Zo’n drie keer per dag gaat de politie in Den Helder af op een melding over een verward persoon. Of, zoals we het tegenwoordig noemen, onbegrepen gedrag. En Den Helder is hierin niet de uitzondering, vertelt politieagent Angela Visscher. In het hele land lopen de meldingen die binnenkomen bij de politie op. “We kunnen het als politie-organisatie eigenlijk niet meer aan.”
Voor Noord-Holland inventariseert Visscher, die het thema Zorg en Veiligheid in haar portefeuille heeft, de meldingen die bij de politie binnenkomen over verwarde personen. Alleen al in Den Helder, een stad met 56.000 inwoners, kwamen er in het eerste kwartaal van dit jaar 322 meldingen binnen. “En één melding kan de agenten die eropaf gaan zomaar 3 tot 4 uur kosten”, vertelt ze.
Schreeuwende man in de fontein
Ze geeft een voorbeeld: op een warme dag kwam er een melding binnen over een schreeuwende man in een fontein. “Het is logisch dat mensen dan de politie bellen, omdat ze zich zorgen maken. Maar dat iemand in het water staat bij een hoge temperatuur is niet zo heel gek”, analyseert Visscher de situatie. “Wij mogen als politie iemand met onbegrepen gedrag niet vervoeren in een politieauto. Zo iemand mag niet in een fontein staan, maar hoort ook niet thuis in de cel.”
Wat de agenten wel kunnen doen, naast de persoon proberen rustig te krijgen en uit de fontein te halen, is een ambulance bellen. “Maar waar moet de ambulance dan heen? Iemand kan alleen een crisisplek krijgen bij de GGZ als diegene een gevaar is voor zichzelf of anderen, en dat was in dit geval niet zo.” En dus bellen de agenten rond om te kijken of de persoon al bekend is bij de GGZ of GGD. Zo ja, dan proberen ze de behandelaar te pakken te krijgen. Die kan misschien langskomen of vertellen wat de beste manier is om iemand rustig te krijgen. En als dat niet lukt, dan proberen ze iemand zelf te bewegen hulp te zoeken. De tijd die ze hieraan besteden gaat ten koste van ander politiewerk.
Vaak geld-, drugs- of woonproblemen
Je kan van mensen met verward eigenlijk geen duidelijk profiel maken, legt agent Visscher uit, omdat geen enkel persoon met onbegrepen gedrag hetzelfde is. Wel is er vaak sprake van financiële problemen of kampen ze met een verslaving, en meestal hebben ze geen vaste woonplek. Maar ook kunnen verwarde personen last hebben van dementie of psychische problemen.
Een handjevol mensen geeft zoveel overlast dat de politie hier letterlijk haar handen vol aan heeft, omdat ze daar veel meldingen over krijgen. Deze personen hebben duidelijk hulp nodig, maar het blijkt in de praktijk lastig om ze aan de juiste zorg te koppelen. Soms kan een persoon zelf een behandeling weigeren. En soms is er sprake van multi-problematiek, wat het ingewikkeld maakt. “De verslavingszorg zegt dan bijvoorbeeld: deze meneer heeft trauma’s, die moeten eerst aangepakt worden. En de GGZ zegt: maar deze meneer heeft een verslaving, hij moet eerst afkicken voordat wij hem kunnen helpen. Deze persoon valt zo tussen wal en schip, ondanks de goede bedoelingen van alle zorgmedewerkers.”
Om dit te voorkomen is recent de pilot ‘bemoeizorg’ gestart in Den Helder. Zorginstanties en de gemeente zitten hier om de tafel om concrete casussen te bespreken van mensen waar meerdere meldingen over zijn. Sommige casussen worden door de politie aangedragen. “We bepalen dan met zijn allen een behandeltraject voor een verward persoon, zonder in de hokjes van de verschillende organisaties te denken.”
Maar ondanks dit soort projecten en de grote politie inzet, gaat het aantal meldingen nog niet naar beneden. Dat heeft meerdere oorzaken, zegt Visscher. “Ik denk niet dat er meer mensen zijn die verward gedrag vertonen dan vroeger. Maar de samenleving is veranderd”, licht ze toe. “Het leven is een stuk gehaaster geworden. En we kennen onze buurman minder goed. Als die raar gedrag vertoont, bellen we even niet aan om te vragen hoe het gaat. Maar bellen we de politie.”
Behandelaar gaat om 5 uur naar huis
Inmiddels heeft de politie de Tweede Kamer om hulp gevraagd, om de tijd die agenten besteden aan het helpen van mensen met verward gedrag naar beneden te krijgen. “We krijgen er geen agenten bij. Dus er moet iets anders gebeuren.” Visscher ziet kansen in een nauwere samenwerking tussen zorg en politie. “We zouden 24/7 een contactpersoon moeten hebben die bij een melding voor ons kan kijken of een persoon al bekend is bij de hulpverlening.”
Ze denkt bijvoorbeeld aan iemand die in de meldkamer zit en in nauw contact staat met de GGD- en GGZ-instanties. “Het helpt enorm als wij bijvoorbeeld weten hoe we iemand rustig kunnen krijgen. Maar een behandelaar gaat om 17.00 uur naar huis en die kunnen wij midden in de nacht niet bereiken.” Als de agenten daar gelijk antwoord op hebben kan dat veel tijd schelen. “En we kunnen iemand dan ook sneller en beter helpen.”
Wat we niet moeten vergeten is dat we allemaal in een situatie kunnen komen waarin we onbegrepen gedrag vertonen, aldus Visscher. “Je hebt tegenwoordig veel tweeverdieners met een hoge hypotheek. Dan gaan mensen uit elkaar en hebben ze een extra woning nodig, wat stress met zich meebrengt en financiële zorgen. Ze komen minder aan werken toe, omdat ze extra zorg hebben voor de kinderen. De kinderen komen vaker te laat op school. Enzovoort. Zo kom je in een glijdende schaal terecht.” En dan is het niet zo gek dat iemand een keer vreemde dingen doet. “En als je dan naar dat gezin kijkt, dan was er vijf jaar geleden helemaal niets aan de hand.”
Blijf melden bij de politie
Visscher wil benadrukken dat het ondanks de drukte belangrijk is om het te blijven melden als iemand in je omgeving onbegrepen gedrag vertoont. Dat kan via het ‘landelijk meldpunt zorgwekkend gedrag’ en, alleen bij acuut gevaar, de politie. “Blijf het melden, want dat helpt ons een dossier op te bouwen en inzicht te krijgen in iemands gedrag.”
Deel je ervaring
Schrijf je in voor onze nieuwsbrief
Ontvang iedere week onze beste verhalen in je mailbox.
