‘Dit noemen we de neus, omdat het eigenlijk hetzelfde doet als je eigen neus.’ Aan het woord is Dave de Jonge, expert luchtkwaliteit van de GGD Amsterdam. Hij laat ons voor het onderzoek Overlast vliegtuigen de meetapparatuur zien waarmee fijnstof gemeten wordt.

Vroeger werd alle stof gemeten legt De Jonge uit. Maar sinds de jaren zeventig kijken we vooral naar fijnstof. ‘Dan hebben we het over deeltjes die kleiner zijn dan tien micrometer, de zogenoemde PM10. Alle deeltjes die groter zijn dan dat, die schijnen je mond en neusharen namelijk tegen te houden. En dat doet dit apparaat daarom ook,’ aldus de onderzoeker.

Uitgelicht

HOOFDDORP - Meetapparatuur waarmee concentraties fijnstof gemeten worden. / ANP LEX VAN LIESHOUT

Zeven dingen die je altijd al wilde weten over (ultra)fijnstof

Volgens De Jonge moet je bij het meten van de deeltjes een onderscheid maken tussen fijnstof en ultrafijnstof. Voor de laatste uiterst kleine variant is de laatste tijd veel aandacht omdat sommige deskundigen zich zorgen maken over de mogelijke gezondheidseffecten. Wij schreven er in dit onderzoek ook al eerder over:

Uitgelicht

Longarts Hans in 't Veen / De Monitor

Longarts: ‘Overheid vraagt zorg altijd te bezuinigen, ik vraag overheid om minder zieken’

Wegen of tellen

‘Gewoon’ fijnstof wordt gewogen, vertelt De Jonge. Ultrafijnstof wegen heeft echter niet zo veel zin legt hij uit. De deeltjes zijn zo klein dat heel veel deeltjes bij elkaar nog steeds bijna niets wegen. De ultrafijne deeltjes worden daarom geteld. ‘En dat kunnen we eigenlijk pas een jaar of tien.’

Op Noordpool niet of nauwelijks (ultra)fijnstof

Maar hoe moeten we de hoeveelheid ultrafijnstof-deeltjes in de lucht beoordelen? Wat is veel en wat is weinig? ‘We kunnen het alleen nog afzetten tegen elkaar,’ zo stelt De Jonge. ‘Zo weten we bijvoorbeeld dat er in een schoon kantoor ongeveer 2000 ultrafijnstofdeeltjes aanwezig zijn. En op de Noordpool misschien maar tien of twintig.’ In een rapport van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) over dit onderwerp vinden we het volgende overzicht over typische aantallen ultrafijnstofdeeltjes:

1

Momenteel voert de GGD Amsterdam metingen uit in opdracht van het RIVM. Zij onderzoeken de aanwezigheid van ultrafijnstof in de (woon)omgeving van luchthaven Schiphol en kijken daarbij naar de langdurige effecten op de gezondheid.

Uitgelicht

Ultrafijnstof afkomstig van vliegtuigen ook op 15 kilometer van luchthaven mogelijk / De Monitor

Ultrafijnstof afkomstig van vliegtuigen ook op 15 kilometer van luchthaven mogelijk

De Jonge laat ons één van de meetstations in de buurt van de luchthaven zien. We zien in de meetgegevens dat daar soms uurpieken gemeten worden van 100.000 deeltjes per uur. Komen die deeltjes van de vliegtuigen van het nabijgelegen Schiphol? De Jonge wil er geen uitspraken over doen. ‘Wij doen alleen de metingen, het kan ook zijn dat er een barbecue is geweest of dat er heel veel bootjes langs gevaren zijn.’

Onderzoek op Noordpool

Feit blijft dat de (ultra)fijnstof in onze leefomgeving hoofdzakelijk door menselijk handelen (oa. industrie, verkeer en vervoer, houtkachel) wordt veroorzaakt. Om dat te illustreren laat De Jonge onderstaand filmpje zien van onderzoekers op de Noordpool. Zij hebben wel een hele aparte manier om ultrafijnstof te meten.

‘Zoals je ziet gebruiken ze daar hun eigen lichaam als meetapparatuur. Ken je dat winterverschijnsel dat je in de kou staat en uitademt? Dat je je adem ziet. Dat doen deze onderzoekers daar ook. Je ziet die man heel hard uitademen. Maar je ziet niets.’ Dat komt, zo legt hij uit, omdat er (ultra)fijnstof-deeltjes nodig zijn om het water te laten condenseren. En die deeltjes zijn er op de Noordpool niet of nauwelijks.

Makers

Samen komen we verder

Ons onderzoek begint bij jou. Heb jij een tip of ervaring die je met ons wil delen? Laat het ons weten!

Heb jij een tip of ervaring die je met ons wil delen? Laat het ons weten!

Documentatie uploaden
CAPTCHA
Deze vraag is om te controleren dat u een mens bent, om geautomatiseerde invoer (spam) te voorkomen.

Bedankt, je tip is verstuurd

Wat gebeurt er nu met mijn tip?

Bedankt dat je de tijd hebt genomen om het tipformulier in te vullen. Je tip is verstuurd naar de redacteur van het onderzoek. Wij publiceren niets met naam en toenaam zonder contact met je op te nemen. Soms krijgen we zoveel tips binnen dat het ons helaas niet lukt om iedereen een persoonlijke reactie te sturen. We vragen je begrip hiervoor. 

Benieuwd naar de impact van eerdere tips?

Van kamervragen tot petities en maatschappelijk debat: samen met jou pakken we systemisch falen en onrecht aan. Benieuwd naar de impact van eerdere onderzoeken en ingezonden tips? Bekijk dan nu ons track record.