieden, waarbij gezinnen niet steeds opnieuw moeten uitleggen wat er speelt of naar een volgend loket worden gestuurd. Daar ligt een plan voor klaar, dat is wat we heel graag willen, maar daar hebben we wel de steun van de politiek voor nodig.”

Pointer, donderdag 18 juni om 21:15 uur bij KRO-NCRV op NPO 2.