Als Lianne Vlaarkamp (44) 7 jaar geleden de gevangenis in moet, is zij net afgekickt van benzodiazepines. Toch krijgt zij deze verslavende medicijnen binnen de gevangenismuren direct weer voorgeschreven, zónder dat zij hierom vraagt: “De medische dienst checkt het niet - ze schrijven het gewoon uit.”
In haar tienerjaren krijgt Lianne voor het eerst benzodiazepines, ook wel benzo's genoemd, voorgeschreven door de huisarts. “Ik woonde op jonge leeftijd op mezelf, hierdoor kreeg ik verlatingsangst en paniekaanvallen.” Wat begint met wat slaap- en kalmeringspillen om haar klachten onder controle te houden, ontwikkelt zich tot een verslaving.
“In die periode ben ik begonnen met het verdoven van mijn gevoelens.” Lianne kan al snel niet meer zonder de benzo’s en deze verslaving leidt ook tot alcoholmisbruik en een cocaïneverslaving. “Uiteindelijk ben ik ook nog crack en heroïne gaan gebruiken.” Wat volgde, was een jarenlange afhankelijkheid aan verschillende middelen: “Ik heb ruim 20 jaar gebruikt.”
Moederschap
Lianne wordt op haar 18e moeder van een zoon. Voor de buitenwereld voedt zij haar zoon gewoon op, maar achter de voordeur heerst haar verslaving. Lianne windt er nu geen doekjes om: “Hij werd opgevoed door een moeder in gebruik.”
Hij werd opgevoed door een moeder in gebruik.
De aanwezigheid van haar zoon zorgt ervoor dat Lianne haar gebruik beperkt, omdat ze verantwoordelijkheden heeft: “Ik moest hem naar school brengen en boodschappen doen.” Op de momenten dat haar zoon niet aanwezig is, neemt haar drugsgebruik weer toe. Het moederschap en Lianne haar verslaving zijn simpelweg niet te combineren. “Ik praatte raar en was altijd heel druk, soms kwam ik mijn bed niet uit en ik ging ook nooit naar afspraken.”
'Er waren geen grenzen meer'
Uiteindelijk vertrekt haar zoon op zijn zestiende en gaat hij bij zijn oma wonen. “Toen ben ik helemaal losgegaan, er waren geen grenzen meer.” Lianne is dan 34 jaar en haar verslaving neemt steeds meer de overhand, mede omdat haar zoon niet meer bij haar woont. Ze gebruikt vierentwintig uur per dag, zeven dagen per week. “Ik dronk alleen maar alcohol en ik bleef net zo lang wakker tot ik door mijn benen zakte en in een soort coma raakte.”
De aanwezigheid van haar zoon zorgt ervoor dat Lianne haar gebruik beperkt, omdat ze verantwoordelijkheden heeft: “Ik moest hem naar school brengen en boodschappen doen.” Op de momenten dat haar zoon niet aanwezig is, neemt haar drugsgebruik weer toe. Het moederschap en Lianne haar verslaving zijn simpelweg niet te combineren. “Ik praatte raar en was altijd heel druk, soms kwam ik mijn bed niet uit en ik ging ook nooit naar afspraken.”
Uiteindelijk vertrekt haar zoon op zijn zestiende en gaat hij bij zijn oma wonen. “Toen ben ik helemaal losgegaan, er waren geen grenzen meer.” Lianne is dan 34 jaar en haar verslaving neemt steeds meer de overhand, mede omdat haar zoon niet meer bij haar woont. Ze gebruikt vierentwintig uur per dag, zeven dagen per week. “Ik dronk alleen maar alcohol en ik bleef net zo lang wakker tot ik door mijn benen zakte en in een soort coma raakte.”
30 maanden gevangenisstraf
In die periode stelt Lianne haar huis beschikbaar aan vier dealers die in haar woning mogen verblijven, in ruil voor gratis drugs. Als de dealers in haar huis een man gijzelen en mishandelen, wordt ook Lianne aangehouden en hier uiteindelijk voor veroordeeld. Ze krijgt een gevangenisstraf van 30 maanden, waarvan 10 maanden voorwaardelijk, en wordt geplaatst in vrouwengevangenis Nieuwersluis in Utrecht.
Op het moment dat ze wordt opgepakt, worstelt Lianne nog met problematisch alcoholgebruik en drugsverslaving. Maar tegenover de medische dienst van de gevangenis houdt ze haar middelengebruik bewust verborgen. “Ik wilde niet als verslaafde bekendstaan”, legt ze uit.
Benzo's zijn heel populair in de gevangenis.
Ook is ze bang dat haar zoon haar dan nooit meer wil zien. “Als mijn zoon hoort dat ik nog zoveel gebruik, dan komt hij straks nooit meer terug.” In de gevangenis wordt Lianne geconfronteerd met een zwaar afkickproces, waardoor ze zich doodziek voelt: “Ik moest cold turkey afkicken in de cel.”
Afkickkliniek
In gevangenschap krijgt Lianne dagelijks een zakje medicijnen aangereikt: “Hier stond mijn naam en detentienummer op, ook zaten er een aantal benzo's in.” Dat is opvallend, want het jaar voordat zij de gevangenis in moest, is zij naar een afkickkliniek geweest om af te kicken van crack, alcohol, en benzo's. In de afkickkliniek was ze juist met succes van die benzo's afgekomen. “In de gevangenis hebben ze nooit aan mij gevraagd wat mijn verleden hiermee was. De medische dienst checkt het niet - ze schrijven het gewoon uit.”
Nooit vroeg Lianne uit zichzelf om de medicatie waar ze jarenlang verslaafd aan is geweest: “Ik had wel veel last van nachtmerries, slapeloosheid en flashbacks naar mijn verleden. Ik denk dat ze het daarom voorschreven: om gevoelens en emoties simpelweg te onderdrukken.” Lianne vertelt dat ze de benzo's zelf nooit innam, maar ze wel aannam om erin te handelen. “Benzo's zijn heel populair in de gevangenis,” voegt ze eraan toe.
Clean in de cel
In de gevangenis besluit Lianne het roer om te gooien. “Ik was zo geschrokken bij binnenkomst. Ik dacht: ik moet deze kans pakken om helemaal clean te worden.” Dat blijkt echter niet eenvoudig. Als Lianne wordt overgeplaatst naar de vrouwengevangenis in Zwolle wordt haar kies getrokken. “Daar kreeg ik van een gevangenisbewaker oxycodon (een zware pijnstiller) aangeboden. Mijn verslaafde brein sloeg meteen weer op hol: hoeveel milligram is dat en hoeveel zal ik er krijgen?”
Uiteindelijk lukt het Lianne om helemaal clean te worden, en langzaam maar zeker knapt ze zichtbaar op. “’Ga maar op je cel zitten, met de deur dicht, en denk na over wat je hebt gedaan. En doe het nooit meer, anders kom je hier weer terug', zei ik tegen mezelf.”
‘Mijn redding geweest'
Na haar gevangenschap heeft Lianne haar leven opnieuw moeten opbouwen. “Ik kwam in 2021 buiten met een blauwe vuilniszak en één spijkerbroek die ik al die tijd had gedragen.”
Inmiddels heeft ze haar leven weer op de rit. Niet lang na haar gevangenschap krijgt ze een baan als zorgmedewerker in het gevangeniswezen. Ook geeft ze samen met haar zoon gastlessen over haar verslavingsverleden op middelbare scholen en universiteiten. “Uiteindelijk is mijn gevangenisstraf mijn redding geweest, als ik niet in detentie had gezeten was ik nu dood.”
Daarom vindt Lianne dat goede zorg in de gevangenis essentieel blijft. “Ieder mens heeft recht op goede zorg. Er komt een dag dat deze mannen en vrouwen weer naar buiten gaan; zij willen ook weer meedoen in de maatschappij.”
Kijk op 21 mei om 21:15 uur naar Pointer: 'Worden gevangenen gedrogeerd?' op NPO2.
Schrijf je in voor onze nieuwsbrief
Ontvang iedere week onze beste verhalen in je mailbox.
