Aline heeft twee hoogbegaafde dochters. Beiden kregen ze een vmbo-advies naar aanleiding van de eindtoets in groep 8 en daar hield de basisschool aan vast. De oudste ging uiteindelijk naar het atheneum, de jongste naar vmbo kader. Het frustreert Aline dat het onderwijs zo rigide is. “Waarom hechten we zoveel waarde aan die toetsscores?” 

We komen in contact met Aline Olthof voor ons onderzoek naar Toetsstress op de basisschool. Eerder kregen we berichten van schooldirecteuren en leerkrachten die zich zorgen maakten over het trainen voor toetsen, waaronder de bekende Cito-toetsen, en de druk die het vele toetsen met zich meebrengt. Hieronder lees je er meer over:

Kinderen en leerkrachten proberen toetsscores te beïnvloeden, volgens deze leerkracht.

Leerkracht kwam erachter dat haar collega toetsuitslagen manipuleerde: ‘Ik dacht: dit klopt niet’

"Ik snap het wel. Er hangt tegenwoordig zoveel van die toetsen af."

bijles

Schooldirecteur: ‘In de lade van de leerling vonden we alle antwoorden op de toets’

“We vonden in de lade van de leerling een kladje met álle antwoorden van de Cito-toets.”

Ook Aline maakt zich druk. Ze mailt ons: “Ik heb twee hoogbegaafde kinderen die beide nooit geoefend hebben voor de Cito-toetsen. Beiden hadden naar aanleiding van de eindtoets een vmbo-advies. Vraag is dus ook: wat toets je? Ze kunnen beiden namelijk wel makkelijk leren.”

We bellen haar om haar verhaal te horen. Waar liep ze tegenaan? “Mijn oudste dochter kan makkelijk leren. In groep 6 deed ze bijvoorbeeld mee met groep 8 bij begrijpend lezen. Maar ze heeft ook dyscalculie (een leerstoornis op het gebied van rekenen, red.) en kreeg angsten omdat ze zoveel nadacht. Uit gedragsonderzoek en een intelligentietest bleek dat ze hoogbegaafd is.”

Omdat ze het niet altijd makkelijk had op school gedroeg ze zich soms dwars: “En op de eindtoets kreeg ze uiteindelijk een vmbo-advies. Ik vond dat niet kloppen. Voor kinderen die veel denken zijn toetsvragen zoals bij de Cito-toets soms gewoon heel ingewikkeld.”

Konijntjes tellen

Aline noemt een voorbeeld. “Dan was de vraag: hoeveel konijntjes zitten er in het hok? Mijn dochter telt dan de konijntjes, maar denkt ook: er zitten er vast nog twee verstopt in die speelbuis, dus ik vul negen in. Is dat dan fout?” Ze bedoelt maar te zeggen: je weet de achterliggende gedachtegang van een kind niet. “En het antwoord zegt dus niks over dat wat je wil meten: haar telvaardigheid.” Soms lijken er ook meerdere antwoorden goed als je even doordenkt, meent Aline. “Dat is een enorme valkuil voor hoogbegaafde kinderen.”

Aline pleit niet per se voor het afschaffen van toetsen, maar wel voor kijken naar het hele kind. “De toetsen zijn zo bepalend. Vanaf groep 3 worden er al leerlingvolgtoetsen afgenomen. Laat die kinderen gewoon kind zijn.”

Middelbare school legde schooladvies naast zich neer

Hoe heeft Aline haar dochter uiteindelijk toch naar het atheneum gekregen? “Ik heb gezegd dat ik het niet eens was met het schooladvies en ben zelf gaan bellen met scholen.” Een middelbare school wilde haar toen wel een kans geven op het atheneum. Aline: “Die docent keek wel naar het hele plaatje van mijn kind en legde het schooladvies naast zich neer. Door persoonlijke omstandigheden zit ze nu in het vierde leerjaar van de havo.”

Haar jongste dochter, ook gediagnosticeerd hoogbegaafd, doet vmbo kader. “Ik heb het voor haar ook geprobeerd, en ze mag inmiddels doorstromen naar de theoretische leerweg, maar dat wil ze niet. Ze is dyslectisch en heel onzeker geworden op de basisschool. Ik vind het het belangrijkste dat ze nu goed in haar vel zit, dus ik laat haar.”

Wel of niet oefenen?

Had ze toch moeten oefenen met haar kinderen? “Ik zie om me heen dat hoog scoren belangrijk wordt gevonden en dat kinderen bijles krijgen. Maar ik doe dat niet. Het sociaal emotionele aspect wordt vergeten. We moeten kijken naar het hele kind: wat heb je nodig? Niet naar scores op een toets.”

Oproep

Herken je het verhaal van Aline? Wat is jouw ervaring met onze toetscultuur? Laat het ons weten! Wil je meer weten over de toetsstress op de basisschool? Kijk dan 2 april om 22:10 uur naar Pointer op NPO2.

Een basisschooldocent staat voor de klas

Geen tekenen, maar rekenen: basisschooldocent Aya (29) ziet dat al het plezier voor de eindtoets moet wijken

Alleen ‘Cito-vakken’ krijgen de aandacht, ten koste van tekenen, techniek en zelfs aardrijkskunde. Lerares Aya (29) ziet het op haar basisschool.

Deze middelbare school wil geen hokjes: "De termen 'hoger' en 'lager' heb ik uit de school gebannen, net als op- en afstromen. Dat laatste klinkt als falen.'

Deze directeur schrapte 'hoog' en 'laag' op zijn middelbare school, en startte met succes een brede brugklas

De directeur schrapte 'hoog' en 'laag' op zijn middelbare school: "Wij spreken over doorstromen, ook van havo naar mavo".

Makers

Samen komen we verder

Ons onderzoek begint bij jou. Heb jij een tip of ervaring die je met ons wil delen? Laat het ons weten!

Heb jij een tip of ervaring die je met ons wil delen? Laat het ons weten!

Documentatie uploaden
CAPTCHA
Deze vraag is om te controleren dat u een mens bent, om geautomatiseerde invoer (spam) te voorkomen.

Bedankt, je tip is verstuurd

Wat gebeurt er nu met mijn tip?

Bedankt dat je de tijd hebt genomen om het tipformulier in te vullen. Je tip is verstuurd naar de redacteur van het onderzoek. Wij publiceren niets met naam en toenaam zonder contact met je op te nemen. Soms krijgen we zoveel tips binnen dat het ons helaas niet lukt om iedereen een persoonlijke reactie te sturen. We vragen je begrip hiervoor. 

Benieuwd naar de impact van eerdere tips?

Van kamervragen tot petities en maatschappelijk debat: samen met jou pakken we systemisch falen en onrecht aan. Benieuwd naar de impact van eerdere onderzoeken en ingezonden tips? Bekijk dan nu ons track record.