Het is begin van de middag als Marieke aankomt bij de flat van Bernd. Ze is hier al vaker geweest, vertelt ze. De politie en de woningbouwcoöperatie hadden meerdere meldingen over Bernd binnengekregen, waarna ze de wijk-GGD vroegen eens bij hem te gaan kijken.

Marieke en een collega staan de eerste keer altijd onaangekondigd voor de deur. Dan kunnen mensen de afspraak ook niet afzeggen. Wat ze aantreffen is altijd anders. “Mensen met beginnende dementie, met complexe psychische problematiek, jongeren die worstelen met het ontwikkelen van hun identiteit”, somt ze op. “We hebben ook wel eens een melding gehad van een meneer die eerder die week onder invloed in de auto had gezeten. Hij was het jaar daarvoor zijn vrouw verloren en sindsdien het spoor bijster. Dat kan gebeuren, dat is hartstikke menselijk.”

Opgegroeid met 10 bediendes

In eerste instantie observeert het team van de wijk-GGD. Hoe maakt iemand contact? Hoe verzorgd is iemand? Hoe ziet de woning eruit? “Dat geeft heel veel informatie”, licht Marieke toe. “Mijn missie is geslaagd als ik bij het eerste contact binnen mag komen.”

Bij Bernd is dat geen probleem. Zijn voordeur - die beplakt is met stickers en posters -staat deze middag al open. Een vriendelijke man is het, die ons welkom heet. Hij is opgegroeid in Afrika, vertelt hij. Tot zijn elfde had hij tien bediendes. Een half verbrand paspoort ligt op tafel. Post en papieren liggen verspreid over de grond. “De post is niet belangrijk, daar mag je gewoon bovenop staan”, zegt hij.

Dik dossier van meldingen

Bernd voelt zich zichtbaar op zijn gemak bij Marieke. “Toen jij hier voor het eerst kwam, ergens in april, toen stond de afwas hier al vanaf de kerst.” Marieke knikt. “En iedereen oordeelt daarover, dan sta je al met 10-0 achter. Want krijg maar eens uitgelegd hoe de situatie zo is ontstaan”, aldus Bernd. “Maar kom gewoon eens als mens met mij praten. En dat is nu dus gebeurd.”

Hij schetst zelf een dik dossier van meldingen. “Ik heb ervaring met arrestatieteams en gedwongen opnames. En preventieve celstraf omdat ze me wilden beschermen.” In 2019 werd hij van zijn bed gelicht. “Ik was de LSD-terrorist. Ze waren bang dat ik met LSD en drones aanslagen zou plegen op prinses Beatrix en prins Charles bij de Airborne herdenking in Ede. Toen hebben ze me 16 dagen op een afdeling geplaatst waar hele zware gevallen zaten.”

Hij heeft er nog steeds trauma’s van, vertelt hij. “Dat heeft met die arrestaties te maken en met die enorme druk. Want je moet je voorstellen dat je wekenlang dag en nacht politie aan de deur hebt, terwijl je niks anders doet dan extreem veel drugs gebruiken.” Situaties escaleren al snel, is zijn ervaring. “Ik ben een man met onbegrepen gedrag, maar niemand vraagt van: leg dat eens uit. Niemand, dus ik blijf altijd onbegrepen.”

Onlangs kwamen er in een korte periode weer veel meldingen over hem. “In april begon hier een verbouwing aan de hele flat en ik ging daar met mijn telefoon op af. Ik vroeg de werknemers vervelende vragen. Ik speelde de vervelende buurman, op een agressieve, provocerende manier. Het werd de ene na de andere melding, over hem in 2 maanden tijd. Het was gewoon een gekkenhuis!”

Er werden ook een keer drie politiewagens naar de Jumbo gestuurd, omdat Bernd daar urenlang op de wifi zat. “Zoveel wagens was eigenlijk helemaal niet nodig”, schetst Marieke. “En daar schrikt hij vervolgens ook weer van, dat voelt voor hem ook onveilig.”

Andere woning, nieuwe start

Eigenlijk al bij de eerste kennismaking had Marieke door dat Bernd geen kwaad in de zin had. “En het bleek ook dat je best wat hulp wil. Sinds we met elkaar in contact zijn, hebben we al veel op touw kunnen zetten.” Marieke heeft hem bijvoorbeeld gekoppeld aan de wijkcoach, die hem 4 uur per week kan begeleiden.

En ze probeert nu andere woonruimte voor hem te regelen, zodat hij een nieuwe start kan maken. Bernd is vooral heel blij. “Ik heb eindelijk een mens gevonden in het systeem. Heel veel dingen heb je gewoon praktisch aangepakt. Maar dat was het ook, veel van mijn hulpvragen zijn gewoon praktisch.”

Te veel loketjes in het zorglandschap

Het is de taak van Marieke om in eerste instantie een luisterend oor te bieden. En vervolgens te kijken: wat is de hulpvraag van deze persoon, en waar kan ik die neerleggen? “Dat is best wel lastig, want we hebben veel loketjes voor als je zorg nodig hebt. En het wordt helemaal lastig als je vraag niet helemaal bij één loketje past."

Dat het aantal meldingen bij de politie over mensen met onbegrepen gedrag stijgt, merkt ze ook. Maar hoe het aantal meldingen verminderd kan worden? Marieke vindt het een lastige vraag. Met mensen in gesprek blijven en in de wijk aanwezig zijn, dat is in ieder geval belangrijk. “Als mensen bij de politie in beeld komen, is het crisis. Als wij komen, een paar dagen daarna, dan is de crisis ervan af en dan kun je weer echt met mensen praten.”

Zelf is ze heel blij met haar werk. “Ik mag me graag verwonderen over de mens. Ik vind het echt een eer dat ik met zoveel verschillende mensen mag kennismaken en bij ze thuis mag komen. Als het dan ook nog eens lukt om contact te leggen en iets op te bouwen, dan ben ik een tevreden mens.”

Meer weten over dit onderwerp? Kijk dan donderdag 3 september naar de tv-uitzending van Pointer om 21:15 uur op NPO2.