Wie angst heeft voor hoge tandartskosten, fysiotherapie of het eigen risico, kan via de gemeente deze verzekering afsluiten. Deze dekt hoge zorgkosten en de gemeente betaalt mee, zodat iedereen – ook wie een laag inkomen heeft – zorg kan krijgen.

Te duur voor lage inkomens

Maar lang niet alle gemeenten bieden zo’n verzekering aan. In 34 gemeenten is nu helemaal geen gemeentepolis te krijgen, zo bleek dit najaar uit onderzoek van Instituut voor Publieke Economie (IPE). Veel andere gemeenten hebben wel een polis, maar die is soms zo duur dat mensen met een laag inkomen de premie niet kunnen betalen.

Verzekeraars VGZ en CZ zeggen daarom nu met 34 gemeenten zonder polis in gesprek te gaan om alsnog een pakket aan te bieden. CZ wil de uitnodiging hiervoor snel versturen. VGZ heeft gemeenten al benaderd.

Postcode bepaalt of je zorg kan betalen

Ook andere verzekeraars willen verandering. Zo zegt Zilveren Kruis liever een landelijke verzekering te willen, in plaats van dat elke gemeente apart een pakket samenstelt Daarmee moet het niet meer afhangen van je postcode, of je wel of geen goede toegang hebt tot de zorg

Menzis wil ook het liefst af van die verschillen. Maar sommige gemeenten zitten krap bij kas en kunnen daarom niet of weinig bijbetalen aan een verzekering. En dat betekent dat gemeenteraden soms wel moeten besluiten om te stoppen met het aanbieden van een polis, mailt een woordvoerder.

Schrijnende situaties

De verschillen leiden tot schrijnende situaties. Zo'n 160.000 mensen hebben geen gemeentepolis terwijl die volgens onderzoek van IPE wel bij hen zou passen. Voor deze mensen is de polis te duur, of in hun gemeente niet eens te krijgen.

Zo schaften Groningen, Breda en Utrecht de gemeentepolis af, tot ongenoegen van verzekeraars. Want het kan betekenen dat mensen zorg gaan mijden. En wie besluit niet meer naar de dokter of tandarts te gaan, krijgt in de toekomst juist vaak hogere kosten.

In Utrecht zouden bijna 10.000 inwoners zorg mijden uit angst voor kosten. De partij PRO opende daarom een meldpunt om ervaringen te verzamelen en de omvang van het probleem beter in beeld te krijgen.

Ook op andere plekken heersen grote verschillen. Zo zijn inwoners in Diemen 64 euro per maand kwijt voor hun aanvullende verzekering van de gemeentepolis. Terwijl in naastgelegen gemeente Ouder-Amstel eenzelfde polis maar 33 euro per maand kost, bleek uit onderzoek van Pointer. De gemeentegrens loopt er dwars door een woonwijk.

Het Rijk wil af van de verschillen

Zorgminister Sophie Hermans herkent de verschillen en ziet graag dat er meer een standaard komt, zodat zeker is dat ook kwetsbare mensen toegang hebben tot zorg. Maar haar woordvoerder laat weten dat die standaardisering er niet zomaar is. Zo is armoedebeleid een taak voor gemeenten, en kan en mag het Rijk daarom gemeenten niet verplichten een gemeentepolis aan te bieden.

Of de 34 gemeenten na toenadering van verzekeraars VGZ en CZ wél snel een gemeentepolis krijgen is nog onzeker.